Volwaardig ontwikkelingshulp-budget EG nodig

De auteur is lid van het Europees Parlement.

Uiteraard was niet iedereen tevreden met de uitzondering die voor de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie in het kader van de Lome-overeenkomst (verdrag waarin de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie van de EG met 69 landen uit Afrika, het Caraibische gebied en de Pacific geregeld is) gemaakt werd, maar over de noodzaak ontwikkelingssamenwerking op te nemen in het Verdrag bestond weinig verschil van mening.

Het is daarom des te verwonderlijker dat de Raad van ministers over de EG-begroting voor het komende jaar een standpunt heeft ingenomen dat hier lijnrecht tegen in gaat, door het beschikbare budget voor EG-ontwikkelingssamenwerking te verminderen met meer dan 1 pct ten opzichte van het oorspronkelijke Commissievoorstel. Een vermindering die ertoe leidt dat er voor ontwikkelingssamenwerking minder budget zal zijn dan nu. Dan liever geen officiele status in het Verdrag, zou je zo zeggen.

Het is daarnaast niet consequent dat de Raad enerzijds zelf verplichtingen aangaat en toezeggingen doet, maar anderzijds niet de consequentie daaraan verbindt door de benodigde middelen beschikbaar te stellen.

Gecommitteerd

Het is de Raad geweest die de meerjarige perspectieven voor de EG-samenwerking met Azie en Latijns-Amerika heeft goedgekeurd. Zijn de ministers daarbij de noodzakelijke financiele voorzieningen vergeten?

Het zijn de EG-ministers van buitenlandse zaken geweest die bij de San-Jose-dialoog zich boven op het bestaande programma voor Midden-Amerika hebben gecommitteerd aan een nieuw meerjaren-programma voor mensenrechten en democratisering, o.a. ten behoeve van scholing en bewustwordingsactiviteiten op het gebied van mensenrechten aan militairen, politie en gevangenispersoneel en het verbeteren van de effectieve toepassing van wetgeving op het gebied van mensenrechten.

Men kwam daarnaast overeen een specifiek hulpprogramma in de orde van 50 miljoen Ecu op te zetten voor de wederopbouw van El Salvador, o.a. gericht op de wederopname in de samenleving van de gedemobiliseerde soldaten, zowel van de zijde van het leger als van de zijde van de FMLN.

Het is ook de Raad geweest die in Rio de Janeiro een toezegging heeft gedaan van 3 miljard Ecu ten behoeve van de uitvoering van Agenda 21 en de integratie van milieu en ontwikkelingssamenwerking, etc. etc.

Regenwoud

Dat kan het niet dat de Raad voor al deze door hem gedane toezeggingen niet afdoende middelen beschikbaar stelt. Sterker nog, als de uitvoering van de toezeggingen van Rio (3 miljard Ecu voor de uitvoering van Agenda 21) inhoudt dat de nu nog beschikbare 50 miljoen Ecu voor de redding van het tropisch regenwoud geschrapt wordt, dan hoop ik dat de Raad niet nog meer uitwerkingen geeft aan zijn toezegging van Rio, want dan kost ons dat alleen maar geld.

Minister Pronk stelde in mondeling overleg over UNCED op 27 oktober j.l., dat de schrapping van de begrotingspost voor het tropisch regenwoud gezien moet worden als het 'normale' onderhandelingsspel ter voorbereiding van de EG-begroting. En, zo stelde hij geruststellend, dat het Europees Parlement deze post wel weer zou opvoeren.

Welnu, laat ik dat toch maar eens duidelijk maken wat de consequenties tot nu toe zijn van de opstelling van de Raad.

De Raad heeft over de hele EG-begroting een korting doorgevoerd ten opzichte van het ontwerp van de Commissie van zo'n 3 miljard Ecu. Het Europees Parlement heeft dit jaar echter slechts de mogelijkheid om de voorstellen van de Raad te verhogen met 1 miljard Ecu. In eerste instantie was er voor ontwikkelingssamenwerking zo'n 100 miljoen Ecu beschikbaar ten opzichte van het Raadsvoorstel. En dan is 50 miljoen Ecu om de huidige begrotingspost voor het tropisch regenwoud te herstellen wel de helft van de totale marge.

Gelukkig heeft de begrotingscommissie van het Europees Parlement op grond van de dicussie die ik, als begrotingsrapporteur voor het EG- ontwikkelingssamenwerkingsbudget, met hen gevoerd heb, besloten om de marge voor het ontwikkelingsbudget te vergroten tot zo'n 270 miljoen Ecu.

Parlement

Bij de eerste begrotingsbehandeling in het Europees Parlement heeft het EP zodoende wel consequenties kunnen verbinden aan Rio. Zo voerde het niet alleen de benodigde gelden op ter redding van het tropisch regenwoud, maar werd ook expliciet vastgelegd dat minimaal 10 procent van de beschikbare gelden voor de samenwerking met Azie en Latijns-Amerika gereserveerd moest worden voor de uitvoering van Agenda 21 en stelde het ook voor om in het algemeen het beschikbare budget voor milieuprogramma's in ontwikkelingslanden te vergroten.

Op tal van punten heeft het EP duidelijk financiele gevolgen verbonden aan de in het verleden gedane uitspraken en toezeggingen. Zo is - zeker sinds de onder het Nederlandse voorzitterschap tot stand gekomen Raadsresolutie inzake mensenrechten en democratie - de ondersteuning van mensenrechten en democratiseringsprocessen prioriteit. Desalniettemin besloot de Raad in eerste lezing de desbetreffende kredieten aanzienlijk te verminderen. Ook hier heeft het parlement voorstellen gedaan die de verklaringen in evenwicht brengen met de financiele inspanningen.

Voor nieuwe beleidsinitiatieven was in de ogen van Raad al helemaal geen ruimte. Werkgelegenheidsprojecten in de Maghreb-landen - toch ook niet geheel onbelangrijk als we de toenemende problemen met illegale immigranten bezien -, de coordinatie van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de EG en de lidstaten, voor al deze zaken had de Raad geen geld over.

Het Europees Parlement heeft de tekortschietende Raad gecorrigeerd. Dat wil echter niet zeggen dat we er daarmee al zijn. De Raad zal in zijn tweede lezing de amendementen van het Europees Parlement moeten overnemen.

Oproep

Ik roep bij deze minister Pronk op, zich er voor in te zetten dat de Nederlandse inbreng bij de begrotingsraad die zich over de standpunten van het Europees Parlement gaat buigen, aansluit bij de visie van het Europees Parlement inzake ontwikkelingssamenwerking.

Ik heb daar gelet op de inspanningen van minister Pronk tijdens het Nederlands voorzitterschap alle vertrouwen in, ook al betekent een verhoging van het EG-ontwikelingssamenwerkingsbudget een verkleining van de financiele beleidsruimte op nationaal niveau.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden