'Von der Dunk moet een ander platform zoeken'

PVV-fractieleider in Noord-Holland Hero Brinkman noemde de lezing PVV-bashing. Foto: anp Beeld
PVV-fractieleider in Noord-Holland Hero Brinkman noemde de lezing PVV-bashing. Foto: anp

De Willem Arondéuslezing vindt volgend jaar gewoon weer plaats, bezweert Hans van Straaten. Het VVD-Statenlid in Noord-Holland gelastte, samen met een CDA-collega, de editie van dit jaar af. Het tweetal vond de toespraak van cultuurhistoricus Thomas von der Dunk 'te partijpolitiek'. "Von der Dunk is vrij in het uiten van zijn mening", zegt Van Straaten, "maar hij moet een ander platform zoeken."

Komende dinsdag zou voor de zevende keer de Willem Arondéuslezing worden uitgesproken in het Noord-Hollandse provinciehuis. Von der Dunk betoogt in zijn verhaal, onder de titel 'Het nieuwe taboe op de oorlog', dat de standpunten van de PVV verwerpelijk zijn en haaks staan op de beginselen van de rechtsstaat.

Statenleden Van Straaten (VVD) en Meino Schraal (CDA) zien de tekst te zeer als een aanklacht tegen de PVV. Zij legden deze aan Hero Brinkman voor. Brinkman, PVV-fractieleider in Noord-Holland, betitelde de tekst van de cultuurhistoricus als een staaltje 'PVV-bashing'. Daarop besloten Van Straaten en Schraal het betoog te weigeren. Van de overige werkgroepleden had de lezing doorgang mogen vinden. PvdA-lid Maud Knook van de werkgroep meent dat 'de angst voor de PVV regeert'.

Van Straaten zegt zich niet te storen aan passages in het bijzonder, maar heeft moeite met de lezing als geheel. 'Die is niet in overeenstemming met de bedoeling van de Willem Arondéuslezing. Von der Dunk had best de PVV mogen signaleren als maatschappelijke ontwikkeling, maar nu richt hij zich te zeer tegen de partij.'

Tijdens een gesprek in december leken de neuzen nog dezelfde kant op te staan. Van Straaten: 'We vertelden Von der Dunk dat hij het recht had vrij te spreken, mits de lezing ging over maatschappelijke ontwikkelingen. Het woord PVV viel tijdens dat gesprek niet.' Toen de werkgroepleden de tekst afgelopen dinsdag onder ogen kregen, bleek Von der Dunk zijn stellingname te hebben aangescherpt.

Von der Dunk was niet bereid de tekst aan te passen. In zijn verhaal betoogt de cultuurhistoricus onder meer dat het 'moreel onvermijdelijk' is om het onderwerp, de PVV in relatie tot rechtstatelijke normen, te negeren.

Passages uit de toespraak die niet doorgaat

'Ideologisch zijn er, naast tijdsgebonden verschillen - anti-islamisme in plaats van antisemitisme bijvoorbeeld - in elk geval de nodige overeenkomsten tussen het rechtse populisme van de jaren dertig en van vandaag: de retrospectieve valse idylle van een zuiver 'Nederland voor de Nederlanders', het evidente vijandbeeld, de met haatzaaien jegens minderheden gepaard gaande xenofobie, de gekunstelde zwart-wit-tegenstelling tussen 'het volk' en 'de elite.'

(...)

'Een democratische vorm impliceert niet altijd automatisch een democratische gedachte. En zeker: de knokploegen blijven tot een paar parlementariërs met losse handjes beperkt, wier percentage dat van Marokkaanse jongeren met een justitieel verleden overigens ruimschoots overtreft.'

(...)

'Daarbij komt het gebrek aan inhoudelijke verantwoording en financiële controle, die eigen zijn aan de dictatoriale structuur van deze 'partij' - van de NSB kon je daarentegen nog gewoon lid worden - en die haaks staan op de beginselen van democratie.'

Willem Arondéus was een beeldend kunstenaar en verzetsstrijder die openlijk voor zijn homoseksualiteit uitkwam. Sinds 2004 organiseren Provinciale Staten van Noord-Holland een lezing als eerbetoon aan Arondéus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden