Voor 125 piek 'een aardig granaatje'

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - “We hebben het zien aankomen”, zegt specialist P. de Bruijne van het Gerechtelijk laboratorium in Rijswijk. “Het aanbod van handgranaten was zo enorm, dan we hier gewoon zaten te wachten op de eerste knallen. En nu zijn ze er.”

Voor De Bruijne betekent de golf van handgranaten extra werk. Op dit moment peutert hij op zijn afdeling aan de resten van de handgranaat die vorige week in de BMW van kunstenaar Rob Scholte in de Amsterdamse Jordaan ontplofte. Veel wil hij niet kwijt over die scherfjes, maar in zijn algemeenheid zegt hij: “We houden er rekening mee dat we het komende jaar veel vaker met criminele acties te maken zullen krijgen waarbij handgranaten worden gebruikt. We horen van de politiekorpsen dat crimineel Nederland de afgelopen jaren ruim is bevoorraad en de onderwereld zal die explosieven gebruiken, op het moment dat ze nodig worden bevonden.”

Volgens de Centrale recherche- en informatiedienst (CRI) in Zoetermeer, die de gegevens van de politiekorpsen verzamelt, is sinds het vallen van de muur, het opduiken van handgranaten in Nederland enorm toegenomen. Vooral de oorlog in ex-Joegoslavië, het vrijkomen van grote hoeveelheden wapens en de contacten die er bestaan tussen de milities in dit gebied en criminele bendes in Nederland is de reden van de berg Joegoslavisch wapentuig in de arsenalen van de Nederlandse bendes.

In 1992 trof de politie bij onderzoeken nog 14 handgranaten aan en was er één incident waarbij een granaat ontplofte. Het jaar daarop doken maar liefst 107 granaten op, en volgens de CRI waren er 103 van Joegoslavische makelij. Twee kwamen tot ontploffing. Dit jaar werden er tot 15 november (de aanslag in Amsterdam en een overval in Weert vorige week zijn niet meegeteld) 53 granaten gevonden, 37 zijn in ex-Joegoslavië gemaakt en wat dit jaar opvalt: ze worden opeens regelmatig gebruikt. Dit jaar explodeerden 14 granaten.

Het Explosieven-opruimingscommando (EOC) in Culemborg ziet de ontwikkeling met lede ogen aan. Elke keer dat een granaat wordt gebruikt, of er zulke explosieven worden aangetroffen, kan een eenheid van de EOC op pad. Volgens commandant A. den Breejen van het EOC-regelcentrum, waar alle meldingen binnenkomen, was er een paar jaar geleden slechts incidenteel sprake van een handgranaat. “Vaak ging het hier om gevonden granaten uit de tweede wereldoorlog, die werden schoongemaakt en bewaard.”

Daarna doken er af en toe granaten op die uit Navo-depots waren gestolen, tot de afgelopen drie jaar de Joegoslavische invasie zich voltrok. “We treffen vooral de zwarte plastic handgranaten aan van Joegoslavische makelij, van het type M 75 en M 95 en we denken dat die cijfers naar het produktiejaar verwijzen.” Kenmerkend voor deze granaten zijn de kleine kogeltjes aan de binnenkant van de plastic granaatwand, die bij de ontploffing als het ware voor een 'stalen regen' zorgen.

“We hebben ook te maken met de M 50, een groene granaat met stalen omhulsel die net als de plastic variant is gevuld met enkele tientallen grammen 'kruitvarianten'. Hoewel de verscherving van beide typen handgranaten verschillend is, kunnen we toch zeggen dat het effect van beide typen nagenoeg hetzelfde is”, aldus Den Breejen.

Volgens de Rotterdamse politiewoordvoerder Anne Geelof, van het korps dat het afgelopen jaar meerdere malen met al dan niet ontplofte handgranaten te maken kreeg, hoef je niet langer naar België om daar granaten te kopen. “Wie de weg weet in het circuit van louche clubs en cafés in de Maasstad, heeft geen problemen bij de koop van een handgranaat.” Volgens ingewijden is er voor 125 gulden “al een aardig granaatje te koop”, maar “als je 150 gulden moet betalen, is dat geen reden voor mopperen”.

Het gebruik van granaten in de criminele wereld kan zeer aantrekkelijk zijn. Het 'wapen' is klein, gemakkelijk in het gebruik en zonder technische kennis kan er een boobytrap van worden gemaakt. Als de slagpin met een touwtje aan een voorwerp wordt bevestigd dat zal bewegen als het slachtoffer in de buurt is, bijvoorbeeld een deurklink of gaspedaal, gaat de granaat af terwijl de dader van de aanslag al aan de andere kant van de stad is. Deze methode werd vorige week bij de aanslag op Scholte toegepast, in april vorig jaar kreeg Rotterdam daar al mee te maken toen bij een familievete in Overschie een granaat (van Joegoslavische makelij) aan een portier werd bevestigd.

Granaten worden door de politie meestal in kleine hoeveelheden aangetroffen, meestal vindt men een enkele, onderdeel van een grotere buit schiettuig of munitie. Uitzondering op deze regel was de vondst in 1993, toen in een garageloods in Zwanenburg naast de kneedbare springstof Semtex en 50 vuurwapens, een berg van 66 granaten werd aangetroffen.

Nu granaten tegenwoordig bij het café op de hoek verkrijgbaar zijn, doemt de vraag op of deze toegankelijker markt zich de komende maand zal vermengen met die van het illegale vuurwerk. Of, beter: zullen eind van dit jaar naast strijkerbommen, ook handgranaten rond de jaarwisseling worden betrokken bij de experimenten met vuurwerk?

Het Explosieven-opruimingscommando verwacht van niet. “Je ziet momenteel dat de handgranaten duidelijk in het criminele circuit omgaan en dat het illegale vuurwerk in handen is van mensen die op een eenvoudige wijze veel geld willen verdienen, maar eigenlijk niet goed weten waar zij mee bezig zijn. Ik denk - en ik hoop dat het zo blijft - dat dit twee heel verschillende werelden blijven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden