Voor altijd een gitaarjongen

Zijn tournee met Doe Maar zit er nog maar nauwelijks op of Henny Vrienten heeft alweer een nieuw muzikaal project op de rails gezet: 'Gitaarjongens'. Want een gitaarjongen, dat is-ie.

Waar Henny Vrienten is, daar is een gitaar. Een akoestische of een elektrische, dat maakt niet uit. Er is een gitaar. Ook nu, als we hem spreken in zijn indrukwekkende poëzie-bibliotheek (dui-zen-den boeken en bundels en alléén maar poëzie) staat er een gitaar binnen handbereik. Als het ook maar even kan, speelt de muzikant een paar akkoorden.

Geen wonder eigenlijk dat Vrienten (1948) vroeg of laat op de proppen zou komen met 'Gitaarjongens'. De liefde moet worden gedeeld. Dat doet hij met onder anderen Jan Akkerman, Harry Sacksioni, Anne Soldaat, J.B. Meijers, Daniel Lohues, George Kooymans en Jan Hendriks. De beste gitaarjongens van het land. Op 4 maart treden ze samen op in Carré. Eenmalig. "Ja, ik denk weleens: ik lijk wel gek, al die voorbereiding, allemaal voor één avond."

Maar het is wel voor uw geliefde. De gitaar. Beschrijf die geliefde eens?
"Een gitaar is een onbegrijpelijk mooi voorwerp. Hij ruikt lekker, klinkt vriendelijk, warm en menselijk. Hij ziet er ook uit als een mens. Kijk maar eens naar de onderkant. Dat zijn toch de voluptueuze vormen van een vrouw. Maar we zien ook een fallus. Het is voor elk wat wils. Een gitaar is ook een paspoort naar een andere wereld. Het instrument heeft iemand als Jan Akkerman overal gebracht. Jan is zelf heel nuchter over gitaren en gitaarspel - en dat vind ik ook iets moois hebben. Maar dat stukje hout met planken is zó'n typische uiting van de jeugdbeweging geworden sinds de vorige eeuw. En het is een sociaal instrument, omdat een gitaar voor iedereen is te bekostigen. En te dragen."

Het concert in Carré wordt komende zomer op televisie uitgezonden, met aansluitend een documentaire waarin de 'Gitaarjongens' vertellen over hun eerste gitaar. Een ideale kapstok om meer over iemand te weten te komen, vindt Vrienten. "Mijn theorie is dat je iemand via zijn instrument beter leert kennen dan in de diepste gesprekken." Sinds hij als klein jongetje kwijlend voor de etalage (met daarin drie gitaren) stond bij het buurtmuziekwinkeltje in Tilburg, is hij gegrepen door het verhaal van die allereerste gitaar.

Herinnert u zich uw eerste gitaar nog?
"Dat vergeet ik nooit. Mijn moeder nam me op een middag mee naar de plaatselijke gitaardealer en zij kocht voor mij mijn eerste gitaar. Voor ons budget was dat een enorme uitgave van zo'n twee of drie weeksalarissen. En weet je wat zo frappant is als je die verhalen hoort en leest van al die gitaarjongens? Ze hebben allemaal een soortgelijke ervaring met hun ouders. Al die vaders en moeders hebben dat gitaarspelen gestimuleerd."

Heeft u daar een verklaring voor?
"Op de een of andere manier hebben ouders een gitaar nooit als een vijand, als een onwenselijke indringer gezien, maar juist als iets wat een kind thuishoudt."

Dertien gitaristen op één podium. Wordt dat geen oeverloos gepiel?
"Ik gruw van dat gejam. Dat gaat dus ook niet gebeuren. Natuurlijk mag er geïmproviseerd worden, dat hoort erbij. Maar ik denk graag conceptueel; er moet wel een lijn in de voorstelling zitten. Ik wil een ontspannen avond. Ik heb bijvoorbeeld alle gitaarjongens gevraagd of ze het eerste liedje dat ze ooit speelden nog eens willen uitvoeren. Mijn eigen rol stelt niet zo veel voor. Ik leid ze in en speel mee. Dit gaat niet zo over mij."

Het hoeft ook niet zo over hem te gaan, merk je aan alles. Vrienten is nooit overdreven aanwezig en heeft die Brabantse zachtheid nooit in de Amsterdamse grachten gedumpt. Hij komt bescheiden over. Vriendelijk. Een en al gedrevenheid, dat wel. Een beetje Vrienten mag ook best, maar het moet niet te erg worden. Doe Maar stopte er in 1984 niet voor niets mee. De populariteit van de ska-reggae-band nam zulke hysterische vormen aan: "We waren de regie kwijt."

Heeft u nu wel de regie over uw leven?
"De totale regie over je leven hebben, dat is onmogelijk. Zoveel heb je niet te kiezen. Maar op je carrière heb je wel invloed. De momenten in mijn loopbaan dat ik wat anders ben gaan doen, die heb ik allemaal zelf bewust gekozen."

Vrienten maakte nogal wat keuzes, deed of doet zo ongeveer alles. Hij schrijft muziek voor films en musicals, is als opvolger van Harry Bannink de huiscomponist bij Sesamstraat (en voorheen ook van Klokhuis), maakte muzikale uitstapjes met vrienden Henk Hofstede en Frank Boeijen (Aardige Jongens), was de drijvende kracht in gelegenheidsband The Magnificent 7 ("Een doorgeschoten grap, toen camp nog een jong begrip was.") en schreef in 2008 zelfs een hoogmis - een grote wens van Vrienten.

Doe Maar was een te schone slaapster om nooit meer wakker te kussen. U hebt er net een tournee met de band op zitten. Hoe was dat?
"Heerlijk om te doen, elke keer weer. Ik bedoel het absoluut niet onbescheiden, maar Doe Maar is gewoon een superband. Vergeet niet dat de ultieme gitaarjongen in Doe Maar speelde: Jan Hendriks. Man, die nummers zijn zó goed en het klinkt allemaal zó strak. Nog steeds."

Doe Maar-liedjes lijken inderdaad een zekere tijdloosheid over zich te hebben. Meer toch dan andere populaire Nederpopbandjes uit dezelfde tijd zoals Toontje Lager of Het Goede Doel. De nummers van de groep met Henny Vrienten en Ernst Jansz als blikvangers worden regelmatig door andere Nederlandse bands gecovered. Tim Immers boekte succes met een overigens tamelijk bedroevend gecovered Doe Maar-liedje in 2006 en nu heeft Gers Pardoel weer een hit met daarin een wél leuke Doe Maar-sample van datzelfde 'Liever dan lief'. Welbeschouwd valt anno 2013 naar het complete Doe Maar-repertoire nog prima te luisteren. "Ik denk dat Doe Maar-nummers net een diepere laag hebben dan liedjes van andere bands uit die tijd. Daardoor blijven ze ook nu nog appeal houden. Ze zijn een godsgeschenk. Maar nu, na deze tournee is het écht afgelopen."

Heeft u verder nog wensen?
"Er komen nog meer keuzes, mijn leven is nog niet voorbij, ook al word ik dit jaar dan 65."

Wordt het niet eens tijd om het wat rustiger aan te doen?
"Ik geloof dat ik dat niet eens zou kunnen en ook niet zou willen. Ik werk hard, maar ik doe mezelf geen geweld aan."

Toch moet u dagelijks composities leveren. Stokt uw creatieve bron nooit?
"Ik zal het meteen afkloppen, maar nee, die hapert nauwelijks. Ik denk dat dat komt doordat ik mijn werk ambachtelijk benader. Ik ben een klassieke liedjessmid, geen gestructureerde kunstenaar."

Dan pakt Vrienten zijn gitaar maar weer eens op. Zijn eeuwige liefde en niet alleen die van hem. Of is de roem van het instrument wel degelijk vergankelijk en geldt de magie van het besnaarde rocksymbool niet voor de generaties na hem?

Vrienten kijkt om zich heen naar de duizenden bundels poëzie in zijn bibliotheek: "Het is in dat opzicht met gitaren net als met boeken; het wordt minder, maar verdwijnen zullen ze nooit. Een gitaar trekt zich weinig van de tijd aan. Hij hecht ook niet aan leeftijden. Hang een man van 65 een gitaar om zijn nek en het wordt een jongen."

Een gitaarjongen. En eenmaal een gitaarjongen, altijd een gitaarjongen. Het vergapen aan een Fender, de lust naar een Gibson, het blijft onbedwingbaar. Overal waar Vrienten komt krijgt de lokale muziekhandel een injectie. "Dat verlangen blijft. Laatst nog waren we met Doe Maar in Antwerpen. Daar stond een Anniversary Jazz Bass. Kijk, hier staat-ie. Ik kon hem daar niet alleen achterlaten. Weet je wat het is? Bij elke nieuwe gitaar die ik wil kopen, denk ik: als ik deze heb, word ik écht goed."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden