Volkstellers voor de 33ste keer op pad in Frankrijk

In Frankrijk zijn gisteren 115 000 enquêteurs op pad gegaan om het volk te tellen. Omstreeks 3 april moeten ze klaar zijn, maar het zal wel tot december duren voor de 640 ton papier die zij afleveren, is verwerkt.

Frankrijk telt graag en vaak; dit is al de 33ste volkstelling sinds 1801. De enquêteurs, veelal werklozen en bejaarden, verdienen met hun klus anderhalf maal het minimum-maandloon: ruim 3 000 gulden. Zij gaan de 29 miljoen Franse woningen af met vragenlijsten over inkomen, behuizing, werk, gewoontes en behoeftes. Totale kosten: zo'n 400 miljoen gulden, grofweg 6,50 gulden per inwoner. Vanwege die hoge kosten is de telling eerder twee jaar uitgesteld. De vorige dateert van 1990. Toen werden in Frankrijk en de overzeese gebiedsdelen 56,6 miljoen inwoners geteld. Alle Fransen zijn verplicht mee te werken. Veel weerstand is er niet. Insee, het nationaal bureau voor de statistiek, garandeert dat de gegevens niet naar bijvoorbeeld de belastingdienst gaan of naar Binnenlandse Zaken, waar illegalen voor vreesden. Uiteindelijk komen alleen algemene gegevens vrij, per wijk van tenminste 2 000 mensen of per gemeente, om te weten of er nieuwe buslijnen moeten komen, een bejaardenhuis of meer crèches. Er zijn geen vragen over godsdienst of levensbeschouwing, of over etnische afkomst.

Door de uitgebreide vraagstelling levert de enquête ook een berg informatie op voor sociologen en economen, over bijvoorbeeld het aantal alleenstaanden, over tot welke leeftijd kinderen nog thuis wonen en op welke leeftijd er gemiddeld wordt getrouwd.

Soms levert een telling alleen maar een statistisch wangedrocht op. In 1990 rapporteerde de enquêteur vanuit het gehucht Cumières-le-Mort-Homme, dat slechts één inwoner telt, als uitslag: de bevolking van deze gemeente is van het mannelijk geslacht, tussen 40 en 59 jaar, met niet-Franse nationaliteit, werkzaam, wonend in een huis met vijf kamers, zonder centrale verwarming, maar met inpandige wc en douche.

De volkstelling lijkt een Napoleontische uitvinding, maar in China, Egypte en Assyrië werden vijfduizend jaar geleden al soortgelijke tellingen gehouden, zowel om militaire als belastingtechnische redenen. De eerste grote telling in Frankrijk werd gehouden in 1790. Elf jaar later liet Napoleon I een volkstelling houden die veel leek op de huidige. Destijds werden 33,1 miljoen inwoners geteld.

De telling is deels op verzoek van de Europese onderzoeksinstantie Eurostat, die alle lidstaten een telling heeft gevraagd. Nederland zal daar vooralsnog niet op ingaan: het is duur, en de laatste telling, in 1971, leverde zoveel gekrakeel op over de inbreuk op de privacy, dat alleen Bolkestein tot dusver een nieuwe telling heeft durven opperen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden