Volgende stap in de strijd om vijf, rotsige eilanden: een mediaoorlog

Japanse hoogleraar vreest escalatie van conflict over Senkaku-eilanden nu strijd nationalistischer wordt

INTERVIEW | SYBILLA CLAUS

Omroepers op Chinese én Japanse boten riepen gisteren de andere partij op snel te vertrekken uit de betwiste wateren rond de vijf Senkaku-eilandjes (Diaoyu in het Chinees). Omdat er een tyfoon dreigde, trokken de zes Chinese patrouilleschepen zich gisteren toch terug uit het door Japan gecontroleerde gebied.

De spanning over de eilandengroep in de Oost-Chinese Zee loopt al weken op en mondde gisteren uit in een heuse mediaoorlog: zowel in China als in Japan was op televisie de hele dag te zien hoe de schepen elkaar omcirkelden bij Senkaku. Moeten we ons zorgen maken over een escalatie van het conflict? Jazeker, zegt professor Kazuhiko Togo, hoogleraar Aziatische relaties aan de Sangyo universiteit in het Japanse Kyoto. "Nu aan beide zijden het nationalistische element in de publieke opinie zo oploopt, weet ik niet hoe het afloopt."

Togo legt uit dat Japan bij drie territoriale conflicten betrokken is. Met Rusland over de Koerilen ('Noordelijke Gebieden' in het Japans), met Zuid-Korea over eilandengroep Takeshima (Dokdo in het Koreaans) en met China en Taiwan over Senkaku. "Over Senkaku heeft Japan de facto controle, Zuid-Korea en Rusland controleren de andere gebieden."

Togo constateert dat meestal elk land zijn eigen positie honderd procent waar acht, en die van de tegenpartij volkomen fout. "Een basisregel bij dit soort disputen moet zijn dat de staat die een gebied betwist, geen fysieke middelen gebruikt want dat kan tot een militaire confrontatie leiden. En wie de facto controle heeft, moet op zijn beurt open staan voor dialoog."

Momenteel overtreden zowel China als Japan deze 'regels van Togo'. China stuurt boten en activisten Japans zeegebied in. Japan houdt de deur dicht door te stellen dat er geen dispuut is. "Stuitend dat de Japanse regering niet moediger optreedt. Het is heel arrogant om te stellen dat er geen conflict bestaat."

De twee landen knoopten pas in 1972 weer diplomatieke relaties aan, die mondden in 1978 uit in een Vredesverdrag. "De Chinese premier Zhou Enlai zei in 1972 dat het niet nodig was over Senkaku te praten. Deng Xiaopeng voegde daar in 1978 de hoop aan toe dat toekomstige generaties wel de wijsheid zouden hebben om eruit te komen."

Een omslagpunt voor Togo was 2008, toen voor het eerst twee Chinese kustwachtboten opdoken bij Senkaku. In 2010 was er een fel conflict toen een Chinese vissersboot daar een Japanse kustwachtboot ramde. Japan arresteerde de kapitein, maar moest die later, met gezichtsverlies, laten gaan.

In april stookte de extreem-nationalistische gouverneur van Tokio het vuurtje op. Hij stelde voor de Senkaku-eilandjes te kopen van hun eigenaar. "Om hem te neutraliseren besloot premier Noda de eilandjes te nationaliseren. Hij zegde toe dat er niets gebouwd zal worden, in tegenstelling tot wat gouverneur had bepleit." De Chinese media interpreteren deze zet juist als Japans nationalisme. Helaas, zegt Togo. Tot voor kort geloofde hij dat er op topniveau wederzijds begrip was. "Maar die zes boten gisteren, en die live-uitzendingen op Chinese televisie..."

Over de uitkomst durft Togo weinig te zeggen. "Als China doorgaat met fysieke acties, krijg je geheid een Japanse reactie, die weer een Chinese reactie oproept. Een angstaanjagend scenario."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden