Volkstelling als politiek spelletje in Bosnië

census | De verhouding tussen bevolkingsgroepen is niet drastisch veranderd sinds 1991. Dat komt de politiek wel erg goed uit.

Bijna drie jaar moesten de Bosniërs wachten op de uitslag. Gisteren kregen zij eindelijk de uitkomst te horen van de volkstelling die al in 2013 in hun land is uitgevoerd. Daaruit blijkt dat de samenstelling van de bevolking sinds 1991 - toen de laatste volkstelling plaatsvond - niet erg is veranderd. Net iets meer dan de helft bestaat nu uit Bosnische moslims (was 43) , ruim 30 procent uit Serviërs (was 31) en zo'n 15 procent uit Kroaten (was 17).

"Ik kan deze cijfers echt heel moeilijk serieus nemen", zegt Valery Perry vanuit de Bosnische hoofdstad Sarajevo. Voor de denktank Democratization Policy Council schreef zij een rapport over de census.

"Bij de persconferentie waar de uitkomst bekend werd gemaakt, rolden de aanwezigen met hun ogen", zegt Perry. De hele volkstelling is van begin af aan vooral een politiek proces geweest, benadrukt ze. "Het is wel heel toevallig dat de uitslag precies overeenkomt met de resultaten die de politieke partijen graag als uitkomst zouden zien. Zo kunnen ze de status quo van hun politieke macht behouden. behouden."

Bij het vredesakkoord dat in 1995 in Dayton werd afgesloten, werd de macht onder de verschillende etnische groepen verdeeld. Regeringsposten maar ook posities bij andere belangrijke instellingen als de Centrale bank werden onder de drie groepen verdeeld. Een compleet andere samenstelling van de bevolking zou de machtsverhoudingen in het land ook doen verschuiven.

"Deze uitkomst past in het politieke spelletje van onderhandelen dat de afgelopen paar jaar aan de gang is. De drie hoofdrolspelers zijn vooral bezig om hun nationale projecten veilig te stellen", denkt Perry.

Ze zet vraagtekens bij de percentages die nu uit de telling zijn gekomen gezien de roerige recente geschiedenis van het Balkanland. Tijdens de burgeroorlog tussen 1992 en 1995 kwamen zo'n honderdduizend mensen om en sloeg nog eens de helft van de bevolking op de vlucht, in eigen land maar ook naar het buitenland.

"Ik denk bijvoorbeeld dat niemand had verwacht dat het percentage Kroaten in het land nu nog bijna net zo hoog zou zijn als in 1991. Iedereen heeft hier de massale uittocht van hen gezien, omdat ze elders een betere baan konden krijgen. Dat heeft voor een enorme braindrain in het land gezorgd." De Kroatische gemeenschap in Bosnië en de katholieke kerk waar veel Kroaten lid van zijn, schatten het percentage volgens Perry al jaren veel lager in. Het enige cijfer waar Perry wat mee kan, is het totale aantal Bosniërs dat is geteld: 3,5 miljoen, bijna een miljoen minder dan in 1991.

De volkstelling fungeerde van begin af aan al als splijtzwam. Van te voren maakten de politieke partijen al ruzie over de te volgen methode, welk statistisch bureau (Kroatisch, Servisch of Bosnisch) het mocht organiseren. Maar vooral de vragen die de Bosniërs voorgeschoteld kregen waren critici een doorn in het oog. De vraag tot welke etnische groep ze behoren, heeft de verdeeldheid vergroot. De wonden uit de oorlog konden daardoor nog verder dooretteren. De NGO Zasto Ne riep mensen op om op het formulier geen bevolkingsgroep aan te kruisen maar bij het vakje 'overig' op te schrijven te behoren tot de 'burgers van Bosnië'. Hoeveel effect die verzoeningsactie heeft gehad kon Darko Brkan van Zasto Ne gisteren nog niet precies zeggen. "Je voelt hier de spanning. Niet zozeer over de uitkomst maar vooral over het verloop van het hele proces."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden