Vogts, volksheld of landverrader

NEW YORK - Als aanhangers van het American Footballteam Chicago Bears zijn de reguliere bezoekers van Soldier Field gewend aan monsterscores. Vanavond vormt het stadion in Chicago, met een capaciteit van 66 814 toeschouwers, het toneel van de openingswedstrijd van het WK-voetbal, Duitsland-Bolivia. Gelet op de historie krijgt de chef-scorebord een rustig avondje. Doelpunten zijn een schaars goed in premières van mondiale voetbaltoernooien.

In de laatste zeven WK-edities eindigden de openingsduels in een anti-climax, met in totaal slechts een kwartet treffers. Viermaal op rij, in Engeland (1966), Mexico ('70), Duitsland ('74) en Argentinië ('78), bleef de ouverture zonder doelpunten. Voor de regerende kampioenen, die sinds 1974 het WK-bal mogen openen, draaiden de wedstrijden steevast uit op een sportieve teleurstelling. Argentinië verloor zelfs tweemaal, in 1982 in Spanje met 1-0 van België, en vier jaar geleden in Italië met dezelfde cijfers van Kameroen. Met die wetenschap in het hoofd is het verklaarbaar dat de Duitse bondscoach Berti Vogts niet voor honderd procent gerust is op het duel van vanavond, ook al heet de tegenstander Bolivia.

Vogts weet uit ervaring hoe het is om het WK-lint door te knippen. In 1978 maakte hij in Argentinië deel uit van de Duitse formatie, die in de opening van het toernooi tegen Polen op 0-0 bleef steken. “Het is een wedstrijd als geen andere”, kan Vogts zich nog herinneren. “Na het eerste fluitsignaal realiseert iedereen zich dat het echte werk is begonnen. Dat heeft vaak een verlammende uitwerking op de spelers.” Ook behoudende concepten maakten van de meeste openingswedstrijden oersaaie potjes. In 1978 liet de toenmalige bondscoach Helmut Schön Duitland tegen Polen niet met drie, maar met slechts twee aanvallers (Abramzcik en Fischer) spelen. Na een golf van protest keerde hij terug naar het beproefde concept (met Rummenigge, Fischer en Dieter Müller in de aanval) en werd Mexico met 6-0 verslagen.

Voor Berti Vogts was het WK van 1978 niet een toernooi om tevreden op terug te kijken. In het beslissende poule-duel uit de tweede ronde, tegen Oostenrijk, schoot de verdediger in eigen doel en kon Duitsland na de 3-2 nederlaag naar huis. Met zo'n slechte prestatie dit jaar in de Verenigde Staten hoeft Vogts niet thuis te komen. In Duitsland wordt maar op één ding gerekend en dat is prolongatie van de wereldtitel. De druk op de schouders van de 47-jarige bondscoach is groot, ook omdat zijn werkzaamheden in Duitsland met kritische blik worden gevolgd. Vogts weet met welke opdracht hij naar de VS is gegaan, maar hij heeft de voetbalsport altijd kunnen relativeren. Op de vraag of de sportieve druk hem beangstigde, zei hij eens: “Ik voel pas angst als ik in het wild oog in oog sta met een aantal hyena's”. Desondanks weet Vogts dat alle ogen van de natie op hem zijn gericht. “Ik kom terug naar Duitsland als een volksheld of als een landverrader.”

Erelijst

Sepp Herberger, Helmut Schön, Jupp Derwall en Franz Beckenbauer, de vier voorgangers van Vogts, bezorgden Duitsland of een wereldtitel, of een Europese titel, of van allebei een. De erelijst van Vogts, die vier jaar geleden het stokje overnam van Beckenbauer, bevat alleen een overwinning in de US Cup, een vriendschappelijk toernooi vorig jaar in de Verenigde Staten. Op de EK van 1992 in Zweden eindigde de Mannschaft als tweede achter Denemarken, een resultaat dat in Duitsland als een catastrofe werd ervaren. Het werk van Vogts wordt in eigen land met argusogen gevolgd. Met name de verstandhouding met Beckerbauer is verre van joviaal. In zijn columns in het boulevardblad Bild uit Der Kaiser meermalen kritiek op de spelconcepten van Vogts, met wie hij in 1974 de wereldtitel veroverde. Eerder dit jaar kwam het tot een openlijke ruzie, toen Vogts in een oefenduel tegen de Verenigde Arabische Emiraten, tegen gemaakte afspraken in, de Bayern-spelers Lothar Matthüus en Thomas Helmer had laten spelen. Beckenbauer, toen nog coach van Bayern München, liet geen spaan heel van Vogts.

Ook het selectiebeleid van Vogts is aan veel kritische geluiden onderhevig geweest. In de 21 vriendschappelijke wedstrijden die Duitsland na het EK in Zweden speelde (als wereldkampioen was de Mannschaft gevrijwaard van WK-kwalificatiewedstrijden), liet de 96-voudig international veertien debutanten opdraven. De meesten van hen werden gewogen en te licht bevonden. Uiteindelijk viel Vogts terug op de oude garde. Twaalf spelers in zijn selectie van 22 waren in 1990 in Italië al actief. Negen van hen stonden zelfs in de basis in de gewonnen finale tegen Argentinië. Van de elf van toen ontbreken alleen Augenthaler, assistent-bondscoach van Bayern, en Littbarski, momenteel actief in Japan. Die ex-speler van FC Köln baarde onlangs opzien door in een boek een aantal internationals te beschimpen. Zo noemde hij Matthaus 'een late puber met psychische problemen'.

De bedenkingen die Vogts had tegen de nieuwe lichting spelers, zorgde ervoor dat de interland-carrière van Thomas Berthold, Andreas Brehme en Rudi Völler weer nieuw leven werd ingeblazen. Met name de rentree van de 34-jarige Völler was opvallend. In oktober 1992 nam de spits van Olympique Marseille afscheid van het Duitse team, maar Vogts, gekweld door problemen in de aanval, gaf hem eerder dit jaar weer een belletje. Völler gaat in de VS de rol spelen die Dick Advocaat had bedacht voor Marco van Basten: niet als basisspeler, maar als pinchhitter. Völler draagt het nummer dertien, waarmee zijn illustere voorganger Gerd Müller tijdens de WK's van 1970 en '74 veertien maal scoorde. Door zijn treffer in de oefenwedstrijd tegen Canada kwam Völler in zijn 87e interland op 45 doelpunten. Hij weet alleen Gerd Müller boven zich. Der Bomber scoorde 68 maal in 62 interlands.

Door de terugkeer van Berthold, Brehme en Völler is de gemiddelde leeftijd van de Duitse ploeg gestegen tot 28,5. Met name in de verdediging staat een aantal oudjes. Het vijftal Buchwald (33), Berthold (29), Kohler (28), Brehme (33) en Matthüus (33) telt samen 156 jaar. In de ogen van Vogts is het Duitsland van nu beter dan het Duitsland van vier jaar geleden. Het team is, zo vindt de coach, veel aanvallender ingesteld. Ondanks, of zo beweert Vogts, juist dankzij de libero-positie die Matthüus nu inneemnt. “We hebben de meest aanvallend ingesteld libero van alle teams”, aldus Vogts. “Matthüus heeft altijd de drang om naar voren te gaan. Onze kracht ligt op het middenveld. We hebben verschillende type spelers, waardoor we ons spel meer kunnen variëren. Tevens vormen we nu een groter collectief dan in Italië.” Ondanks die kracht ziet Vogts op tegen de confrontatie tegen Bolivia. Want voetbal blijft onvoorspelbaar. Vorige maand zag hij de Zuidamerikanen oefenen tegen Ierland. Van beide teams had Vogts geen hoge pet op. Vijf dagen later verloor Duitsland in Hannover met 0-2 van de Ieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden