Volksopstand in Bophuthatswana

PRETORIA - Sneller dan wie dan ook voor mogelijk hield, lijkt het doek te vallen voor de regering van het onafhankelijke thuisland Bophuthatswana.

FRED DE VRIES

In de hoofdstad, Mmabatho, sloten hossende politiemensen en soldaten zich gisteren aan bij de stakende, demonstrerende en plunderende massa's die het aftreden van president Lucas Mangope eisen. Andere onderdelen van de veiligheidstroepen zijn echter nog trouw gebleven aan de president.

De demonstranten eisten de onttakeling van de regering van Bophuthatswana. Ze willen herinlijving bij Zuid-Afrika, zodat ze als Zuidafrikanen zonder problemen aan de verkiezingen kunnen deelnemen. Mangope verzet zich hiertegen. Zijn verblijfplaats is onbekend. Volgens de Zuidafrikaanse ambassade in Bophuthatswana is hij “een weekend naar zijn boerderij”. ANC-president Nelson Mandela en president De Klerk houden constant telefonisch contact met elkaar over de situatie in Bophuthatswana. Het Zuidafrikaanse leger is paraat aan de grenzen, maar heeft zich tot dusverre afzijdig gehouden van de ongeregeldheden. In andere stukjes Bophuthatswana, dat in totaal uit zeven plukken land bestaat, werden de chaos en het vertrek van Mangope gevierd met het in brand steken van overheidsgebouwen en winkels.

Het geweld volgt op een staking van ambtenaren die ruim twee weken geleden begon en deze week met name in Mmabatho omsloeg in geweld. Gistermiddag, na een betrekkelijk rustige ochtend en een demonstratie in Pretoria, liep de situatie in de hoofdstad volledig uit de hand. Vooral het dure winkelcentrum in de binnenstad moest het ontgelden. De Zuidafrikaanse televisie toonde gisteravond onthutsende beelden van plunderende mensen en van soldaten die met de handen in de zij toekeken, terwijl anderen journalisten mishandelden.

Geweervuur

Overal in de hoofdstad, Mmabatho, klonk gisteravond geweervuur. Om elf uur was het weer relatief rustig. In het naburige Mafikeng openden troepen die trouw zijn gebleven aan Mangope, vuur op ongeveer duizend townshipbewoners die oprukten naar de binnenstad. Over eventuele slachtoffers was nog niets bekend. Het ANC heeft aangekondigd vandaag een mars naar Mmabatho te houden.

Verscheidene verslaggevers meldden de aanwezigheid van leden van de extreem-rechtse Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) in Bophuthatswana. De AWB had eerder toegezegd Mangope te zullen verdedigen. Het rechtse radiostation Radio Pretoria had de AWB'ers opgeroepen zich te verzamelen in het AWB bolwerk Ventersdorp, vlakbij Bophuthatswana. Rechts blank lijkt zich nu te hebben opgeworpen als beschermers van Mangope, die eerder in 1988 door het Zuidafrikaanse leger in het zadel werd gehouden.

Samen met Inkatha en het Afrikaner Volksfront (AVF) maakt Bophuthatswana deel uit van de Vrijheidsalliantie. De gebeurtenissen in Bophuthatswana hebben de voortgaande onderhandelingen tussen de Vrijheidsalliantie en het ANC en de regering op losse schroeven gezet. Generaal Constand Viljoen van het AVF zei dat de Vrijheidsalliantie alle onderhandelingen heeft opgeschort tot de situatie in Bophuthatswana is verbeterd.

Verontruste blanke luisteraars belden gisteravond onafgebroken naar de talkshow op het radiostation Radio 702 om te zeggen dat zij vrezen dat de onlusten zullen overslaan naar andere thuislanden als Ciskei en Kwazulu. Zwarte luisteraars hielden iedereen op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in Bophuthatswana en toonden zich zonder uitzondering uiterst verheugd over de mogelijke val van Mangope.

- Pagina 5: verkiezingsdatum inzet van pokerspel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden