Volkspeiling op doodlopende weg

De vraag is wat een massaal 'nee' tegen het EU-Associatieverdrag nog voor verschil kan maken

Zelfs als Nederland massaal 'nee' gaat stemmen tegen het Europese verdrag met Oekraïne, zal dat waarschijnlijk weinig veranderen. Nederland heeft in Europa al voorgestemd. Een weg terug is lastig.

Wel kan de kwestie van de EU-handelsvoordelen voor Oekraïne onderwerp worden van een heftig nationaal debat, waarin ook de Tweede Kamerleden die voor het verdrag stemden, weer vol aan de bak moeten om burgers te overtuigen van het nut. Met dank aan de eurosceptische coalitie van het Burgercomité-EU, GeenStijl en het Forum voor Democratie, die de benodigde handtekeningen verzamelden. Debat is goed voor de democratie, zeggen de voorstanders van volksraadplegingen. Maar wanneer de regering straks alleen maar kan volhouden dat dit Europese verdrag er toch moet komen, is de opgepepte kiezer alleen maar weer extra teleurgesteld, zeggen tegenstanders van referenda.

Amper drie maanden nadat ze de deur ervoor open hebben gezet, kwam begin deze week de eerste lastige eis voor een raadgevende volksstemming al op tafel. De Haagse politici proberen er dan maar het beste van te maken. Geen wonder, een ruime meerderheid in het parlement ging nu eenmaal akkoord met het initiatief van PvdA en D66 om zulke referenda, met een raadgeving achteraf, mogelijk te maken.

De vraag is nog wel of het referendum werkelijk zal worden gehouden. Zal het kabinet nog bestuurlijke tegenargumenten uit de kast halen? Zoals: het is simpelweg te laat.

Bovendien moet de Kiesraad op 14 oktober laten weten of het wel goed zit met de 300.000 benodigde handtekeningen achter de aanvraag. De ervaring is dat er veel vervuiling ontstaat bij het verzamelen van handtekeningen via internet. Verkeerde namen, bijvoorbeeld, en herhaalde ondertekeningen.

Als de Kiesraad in een eerste peiling veel van zulke vervuiling aantreft, dan volgt een uitgebreidere keuring. De overheid zal waarschijnlijk extra precies willen nagaan of al die krabbels wel rechtsgeldig zijn, voordat de benodigde 30 miljoen euro wordt uitgetrokken voor een referendum, over een kwestie op een doodlopende weg.

Nog lang geen lid

Een EU-Associatieverdrag met Oekraïne, dat Nederland steunt, biedt een bevriend land handelsvoordelen. Een open deur naar een EU-lidmaatschap is het echter niet. Soms zijn dergelijke verdragen bedoeld om landen aan de grenzen van de EU iets te bieden, maar toch buiten de deur te houden. Snelle uitbreiding van de EU zit er sowieso niet in. De nieuwe Europese Commissie beloofde de komende vijf jaren geen enkel land uit te nodigen.

Dat een Associatieverdrag geen toekomstig EU-lidmaatschap garandeert, weet Turkije al te goed. Dat land was met een kandidaat-lidmaatschap zelfs een stap verder, voordat duidelijk werd dat een EU-lidmaatschap er niet in zat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden