Vonnis Simpson overstemde repliek Republikeinen

WASHINGTON - Meer dan een uur sprak president Clinton gisternacht in zijn 'State of the Union', de Amerikaanse versie van de troonrede, onder applaus van Republikeinen en Democraten, over onderwijs, de bijstand, raciale harmonie, integratie en Amerika's rol in de wereld.

Maar hij was nog niet uitgesproken of in Los Angeles barstten na de uitspraak in het proces tegen O. J. Simpson de raciale tegenstellingen in volle hevigheid los. Het was een dubbeltje op zijn kant geweest of de tv-stations hadden de rede van Clinton onderbroken voor het Simpson-nieuws. Af en toe verscheen er tijdens de toespraak onder aan het scherm een mededeling dat er een uitspraak was in de rechtszaak.

De bloemrijke toespraak over de droom van raciale harmonie en integratie in Amerika was nog niet afgelopen of de media wijdden al hun aandacht aan het proces-Simpson. Voor commentaren op de 'State of the Union' was tijd noch belangstelling: het was alles O. J. wat de klok sloeg.

De merites van het proces waren trouwens al even onbelangrijk als de politieke boodschap van Clinton. Het ging er alleen maar om dat een zwarte jury Simpson destijds had vrijgesproken en een blanke jury hem had veroordeeld.

Zoals al naar buiten was gekomen wil Clinton het onderwijs in Amerika tot centrale thema maken van zijn plannen voor de laatste jaren van de twintigste eeuw. In zijn eerste 'State' van zijn tweede en laatste ambtstermijn wil de president twintig procent meer uitgeven voor onderwijs. Amerika moet nummer één worden in de wereld op dit gebied. “Ieder kind van acht moet kunnen lezen, ieder kind van twaalf moet op het internet kunnen, iedere achttienjarige moet naar de universiteit kunnen”, aldus Clinton.

Kosten voor de federale begroting: ruim negentig miljard gulden in 1998 oplopend tot ruim 110 miljard in 2002.

Om universitair onderwijs betaalbaar te maken krijgen ouders met studerende kinderen een belangrijke belastingaftrek. Clinton zegt dat iedereen in Amerika hoger onderwijs moet kunnen krijgen, arm en rijk.

De kritiek op dat plan is dat het een subsidie is voor de middenklasse, die haar kinderen sowieso laat studeren. Het plan helpt de studiekansen van de armen nauwelijks. Want zij verdienen niet voldoende geld om belasting te betalen, laat staan iets van de belasting af te trekken. Ondanks de retoriek van gelijkheid gaat het daarom meer om een extra snoepje voor de politiek zo belangrijke middengroeperingen.

Het afmaken van het werk waaraan hij begonnen is, dat is het voornemen van Clinton. In het jaar 2002 wil hij het begrotingstekort weggewerkt hebben zonder zijn toevlucht te hoeven nemen tot een grondwetswijziging waar de Republikeinen naar streven.

Op de agenda staat verder de uitvoering van de omstreden nieuwe bijstandswet, die paal en perk stelt aan uitkeringen en op die manier mensen die van de bijstand leven willen dwingt om werk te zoeken. Clinton: “Ik daag iedere staat van de VS uit: vorm die bijstandsuitkeringen om in salarissen. Ik daag iedere religieuze gemeenschap en ieder bedrijf uit om iemand in dienst te nemen die uit de bijstand komt. En tot de werkgever die kritiek had op de oude bijstandswet, tot hem wil ik in het bijzonder zeggen dat je dat systeem niet meer de schuld kan geven. Nu moet u uw aandeel leveren: geeft iemand die van de bijstand leeft een baan.”

Het Congres heeft de toespraak van Clinton positief ontvangen, inclusief de Republikeinen die met name de belastingverlaging toejuichen, al gaat die volgens hen niet ver genoeg. Clinton wil de belastingen met bijna 180 miljard gulden verlagen, de Republikeinen willen het dubbele aan belastingvermindering. Maar zij hebben geleerd van hun fouten van het verleden, dat het politiek onverstandig is om de president negatief te bejegenen.

Zo was het opvallend dat Newt Gingrich, de omstreden voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, nu de braafheid zelve was en bij vrijwel elke uitspraak van de president applaudisseerde, zulks in tegenstelling tot zijn negatieve houding van de voorafgaande jaren.

En de repliek van de Republikeinen kwam dit keer van J. C. Watts, een zwart Congreslid uit Oklahoma. Dat was op zichzelf al een Republikeins gebaar van verzoening. De goede doch saaie man had echter de pech dat zijn toespraak nog wel net werd uitgezonden door de networks, maar vrijwel werd weggedrukt door de veel sappigere commentaren rond het proces-Simpson.

De buitenlandse politiek speelde zoals gewoonlijk een ondergeschikte rol en kwam pas na een minuut of veertig aan bod. Er waren geen verrassingen. Belangrijkste prioriteit: uitbreiding van de Navo. Deze zomer zal daarmee een begin worden gemaakt op een bijzondere Navo-topconferentie met als doel in 1999 het bondgenootschap naar het oosten uit te breiden en tegelijkertijd een samenwerkingsverband met Rusland tot stand te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden