Voltooid

In de discussie over stervenshulpverlening voor ouderen die hun leven als 'voltooid' beschouwen, blijken zowel voorstanders als tegenstanders zeer uitgesproken. De eersten zijn opgetogen dat het perspectief van het bereiken van de finishlijn geen marathon meer hoeft te worden, waarvoor ze overigens nooit hebben getraind. Tegenstanders hebben veel praktische bezwaren maar vooral ook, al dan niet expliciet uitgesproken, morele bezwaren. Een middenweg is er niet. Of je zou je moeten afvragen, zoals Carla Dik-Faber en Rob Bruntink (Trouw, opinie, zaterdag), wat je het best kunt doen om voor ouderen met een voltooid gevoel hun 'eenzaamheid, overbodigheid of verdriet te verzachten en hun lijden dragelijker te maken'.

Een onheilzame weg lijkt dit me, want 'verzachten' en 'draaglijker maken' zijn als virtuele pleisters die het lijden niet geheel weg kunnen nemen. Er zijn ontwikkelingen die niet zijn te stuiten, ook al worden ze door sommigen onder ons als ongewenst beschouwd. Een dikke eeuw geleden werd Oscar Wilde wegens sodomie tot twee jaar gevangenis met dwangarbeid veroordeeld. Nu trouwen mannen met elkaar. Nog niet zo lang geleden ontstonden felle discussies over legale abortus en het vergoeden van anticonceptie. In veel landen zijn dit nu volstrekt geaccepteerde handelingen.

Anders dan de hierboven aangehaalde voorbeelden gaat de dood ons allemaal aan. Het idee om in geval van verslechterende kwaliteit van leven er pijnloos tussenuit te kunnen stappen wordt, schat ik, in afwachting van grondige onderzoeken en peilingen, door een overweldigende meerderheid gedeeld. Zeker nu de levensverwachting rap toeneemt en het aantal dat met gevoelens van voltooiing kampt alleen maar groter kan worden.

Nog een keer mijn 'oudste lezeres' Tineke dan, die twee jaar geleden 95 jaar werd. Ik zag op haar drukbezochte verjaardagsfeest hoe ze liefdevol werd omringd. Van eenzaamheid was hier zeker geen sprake. Toch had Tineke dat gevoel van voltooiing: lopen, zien, horen en zich herinneren gingen snel achteruit. Tineke vertelde me dat ze de zin om verder te gaan had verloren: "95 is een mooie leeftijd toch?" Maar zoals haar zoon mij berichtte: "Het gaat haar niet snel genoeg en ze krijgt geen eigen keuzeknop 'stoppen' of 'doorgaan'".

In plaats van die knop, waar nu zoveel om te doen is, kreeg Tineke op 24 september 2014 een 'comfort behandeling': geen hartondersteunende pillen meer, geen vochtafdrijvende middelen. Wel zou zo nodig de morfine worden verhoogd.

Ik bezocht Tineke eens per week. Ze was ongeduldig en begreep niet waarom het zolang duurde: "Ik ben er klaar mee en er klaar voor, waarom willen ze me dan nog niet hebben?"

Dit gebeurde uiteindelijk op 11 november, na een weekeinde van terugkerend vocht in de longen en benauwdheid. Dit stervensproces duurde dus bijna zeven weken.

Hoe Tineke tegen de huidige discussie had aangekeken, laat zich gemakkelijk raden. En daar kunnen geen 'verzachten' en 'dragelijker maken' tegenop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden