Vondels Nachtwacht

De vraag is of er een verplichte boekenlijst moet komen. De discussie hierover woedt niet, maar kabbelt. Iets zo marginaals als onderwijs en cultuur maakt hier maar weinig emoties los. Je hoort er vooral de leraren zelf over, en die zijn voor het merendeel tegen. Dat verbaast me niet: het zou hun vrijheid beperken. Gezien het belang dat zij bij de zaak hebben, zijn zij de laatsten naar wie we moeten luisteren.

Naar wie dan wel? Naar VVD-leider Bolkestein bijvoorbeeld. Die is voor. Of naar staatssecretaris Nuis. Die is tegen. Op de Podiumpagina deed Nuis vorige week uit de doeken waarom. Zijn redenering is samen te vatten met het volgende fragment uit zijn betoog. “De ideale leraar zal niet tevreden zijn als hij de oortjes van zijn leerlingen rood en wel boven een boek ziet uitsteken, al is dat wel het begin van alles. Hij zal bovendien proberen ze stuk voor stuk verder te helpen op de avontuurlijke weg van het ware lezen. Hij zal veeleisend zijn over de boekenlijst: daar moeten boeken op staan die kwaliteit hebben, weerbarstig zijn, oude schatkamers ontsluiten. Maar hij zal nooit proberen iedereen het zelfde te laten lezen.”

Leuk zo'n praatje als peptalk ter inspiratie van literatuurfreaks, maar armzalige kletskoek uit de mond van een verantwoordelijk bestuurder. Want die heeft niet alleen te maken met de ideale leraar, maar ook met de leraar die niet veel opheeft met literatuur en zelf weinig meer leest dan Toon Kortooms, of de leraar die geheel eigen, door geen van zijn collega's gedeelde opvattingen heeft over wat Literatuur is; of de leraar die niet inspireert omdat hij zijn inspanningen ervaart als parelen voor de zwijnen. Moeiteloos zou ik met dergelijke, aan de realiteit ontleende voorbeelden een hele bijdrage kunnen vullen. Treurig? Jazeker, en ze bewijzen dat we er rekening mee dienen te houden dat er nog andere leraren zijn dan die van het romantische cliché van Nuis.

Stel dat in ons onderwijs tientallen lesuren werden gewijd aan de Nederlandse schilderkunst. Zou u het dan niet raar vinden als aan het eind van al die lessen er leerlingen waren die niet wisten wat er op de Nachtwacht staat afgebeeld, of die nooit iets hadden gezien van Vermeer of Van Gogh of die niet wisten dat Rembrandt leefde in de Gouden Eeuw en dat Karel Appel deel uitmaakte van de naoorlogse Cobragroep?

Wat betreft de kennis van de Nederlandse literatuur is dit alles heel gewoon. Daar bepaalt namelijk iedere leraar voor zich welke schrijvers en welke van hun werken deel uitmaken van het literaire erfgoed dat aan volgende generaties wordt overgedragen.

Nuis maakt een verplichte lijst belachelijk door te spreken van “een keurslijf van 21 canonieke boeken, vastgesteld door een nationale commissie voor alle scholen.”

Met zijn romantische prietpraat bevestigt hij de huidige situatie dat veel leerlingen de middelbare school verlaten zonder kennis te hebben gemaakt met Vondel. Naar wie dat park is genoemd? Naar een schilder uit de negentiende eeuw, meende een student die de pech had niet te zijn opgeleid door het erudiete cliché van onze staatssecretaris.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden