ReportageAfstand houden

Voetgangers moeten wennen: rechts houden en volg de pijlen in de winkelstraat

Een digitale kaart van Amsterdam toont de krapte op straat. Rood betekent dat de stoepen zo smal zijn dat het lastig is voor twee personen om elkaar te passeren op anderhalve meter. Dat is het geval voor driekwart van de Jordaan, de Wallen en de grachtengordel. Bekijk hier de interactieve kaart.Beeld TU Delft en AMS Institute

Om voetgangers en fietsers op anderhalve meter veilig te laten passeren, nemen steden verkeersmaatregelen. Nederland heeft ineens autovrije schoolstraten, meer groen voor fietsers en eenrichtingsverkeer voor voetgangers.

De Javastraat in Amsterdam-Oost bruist, alsof er nooit corona is geweest. Paarse bloemkolen, glanzende pepers en watermeloenen lokken klanten bij Öz Yildiz. Verderop is Syrische falafel verkrijgbaar en liggen dadels uit Libië. Overal kun je eten of koffie afhalen.

Een bonte stoet van mensen met mondkapjes, hoofddoekjes en scootmobielen loopt langs de winkels. Aan het begin van de Javastraat wacht Ibtissam Feger in de zon op een paaltje tegenover een groot digitaal bord met de tekst: eenrichtingsverkeer. Deze zij-instromer op de Dapperschool woont aan het eind van de straat. 

Zaterdag hoorde zij het nieuws dat haar populaire winkelstraat overgaat naar eenrichtingsverkeer op de stoep. “Een jongeman voor de Kruidvat vroeg voetgangers vriendelijk om rechts te houden.” Feger vindt het heel goed dat de gemeente iets gedaan heeft, ‘want het was hier veel te druk’. 

Minder met de bus en tram, vaker fietsen

Den Bosch ging Amsterdam overigens al voor. Proeven met eenrichtings-voetgangersverkeer om weekenddrukte in nauwere straatjes in het stadshart zo te reguleren, bevielen goed. Amsterdam heeft een uitgebreide ‘menukaart’ voorgelegd aan alle stadsdelen om het drukker worden te combineren met de 1,5 meter afstandsregel. De eenrichtingsstraat is slechts een van de vele veranderingen. Een andere maatregel is dat fietsers op sommige plekken naar de rijbaan mogen zodat voetgangers ook op het fietspad kunnen passeren. Dan gaat de snelheid van auto’s terug van 50 naar 30 kilometer. Ook nieuw is het ‘fietsparkeren’ op een autoplek.

Vóór corona was de trend in binnensteden al om meer ruimte te geven aan fietsers en voetgangers. De 1,5 meter-eis versnelt dit proces. Steden in dit fiets- en wandelland staan voor een enorme opgave. Alleen in Rotterdam zijn zeker honderd ambtenaren betrokken. Door corona gaan mensen minder met het openbaar vervoer en vaker op de fiets. 

Om ongewenste ophopingen van fietsers voor rode stoplichten te voorkomen, heeft Rotterdam hen bij alle kruispunten alvast dubbel zo lang en vaker groen gegeven. Daarnaast zijn de drukknoppen bij Rotterdamse stoplichten uitgeschakeld; voetgangers en fietsers in het centrum hoeven de vieze knoppen niet aan te raken. De groene golf voor auto’s tussen A20 en het centrum wordt een groene fietsgolf. Bij de befaamde Erasmusbrug worden als versneld experiment aan twee kanten autorijbanen afgesloten om fietsers ruimte te geven. Ook Utrecht heeft al een groene autogolf eruit gehaald, een voetgangersrotonde ingevoerd plus éénrichtingsverkeer voor wandelaars op de Oudegracht. 

Den Haag greep de start van basisscholen maandag aan om bij 64 scholen met gevaarlijk verkeer voor de deur in te grijpen. 36 scholen krijgen een autovrije straat, waarvoor de gemeente hekken, banieren en regelaars levert. Landelijk is het advies om lopend of fietsend kinderen te brengen, Den Haag vult dat aan met het verzoek op de hoek de fiets te parkeren.

Al die nieuwigheid gaat nog even tijd en geduld kosten om te wennen. Op de stoepen van de Amsterdamse Javastraat lopen nog veel mensen tegen de richting in. Een bewoner zegt dat hij wel een brief heeft gehad maar nog wachtte op een startsein. Neriman Yildiz en Nadia Ahssous moeten bij de belwinkel zijn en hadden ook niets door van de eenrichting op de stoep. “Zeker ga ik meedoen, het is voor de veiligheid van iedereen”, zegt Yildiz. Ahssous draagt een mondkapje want haar dochter van twaalf is gehandicapt en heeft een lage weerstand. Ook zij is van de regels. De twee hebben zelfs buiten- en binnenkleren, vanwege corona. Hun advies: de verandering beter communiceren, dan met wat witte pijltjes op de stoep.

Bordjes bijbestellen voor de duidelijkheid

Het lijkt of de meeste voetgangers op de Javastraat zich nergens van bewust zijn. Eén jonge vrouw blijkt op de hoogte. Logisch, want zij is veiligheidscoördinator van stadsdeel Oost en Vanessa van Woensel komt kijken hoe het experiment verloopt: “Een gedragsverandering kost tijd, we moeten het een kans geven. De bedoeling is dat sociale druk mensen de goeie kant op stuwt.”

Toch heeft zij al bordjes bijbesteld om op meer plekken in die hele lange winkelstraat – die bewoners van ver buiten Amsterdam aantrekt – duidelijk te maken wat de bedoeling is. Bewoonster Feger vind het een mooi initiatief, ‘maar niet sterk genoeg’. Zij ziet een extra oplossing om de drukte in de populaire straat te beheersen: “Beter uitleggen en auto’s verbieden.”

Bekijk hier de interactieve kaart van Amsterdam.

Lees ook:

‘Nu experimenteren met een snelheid van 20 kilometer voor auto’s in de stad’

Door het massale thuiswerken zijn de ochtendfiles in rook opgegaan. De lucht is schoner, het verkeer veiliger. Hoe is dit vast te houden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden