Boerenleven

Voor boeren in Bathmen is het opschalen of opdoeken

Geke Veldwachter, Hanny Biemolt, André Olden en Sandra Willemink (vlnr) zijn actief in het dorpsleven van het Overijsselse dorp Beeld Hanne van der Woude
Geke Veldwachter, Hanny Biemolt, André Olden en Sandra Willemink (vlnr) zijn actief in het dorpsleven van het Overijsselse dorpBeeld Hanne van der Woude

Nu zeker een derde van de boerenbedrijven uit het Overijsselse Bathmen verdwenen is, doet het dorp zijn best om een hechte gemeenschap te blijven.

André Olden zit in het Cultuurhuus, samen met andere actieve bewoners van Bathmen, het dorp waar Trouw deze week op zoek gaat naar de verdwijnende boeren en hun cultuur. "Het is opschalen, grond erbij kopen, nieuwe stallen neerzetten. Of het is stoppen," zegt Olden. Een derde optie is iets erbij gaan doen. Kaas maken bijvoorbeeld, of een zorgboerderij beginnen.

André Olden is agrarisch makelaar. Hij komt veel bij boeren over de vloer en merkt dat er onzekerheid is over de toekomst. Want ook in Bathmen stoppen boeren. Sinds de jaren tachtig is ongeveer een derde van hen verdwenen. Wat doet zoiets met de ziel van het dorp, dat van oudsher agrarisch is?

De pop-upredactie is deze week in Bathmen, van oudsher een agrarisch dorp in Overijssel. Trouw gaat er op zoek naar de verdwijnende boeren en hun cultuur.
We stellen reacties en vragen van lezers zeer op prijs.
Kom tussen 12 en 13 uur langs bij het Cultuurhuus (Schoolstraat 6-A in Bathmen) of neem contact op via popup@trouw.nl. Volg de redactie via www.trouw.nl, Facebook of Twitter: @pop_uptrouw

Een goede buur

Het lijkt vooral een verdedigingsmechanisme te activeren. Het dorp wil het dorp blijven, iets waar de vrijwilligers van Bathmen zich vol voor inzetten. Het dorp, dat is zorgen voor elkaar als dat nodig is. Daarom verwachten de inwoners van het Overijsselse Bathmen dat iedere nieuwkomer eerst 'buren maakt'. Je nodigt de buurt uit voor een kopje koffie.

Vooral in de buitengebieden met de boerenbedrijven gaat dat goede buur zijn nog een stapje verder. Daar bestaat het 'nabuurschap' nog steeds. Is er een geboorte, een overlijden of een andere belangrijke gebeurtenis, dan regelt de buurt alles. Dus toen Olden en zijn vrouw trouwden, knutselden zijn naburen een boog vol mais- en eikenblad in elkaar. Zo gaat dat in een hechte gemeenschap.

In het buitengebied van het dorp staan boerderijen uit de zeventiende eeuw, die soms al generaties lang bij dezelfde familie horen. Maar vaak ook hielden boeren ermee op. Ongeveer een derde van de boerenbedrijven verdween in de afgelopen decennia, omdat de boer geen opvolger kon vinden, of omdat het bedrijf niet meer rendabel was.

Trots en zelfbewust

Ook in het dorp veranderde er veel. Vanaf de Tweede Wereldoorlog, en met name in de jaren zeventig, trokken de nieuwbouwwijken publiek van buiten Bathmen aan. Import worden zij nog altijd genoemd. Zij kwamen terecht in een dorp dat zichzelf 'trots en zelfbewust' noemt, eigenschappen die zich niet lieten onderdrukken toen Bathmen werd 'geannexeerd' door Deventer, twaalf jaar geleden. Of de bewoners daar al vrede mee hebben? Mwah, klinkt het aan tafel van het buurthuis. Van harte gaat het nog niet, maar de scherpe randjes zijn er wel vanaf.

Bathmen is een dorp van koeien, en een enkel varken. Maar dat beeld dan, voor de kerk, met drie rollende paarden? Ja, Bathmen is ook een paardendorp, met rij- en menverengingen en een bekend paardensportevenement. Daar ontmoet de lokale bevolking elkaar, zowel boer, de dorpeling als de nieuwkomer. Of zij zien elkaar op een van de andere evenementen. Want in Bathmen is veel te doen. Een vogelverschrikkerwedstrijd bijvoorbeeld. Aanvankelijk deed een tiental bewoners mee, maar ineens stond het dorp vol met honderden vogelverschrikkers. En die moesten natuurlijk allemaal worden gekeurd. Of neem de 'kwis' die voor volgende maand op het programma staat. Maar liefst 69 groepen van 10 tot 25 dorpelingen sterk doen mee. Meedoen, dat stellen ze hier in Bathmen op prijs.

Jeugd

Dat weten niet alleen de ouderen, maar ook de jongeren. Daarom is er bij de bewoners in het Cultuurhuus weinig zorgen over de toekomst. De gemeenschapszin zal blijven. Je hebt elkaar immers nodig.

Dat betekent niet dat Bathmen een boerendorp zal blijven. De 23-jarige Sandra Willemink, die voorzitter is van de Plattelandsjongeren Bathmen, merkt dat veel van haar generatiegenoten niet zoveel met het agrarische bestaan hebben. De mensen die actief zijn in de jongerenvereniging zijn vooral degenen wiens ouders en grootouders ook uit Bathmen komen.

Willemink zelf is niet op een boerderij groot gebracht. Haar grootouders hadden nog wel dieren, maar die waren al weg toen zij geboren werd. Zelf wil ze graag in Bathmen blijven, maar een woning in het dorp krijgen is door de hoge prijzen van koophuizen en het beperkte aanbod van betaalbare huurwoningen erg moeilijk.

"De jeugd vertrekt misschien wel uit Bathmen", zegt Geke Veldwachter, die betrokken is bij de organisatie van veel evenementen in het dorp. "Maar zodra ze kinderen krijgen, keert een groot gedeelte gewoon weer terug."

Wat is er aan de hand?

De zuivelsector en staatssecretaris Martijn van Dam hebben een akkoord gesloten om de veestapel met 200.000 koeien in te krimpen.

Nederland produceert namelijk te veel mest waardoor de sector een gunstige regeling met Brussel dreigt te verliezen. Als deze gunstige regeling wordt ingetrokken, moeten er zelfs 480.000 koeien naar de slacht.

Deze week reizen Van Dam en de zuivelsector samen naar Brussel om de Europese Commissie ervan te overtuigen dat zij met hun akkoord weer aan de mestnormen voldoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden