Volgende maand: samen presentatie in Brussel

GRONINGEN - Alle zegen komt voor Noord-Nederland en Overijssel niet meer automatisch uit de Randstad. Sinds de oprichting van de Nieuwe Hanze Interregio, een jaar geleden, halen bestuurders van deze provincies oude banden weer aan met de Freie Hansestadt Bremen en de deelstaat Nedersaksen in de hoop daar profijt van te trekken.

HANS DE PRETER

Dat was ook de bedoeling, zo bleek op de feestelijke bijeenkomst op 20 maart 1991 in Bremen, waar minister-president Lubbers het nieuwe samenwerkingsverband ten doop hield. Met de geboorte van de Nieuwe Hanze Interregio is de draad van de 14e en 15e eeuw weer opgepakt. Toen bestonden er innige contacten tussen kooplieden uit Hanzesteden in Nederland en Noord- Duitsland.

Nu, bijna een jaar na oprichting van het samenwerkingsverband, is er het nodige gebeurd om het verbond meer te laten zijn dan een papieren tijger met een nostalgische naam.

Volgens de Groningse gedeputeerde Mirjam de Meijer bestaat er zowel bij de Nederlanders als bij de Duitsers animo om vaart te zetten achter het tot leven wekken van de nieuwe regio. Dit jaar staan er twee belangrijke bijeenkomsten op het programma.

"Vorige week dinsdag hebben we in Hannover vergaderd. Daar zijn beslissingen genomen over zaken waardoor de Nieuwe Hanze Interregio tot leven moet komen. Ik verwacht er veel van: de Interregio is echt meer dan een vrijblijvende geloofsbelijdenis" , aldus de PvdAgedeputeerde die 'internationale samenwerking' in haar portefeuille heeft.

De Hanze Interregio werd, zo zegt ze, niet opgericht uit afkeer van de Randstad maar wel uit angst om binnen Europa een perifeer gebied te worden. Het is niet zo dat noordoost Nederland nu louter naar de oosterburen wil kijken: men kijkt in het vervolg twee kanten op.

Hoog tijd

"Het was vorig jaar hoog tijd dat de Nieuwe Hanze Interregio werd opgericht: we waren zelfs aan de late kant. Wanneer we ons in het noorden en oosten namelijk eenzijdig opstellen als grensgebied van de Randstad, dan worden we beperkt."

"Binnen de Nieuwe Hanze Interregio maken we deel uit van een groot gebied dat ook Noord-Duitsland, en op den duur zelfs Scandinavie omvat" , aldus mevrouw De Meijer.

Afgelopen week hebben de Hanzebestuurders in Hannover afspraken gemaakt over uiteenlopende onderwerpen als de verbetering van de spoorlijn Groningen-Bremen-Hamburg, de samenwerking tussen de Kamers van Koophandel en de Duitse Handelskammers, gezamenlijke congressen van universiteiten, over kunststofrecycling, een informatiecampagne over de Waddenzee en over het houden van een conferentie die de gevolgen bekijkt van het EG-landbouwbeleid voor de landbouw in het gebied.

Volgende maand, donderdag 5 maart, presenteert de Nieuwe Hanze Interregio zich officieel in Brussel aan de Europese Gemeenschap en de Europese Commissie. Later dit jaar, op 10 juni, wordt er in Leeuwarden een conferentie georganiseerd over het verder intensiveren van de samenwerking.

Het oprichten van de Nieuwe Hanze Interregio in 1991 paste in het beleid van het noorden om samenwerking te zoeken met de oosterburen. Zo wordt er al enige jaren samengewerkt binnen de Eems Dollard Regio (EDR) en de Euregio.

De Drentse commissaris der koningin Wim Meijer geldt als de architect van de Nieuwe Hanze Interregio: hij maakte gebruik van zijn goede contacten met z'n socialistische collega's Schroder, minister-president van Nedersaksen, en burgemeester Wedemeier van Bremen. Ook in Duitsland voelde men wel voor .

enwerking met de Nederlanders, onder meer om Europese subsidies in de wacht te kunnen slepen. Ook vond Schroder dat Brussel te veel georienteerd was op de ontwikkelingen in Zuid-Europa.

Het nieuwe Hanze-gebied is, door de omvang van Nedersaksen, ongeveer net zo groot als Nederland. Er wonen 10,5 miljoen mensen, waarvan 7,5 miljoen in Nedersaksen terwijl noord-oost Nederland 2,6 miljoen mensen telt.

Bremen is de grootste stad met 680 000 inwoners. In de Nieuwe Hanze Interregio hebben concerns als Volkswagen, Preusag-Salzgitter, Daimler-Benz, Conti, Philips en Akzo hoofdkantoren of belangrijke fabrieken.

Vonhoff

De naam Nieuwe Hanze Interregio is bedacht door de Groningse commissaris der koningin H. Vonhoff, die daarmee refereert aan het middeleeuwse verbond van vooral Noordduitse Hanzesteden. Stavoren, Kampen, Deventer en Arnhem waren ook bij dit verbond aangesloten. De kooplieden waren daar vrijgesteld van speciale belastingen (hansa).

Ook de Groningse gedeputeerde voor economische zaken, J. Remkes (VVD) ziet veel in de samenwerking. "Europa wordt het Europa van de regio's, zo wordt wel beweerd. Die grensoverschrijdende ontwikkeling willen wij in ons gebied vorm geven" , zegt hij. "Een belangrijk motief is ook dat het makkelijker is om subsidie te krijgen uit Brussel wanneer de projecten die we indienen grensoverschrijdend zijn" . Als voorbeeld noemt hij het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).

Volgens hem zijn er overeenkomsten tussen het Nederlandse en Duitse gebied in de Interregio. "De economische structuren in nNoordNederland en noord-Duitsland lijken op elkaar: ijl, afhankelijk van de agrarische sector, een sterke regionale werkloosheid. Dan is er veel voor te zeggen om samen te zoeken naar oplossingen en bepaalde projecten samen op te pakken" . Volgens Remkes heeft noord-Duitsland belang bij een beter ontsluiting naar oost-Europa en Scandinavie. "Dat hebben wij in Noord-Nederland ook. Dus dan moeten we samen de kar trekken" , aldus Remkes.

Hogesnelheidslijn

Met collega-politici uit Duitsland wil hij ijveren voor het doortrekken van de hoge-snelheidslijn van Amsterdam via Noord-Nederland en noordDuitsland naar Scandinanvie. Een naam is er al: de 'Nordic Baltic Express'. De trein zal overigens nog wel enige tijd op zich laten wachten want vorig jaar liet premier Lubbers weten nog weinig brood te zien in het doortrekken van de hoge-snelheidslijn naar het noorden en noordDuitsland: "Waar niets is, heeft ook de keizer zijn recht verloren" , zo zei Lubbers toen.

Remkes beschouwt de Nieuwe Hanze Interregio niet als een doelstelling die binnen een x-aantal jaren bereikt moet worden. "Het is een strategisch concept dat je in je achterhoofd moet houden en waar je langzaam naar toe moet werken" , aldus de VVD-gedeputeerde, die in oktober 1990 als een van de eerste politici ijverde voor het opheffen van de noordelijke provincies en voor de vorming van

een landsdeel noord-oost (inclusief Gelderland).

Ook de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM) juicht de samenwerking met de Duitse buren toe. "De samenwerking binnen de Hanzeregio mag niet beperkt blijven tot retoriek en symboliek" , aldus directeur Arie van der Hek. Hij wil concrete zaken op de agenda van de Nieuwe Hanze Interregio zetten, zoals de ontwikkeling van de Eemsmond, een gemeenschappelijk industrie-stimuleringsgebied en het ontwikkelen van de transport-as naar Scandinanvie.

En de 'gewone burger', merkt die er ook wat van? Gedeputeerde De Meijer: "Momenteel nog niet zoveel. Het gaat nog om de economie, zodat hooguit bepaalde groepen zoals bestuurders, de Kamers van Koophandel en de vakbonden ermee bezig zijn. Die zijn er overigens enthousiast voor. Maar op den duur zullen steeds meer mensen er wat van merken" . De Nieuwe Hanze Interregio wil daartoe ook de interregionale culturele samenwerking bevorderen.

Mevrouw De Meijer: "Ik ben geen waarzegster. Maar als het gaat zoals ik graag zie, dan komt er toch een mentaliteitsverandering. Dan zullen inwoners voelen dat hun belangen niet ophouden bij de grens bij Nieuweschans. De oorlog heeft een grote rol gespeeld in de manier waarop we naar de Duitsers kijken. Maar die tijd is geweest."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden