'Volhard, stop nooit'

interview | Vanaf de jaren zeventig maakte een van Cuba's belangrijkste jazzpianisten, Chucho Valdés, naam als leider van de band Irakere, nu tourt hij door Europa met The Afro-Cuban Messengers.

De titel lag voor de hand: 'Border-Free' noemde de Cubaanse pianist Chucho Valdés zijn laatste album. Typerend voor een musicus die al zeker een halve eeuw de ene na de andere muzikale grens oversteekt. De basis is altijd wat hij Afro-Cubaanse muziek noemt, maar daaraan voegt hij veel, onderling sterk verschillende en vaak ook onverwachte elementen toe. De inmiddels 73-jarige pianist begint op te sommen welke invloeden er allemaal op 'Border-Free' voorbij komen: "Chopin, Rachmaninov, Bach, Andalusische, Arabische en Comanche (Indianen)muziek." En dat is nog lang niet alles.

Het vermengen van muzikale stijlen en genres doet Valdés consequent en doelbewust, al vanaf het begin van zijn loopbaan. Hij kon de kunst afkijken van vader Bebo die ook pianist was en onder meer meespeelt op de plaat die Nat King Cole eind jaren vijftig op Cuba opnam. Valdés leerde dat als je een diepgravend onderzoek naar de wortels van verschillende muzikale stromingen deed, je zoveel overeenkomsten tegenkwam dat je van daaruit die stijlen heel goed kon samenbrengen.

"Veel Cubaanse muziek, maar ook jazz en zelfs de Spaanse Flamenco-muziek heeft Afrikaanse wortels. Europese jazz heeft dan weer veel gemeen met bepaalde klassieke muziek, en op die manier kun je beide heel goed met elkaar combineren."

"Het begint bij mij altijd met de melodie. Als ik die heb, ga ik op zoek naar een Afro-Cubaans ritme dat daarbij past. De variëteit daarin is enorm, dus ik vind altijd iets dat geschikt is." Dat is gebleken. Al sinds hij in de jaren zeventig bekend werd als voorman van de groep Irakere wist hij telkens de meest verrassende verbindingen te leggen. Waarom hij dat doet is de onvermijdelijke vraag. Valdés: "Voor mij is het een vanzelfsprekende manier om nieuwe muzikale wegen te ontdekken. Ik heb de traditie van de verschillende muzikale stijlen opgerekt, maar er nooit mee gebroken. Kennis van muziek, vooral van de wortels van muziek, is onmisbaar, daarom noem ik mijn muziek ook nooit 'latin' want de oorsprong van de ritmes die ik gebruik is duidelijk Afro-Cubaans. Die ritmes zijn voor mij een vaste waarde, van daaruit kan ik alle kanten op. Als kind experimenteerde ik daar al mee en nog altijd blijkt het aantal mogelijkheden onuitputtelijk."

undefined

Reusachtige handen

Maar Valdés dankt zijn naam als Cubaans meesterpianist niet alleen aan zijn grenzeloze benadering van muziek. Minstens zo kenmerkend is zijn manier van piano spelen. Die is percussief, virtuoos en zeer dynamisch. Valdés speelt dikwijls vloeiend en zacht, maar hij kan op het instrument ook zo tekeer te gaan dat de luisteraar soms vreest dat de piano het elk moment zal begeven. Verbazingwekkend is dat muzikale geweld niet, want Valdés is een beer van een vent met reusachtige handen.

Hoe houdt hij dat fysieke spel vol nu de jaren wellicht gaan tellen? Valdés wuift het lachend weg: "Er is geen enkel verschil met vroeger. Niet het minste verschil. Overigens is dat grote geluid dat ik nu en dan op de piano voortbreng niet zozeer een kwestie van kracht. Het gaat om de techniek, als je die, zoals ik van kind af aan, onder de knie hebt, kun je die altijd inzetten, hoe oud je ook bent. Dat grote geluid gebruik ik vooral omdat ik met mijn pianospel vaak de verschillende slagwerkinstrumenten imiteer, zoals de Batá (een zandlopervormig slaginstrument, red.) die is essentieel voor de polyritmiek in mijn muziek."

Valdés' vader Bebo overleed vorig jaar op vierennegentigjarige leeftijd. Op YouTube is een ontroerend fragment te vinden waarin de twee samen piano spelen. Dat zijn vader hem sterk beïnvloed heeft, is bekend, maar wat is eigenlijk het belangrijkste wat Valdés van hem heeft geleerd? Valdés stellig, zoals steeds: "Consistent zijn. Nooit ophouden." Valdés heeft twee kinderen die musicus zijn en werkt graag met jonge muzikanten, ook in zijn nieuwe band 'The Afro-Cuban Messengers. "Hen leer ik exact hetzelfde: wees volhardend, stop nooit. Dat is de essentie."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden