Voloorus hoopt dat moord op voetbalheld de politie wakker schudt

REPORTAGE | Keeper van het Zuid-Afrikaanse voetbalelftal komt om bij overval. Zwarte middenklasse is het zwaarst getroffen door criminaliteit.

Hoe tragisch ook, de moord op keeper en aanvoerder van het Zuid-Afrikaanse voetbalelftal, Senzo Meyiwa, is nauwelijks een verrassing. Tenminste, niet voor de buren van zijn vriendin, zangeres Kelly Khumalo, in township Voloorus bij Johannesburg. Meyiwa werd zondagavond, op bezoek bij Khumalo, doodgeschoten tijdens een overval.

"De criminaliteit hier is verschrikkelijk", zegt overbuurvrouw Happy Ngubeni. Ze wijst naar het kleine stukje van de Kutlwanongstraat rond het huis waar de moord plaatsvond. "In mijn haarsalon is in augustus ingebroken, mijn buurman werd in september overvallen en om de hoek was vorige maand een gewelddadige inbraak. Zelfs bij onze kerk is ingebroken."

Kutlwanong is een typische straat in een middenklasse-townshipwijk: huizen van bruine baksteen, kleine tuintjes waarin rode aarde contrasteert met groen gras, hek eromheen. Met de opkomst van een zwarte middenklasse sinds het einde van de apartheid zijn veel van dit soort wijken ontstaan.

In deze rijkere delen van townships is inbraak schering en inslag. Ze liggen dichtbij sloppenwijken waar de meeste criminelen wonen. Bovendien zijn privébewakers en hoge muren met schrikdraad vaak nog te duur voor de bewoners.

"We voelen ons zelden veilig", zegt Ngubeni. "Tussen één en vier uur 's nachts slapen we nauwelijks. Dat is het moment waarop inbrekers meestal toeslaan. Ook overdag houd ik mijn deuren op slot. Grote kans dat er anders gewapende criminelen bij je binnenlopen."

Bij zulke inbraken vallen niet zelden doden. Zuid-Afrika telt 17.000 moorden per jaar, 10.000 minder dan 20 jaar geleden, maar de kans om in Zuid-Afrika te worden vermoord, blijft zelfs na correctie voor het inwoneraantal nog altijd 35 keer groter dan in Nederland. Ongeveer één op de zes moorden is het gevolg van een overval of inbraak.

Toch kiezen lang niet alle zwarte Zuid-Afrikanen die inmiddels tot de middenklasse behoren ervoor te verhuizen naar beter beveiligde stadsdelen. Liever blijven ze dichtbij familie, en daarmee dichtbij broeinesten van criminaliteit.

Mede door geruchtmakende rechtszaken als die van atleet Oscar Pistorius - hij stelde zijn vriendin te hebben doodgeschoten omdat hij haar aanzag voor een inbreker - bestaat het beeld dat vooral blanke Zuid-Afrikanen bang zijn voor criminaliteit. Er wordt wel gesproken van 'een genocide op blanken', waardoor het idee is ontstaan dat blanke Zuid-Afrikanen het vaakst slachtoffer zijn van moord.

Dat klopt niet. Onderzoek uit 2009 liet zien dat slechts 1,8 procent van de moordslachtoffers blank is, terwijl blanken 9 procent van de Zuid-Afrikaanse bevolking uitmaken. Welgestelde zwarte Zuid-Afrikanen als Meyiwa lopen meer risico. Zij begeven zich vaker in townships dan blanke Zuid-Afrikanen, maar zijn evengoed doelwit.

Buurvrouw Ngubeni verwoordt echter wat veel townshipbewoners denken. "Ik laat me niet wegjagen", zegt zij. "Dit is mijn straat." De politie moet alleen zijn werk beter doen, meent zij. "Ik heb sinds mijn inbraakaangifte niets over een onderzoek gehoord. Het is verschrikkelijk wat er nu is gebeurd. Maar misschien schudt het de politie wakker, omdat het deze keer een bekende voetballer betreft."

Vermoord om mobieltje

Zuid-Afrika is in shock na de moord op voetbalinternational Senzo Meyiwa. Zondagavond kwamen twee mannen het huis van zijn vriendin Kelly Khumalo binnen. De overvallers eisten mobiele telefoons en geld. Ze schoten Meyiwa dood. Meyiwa (27) leek op het hoogtepunt van zijn carrière. Hij was de laatste vier wedstrijden zelfs aanvoerder van het Zuid-Afrikaanse nationale elftal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden