Volkse schone met een fraai ruw randje

Ze kenden elkaar al van 'Easy Rider'. Een jaar later zouden Karen Black en Jack Nicholson hun naam definitief vestigen met 'Five Easy Pieces' (1970). Nicholson speelde een man uit een welgestelde muzikale familie die meent dat hij beter past tussen de arbeiders in de olie-industrie. Zijn hoekige relatie met de aanhankelijke serveerster Rayette (Black), groot fan van Tammy 'Stand by Your Man' Wynette, is een stap in de richting. Maar aan alles voel je dat het niks wordt.

'Why can't you just be good to me, for a change' werpt Rayette - panterprint, voluptueus rood haar - de norse man naast haar in de auto toe. Later laat hij haar in een prachtige, hartverscheurende scène alleen achter bij een tankstation. Black en Nichsolon kregen allebei een Oscarnominatie, zij ook een Golden Globe.

Black, die donderdag op 74-jarige leeftijd aan kanker overleed, brak door in de gouden tijd van de independent cinema in Amerika. Eigenwijze makers als Bob Rafelson, Robert Altman en Martin Scorsese zetten Hollywoodconventies naar hun hand en vertelden verhalen over drifters, verschoppelingen en antihelden. Black bleek precies in de beweging te passen: met haar licht loensende blik en wat schelle stem had ze eerder een volkse, ordinaire schoonheid dan een klassieke.

Aan werk heeft het haar nooit ontbroken: de filmsite Imdb telt maar liefst 194 titels, waaronder 'The Day of the Locust', Hitchcocks 'Family Plot', en 'Trilogy of Horror'.

Black had altijd schrijfambities, vertelde ze in 1986: "Ik ben bijzonder goed in de Engelse taal. Van haar scenariodromen is misschien niet veel terechtgekomen, maar de twee liedjes die ze schreef voor 'Nashville' (1975) werden, als onderdeel van de soundtrack, prompt genomineerd voor een Grammy.

Misschien wel de mooiste herinnering die de actrice achterlaat, is haar rol in 'Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean' (1982), een melancholisch portret van een groepje devote James Dean-fans, die elkaar na twintig jaar terugzien in een Texaans gehucht. Dat de anderen Joanne eerst niet herkennen, is niet zo gek: vroeger was ze die gevoelige jongen, Jo. Black als transseksueel - je kijkt ineens heel anders naar haar jukbeenderen en magere lijf. Knipogend naar haar eigen sexy imago gooit ze nog even haar jasje open: dit is heus een vrouwenlichaam.

Black was geen idool voor de doorsnee bioscoopganger, maar had een flinke schare fans die haar juist om dit soort ruwe randjes waardeerde. Niet iedere actrice wordt vereerd met de naam van een obscure punkband, zij wel: The Voluptuous Horror of Karen Black.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden