Volleybalbond ziet euforie met lede ogen verdwijnen

TOKIO - De zesde plaats die het nationale mannenvolleybalteam op het WK in Japan haalde, was nog een klassering lager dan de meest marginale doelstelling van TVN, de stichting achter het topvolleybal in Nederland. “De euforie is geëindigd”, stelt voorzitter Paul Schaling nuchter vast. Een euforie die ruim twee jaar heeft geduurd.

Al te lang wil Schaling bij de evaluatie niet uithuilen. De ploeg moet in de kleine twee jaar die de Road to Sydney nog lang is, de aansluiting met de mondiale top zien terug te vinden. Met een bredere basis dan het handjevol spelers dat het team de afgelopen weken moest dragen, maar wel met de nieuwe generatie die na de Olympische Spelen van Atlanta is opgestaan. Toon Gerbrands krijgt als bondscoach de kans het karwei af te maken. De eisen die TVN aan de Haarlemmer stelde (en stelt), zijn helder omschreven: bij de eerste vijf op het WK en finalist op de Spelen van Sydney. Met een beroep op de omstandigheden - de zware enkelblessure van Schuil, die de kwetsbare selectie zowel sportief als psychisch volledig verlamde - vond Gerbrands het begrip 'wereldtop' nogal relatief. Zelfs als er volgens het meest sombere toernooiscenario niet meer dan de achtste plaats had ingezeten (één lager nog dan de vrouwen), had Nederland in zijn optiek toch bij de besten van deze aarde gehoord.

Dat viel bij Schaling niet goed. “Toon moet niet te gemakkelijk de wereldtop oprekken.” Maar de portefeuillekwestie is nooit aan de orde geweest. “We hadden Toon er niet op afgerekend. Het vervangen van de coach is niet de oplossing. Daarmee verander je de structuur niet.”

Steeds luider klonk de afgelopen week de roep om de (tijdelijke) terugkeer van de ex-internationals die nog volop actief zijn in sterke buitenlandse competities. De voorganger van de onfortuinlijke Schuil - Olof van der Meulen, wonend en werkend in Tokio - kwam zaterdag even buurten, maar heimwee naar Oranje heeft hij niet; ook al omdat hij voor zijn gevoel geen prettig gesprek met de bondscoach heeft gehad over dat onderwerp. Schaling vond dat ook geen oplossing. “Ik denk niet dat je mensen die diep in de dertig zijn, moet terughalen. We hebben Gerbrands bewust aangenomen voor een periode van vier jaar, wetend dat het moeilijk zou worden aansluiting met de absolute wereldtop te houden. Anders kom je nooit aan het kweken van een nieuwe generatie en een bredere basis toe. Er is een groot gat in een bepaalde leeftijdscategorie, er is geen tweede zes. Dat is geen constatering van de afgelopen paar weken. Een paar jaar lang is er weinig aan opleiding gedaan. We hebben ons gefocust op de gouden groep van Atlanta.”

Schaling heeft een aantal ideeën om jonge talenten versneld klaar te stomen voor het grote werk. De uitvoering is gecompliceerd, omdat de Nederlandse competitie niets voorstelt en de stichting Topvolleybal Nederland, werkend met een jaarbudget van 5,5 miljoen, niet over de middelen beschikt om op uitgebreide schaal aan talentherkenning en -ontwikkeling te doen. Bij de vrouwen was de kopie van het Bankras-model bij de mannen - wat via zilver in Barcelona (1992) uiteindelijk naar goud in Atlanta leidde - al snel verbleekt. “We hebben dit en vorig jaar heel veel geld uitgegeven aan de vrouwen”, zegt Schaling, “maar het plan is mislukt. Al heeft het in Huurman en Staelens twee goede internationals afgeleverd. Scoor je dat gemiddelde ieder jaar, dan doe je het goed, maar in zijn totaliteit is gebleken dat wanneer je twaalf mensen bij elkaar haalt, je niet de garantie krijgt dat het ook twaalf toppers zijn.”

TVN lanceert volgend jaar een B-ploeg met mensen die worden gerecruteerd uit de Nederlandse eredivisieclubs en naast de competitie een eigen programma gaan volgen. “Wat we nu hebben zijn vijf mensen die zich gedurende het internationale seizoen op de bank voorbereiden op de grote toernooien. Heb je een zeer evenwichtig samengestelde groep van acht toppers, dan worden de reserves meegetrokken. Met slechts vijf mensen van internationaal kaliber gebeurt dat niet. Dan krijg je wat vorige week is gebeurd: als Schuil door de hoeven gaat, gaat het hele team mee.”

Er ligt nog een ander, veel bedreigender gevaar op de loer: de desinteresse van de televisie, waardoor het volleybal dreigt af te glijden van A- naar B-sport. De NOS was hoegenaamd niet geïnteresseerd in beelden uit Japan. Dat zette kwaad bloed bij Schaling, vooral omdat hij vermoedt dat persoonlijke motieven van Martijn Lindenberg, de co-chef van Studio Sport, daaraan ten grondslag lagen. De publieke omroep beriep zich op het hoge bedrag aan tv-rechten dat het Japanse netwerk TBS zou hebben gevraagd. “Ons was verteld”, zegt Schaling, “dat de NOS voor het hele mannen- en vrouwentoernooi 250 000 dollar moest betalen, wat ik veel vind. Later bleek dat het om 50 000 dollar ging. Ik kan het niet anders verklaren dan dat er persoonlijke voorkeuren in het spel zijn geweest om weg te blijven uit Japan. Wat niet wegneemt dat ik bij verschillen van mening als deze altijd eerste zakelijke motieven voor de weigering probeer te vinden. Daarbij stel ik vast dat we nog steeds olympisch en Europees kampioen zijn en derde in de World League van dit jaar. De wedstrijden waar het om ging, trokken heel veel kijkers. Het volleybal heeft dus een grote uitstraling. Er waren in Japan elf Nederlandse journalisten. Dat betekende dat het journalistiek leefde bij alle kranten.”

Het Nederlandse volleybal koestert zich nog tot 2000 onder het zonnetje dat Sport zeven heel even heeft laten schijnen. De NOS sloot als reactie een contract met NOC-NSF, waarbij een aantal competitiesporten op redelijke aandacht in Studio Sport en verwante sportjournaals kon rekenen. De vrees bestaat dat de publieke omroep steeds meer geld nodig heeft om de explosief stijgende voetbalrechten te bekostigen. “Als we er met de NOS niet uitkomen, dan gaan we met de commerciëlen praten”, zegt Schaling. “Als dat ook niet lukt, dan zullen we TVN moeten opheffen. Dan kunnen we het vinden van sponsors vergeten en dan is dat het einde van het topvolleybal. Als het de bedoeling is dat al het voetbal uit eigen middelen betaald wordt, gaat er 200 miljoen alleen die kant op, denk ik. De NOS begrijpt dan niet meer wat haar taak is. In dat geval moet de sport in zijn totaliteit een beroep op politici doen. De Tweede Kamer moet er dan maar een oordeel over hebben.”

Voordat Schaling de afgelopen week afreisde naar Japan, zag hij in de zondagmiddaguitzending van Studio Sport een uitgebreid verslag van een oefenwedstrijd van het nederlandse basketbalteam tegen Jong Griekenland.

De TVN-preses werd er niet vrolijk van. “Wanneer een sport waarin wij olympisch kampioen zijn niet meer interessant is, wat moeten wij dan over de rest zeggen? Ik ben bang dat we waren overgeleverd aan de persoonlijke voorkeur van de heer Lindenberg. Bij commerciële omroepen word je afgerekend op kijkcijfers. Bij de NOS ligt de macht bij een enkeling, waar we niets tegen kunnen doen. Ik zou de ware motieven wel eens willen weten. Als het geen geld is, wat dan wel?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden