Volkswagen zette mens in als proefkonijn

Het dieselschandaal heeft VW ook tot onderwerp van spot gemaakt voor het naderende carnaval. In Mainz weten ze er wel raad mee. Beeld EPA

Testen voor de Duitse auto-industrie waarbij apen én mensen uitlaatgassen inademden, moesten letterlijk de schone schijn ophouden.

Opnieuw drijven uitlaatgassen Duitse autofabrikanten in een onfrisse hoek. Ruim twee jaar na het dieselschandaal neemt Volkswagen nu BMW en Daimler mee in een nieuw hoofdstuk van dubieus handelen. En ook nu draait het om de omgang met uitstoot. Gisteren meldden de Stuttgarter Zeitung en de Süddeutsche Zeitung dat de drie fabrikanten emissietesten lieten doen met mensen als proefkonijn.

Aan de inhaleringsproeven deden 25 jonge mensen mee. Zij ademden een maand lang eens per week drie uur lang uitlaatgassen van dieselauto’s in, blijkt uit een rapport van het testbureau van de Duitse auto-indus­trie, de Europese Onderzoeksvereniging voor Milieu en Gezondheid in de Transportsector (Eugt).

De researchvereniging – in 2007 opgericht door Volkswagen, BMW, Daimler en elektrobedrijf Bosch, maar inmiddels ontbonden – kwam eind vorige week al in het nieuws vanwege inhaleringsproeven met NO₂-concentraties (stikstofdioxide) bij apen. Tijdens een rechtszaak in augustus over het dieselschandaal deed de onderzoeksdirecteur van biomedisch instituut LRRI al uit de doeken hoe dat ging. De uitlaatgassen van een Volkswagen Kever werden in een kleine kamer geleid waarin tien apen zaten. Die inhaleerden eerst vier uur lang de uitlaatgassen van de Volkswagen en vervolgens die van een veel grotere en oudere Ford F-250.

Om de dieren gerust te stellen, zouden de aap-vrouwtjes naar komische films hebben gekeken. Na de stikstoftest werd onder meer het bloed van de dieren onderzocht, hun longen uitgewassen en de bronchiën gecontroleerd.

Wat willen ze hiermee?

De proeven met mensen zouden geen schade voor de gezondheid hebben aangericht, volgens Eugt. “Maar een langdurige aanraking met stikstofdioxide zorgt wel degelijk voor luchtwegaanvallen, astma en bovendien is er een directe relatie met vroegtijdige sterfte”, zegt longarts Hans in ’t Veen van het Rotterdamse Franciscus Gasthuis.

“De schade hangt af van de duur van de blootstelling. Stikstofdioxide is, samen met fijnstof en ozon, een van de drie grote vervuilers. 20 tot 25 procent van de problemen met luchtwegvervuiling komt door blootstelling aan NO₂-concentraties.” In ’t Veen vraagt zich af wat de beweegredenen van de autofabrikanten zijn: “Wat willen de Duitsers met deze onderzoeken bereiken? Mij doet dit denken aan sigarettenfabrikanten die onderzoekers betaalden om zo zogenaamd aan te tonen dat roken zo slecht niet zou zijn.”

Het officiële doel van Eugt was om ‘de gevolgen van het vervoer voor mens en milieu zonder vooroordelen te onderzoeken en te documenteren’. Maar de rapportages over de emissietesten met mens en dier wijzen er nu op dat Eugt een dekmantel was om het imago van VW, BMW en Daimler als makers van ‘schone diesels’ te promoten.

Zo kan het niet langer

“Wanneer houdt dit in vredesnaam een keer op?”, roept Carlo Brantsen, hoofdredacteur van autoglossy Carros ontsteld door de telefoon. “Laatst werden er ook weer Audi’s teruggeroepen vanwege gemanipuleerde dieselsoftware. Heeft er nu niemand binnen dat concern in de gaten dat het zo niet langer kan?” Brantsen kan zich geen vergelijkbare zaak heugen in de auto-indus­trie: “En ik loop toch al veertig jaar in die wereld rond. Ik denk wél dat het een industrie is die de grenzen van het betamelijke opzoekt, domweg omdat de economische belangen zo gigantisch zijn.”

Toch is het zeer de vraag of dit nieuwe schandaal ervoor zorgt dat de consument voortaan naar een andere showroom dan die van Volkswagen gaat. De Volkswagen Group wisselt al jaren stuivertje met Toyota als grootste autoproducent ter wereld, dieselschandaal of niet.

“Het sentiment van de consument wordt snel overschat”, stelt imagodeskundige Rudy van Belkom. “Mensen zijn weliswaar oprecht boos op die autofabrikanten, maar het is kortetermijnagressie die bijna geen aandeel heeft in de imagoschade van het merk.” Volgens Van Belkom is er veel meer voor nodig om een merk als Volkswagen of BMW daadwerkelijk pijn te doen. “Mensen veranderen hun gedrag pas als ze zélf worden getroffen.”

Volkswagen, BMW en Daimler kwamen gisteren woorden te kort om zich van de emissietesten met mensen te distantiëren. “We zijn ervan overtuigd dat de toen geselecteerde wetenschappelijke methodologie verkeerd was”, aldus een verklaring van VW. Topman Matthias Müller noemde ze onaanvaardbaar, onethisch en walgelijk. "Het spijt me dat Volkswagen betrokken was bij deze operaties. Er zijn dingen die men simpelweg niet doet", voegde hij eraan toe.

Ook in Nederland

Tussen 2006 en 2012 werden ook in Nederland experimenten met dieseldamp op mensen gedaan, zegt hoogleraar toxicologie Paul Borm tegen de NOS. Hij voerde de onderzoeken uit bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), vaak met medewerking van de Zuyd Hogeschool in Heerlen. De onderzoeken waren’broodnodig’, zegt hij, er werd getwijfeld aan de effecten van de gassen op de hersens. Het RIVM bevestigt het bericht tegenover de NOS.

Lees ook: 
Automakers omarmen e-auto's, landen willen vieze auto's in de ban doen. Gaan we allemaal elektrisch rijden? Voorlopig nog niet. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden