Voetbal maakt vreemde gevoelens los

Karl Ove Knausgard en Fredrik Ekelund over het WK 2014 en het (schrijvers)leven

Voetbalfanaat zijn ze beiden van jongs af aan, de Noorse succesauteur Karl Ove Knausgard en zijn Zweedse collega-schrijver Fredrik Ekelund. "Als ik voetbalde, hoorde ik ergens bij, het was een wereld binnen de wereld, waar ik gelukkig was", noteert Knausgard. Bij Ekelund ging het nog verder, hij wilde altijd voetballer worden, pas toen dat onmogelijk bleek, koos hij voor het schrijverschap.

Voetbal roept vreemde gevoelens op, stellen ze vast: "Het zorgt voor troebelheid in ons binnenste, vreemde aversies en voorkeuren, bizarre onredelijkheden die elke vorm van intellectuele analyse tarten", aldus Ekelund. Hij legt het uit aan de hand van de Nederlandse voetballer Robben, die precies 'zijn type speler' is. "Maar ik hou niet van zijn voorkomen, zijn seriemoordenaarslook." Om al even irrationele redenen houdt Knausgard van Italië, dat doorgaans een cynische ploeg wordt genoemd. "Italianen zijn niet neutraal, het zijn slechte mensen, ze doen slechte dingen, maar ze doen dat op een mooie, spectaculaire of lelijke manier, nooit neutraal."

Tijdens het WK voetbal in Brazilië van 2014 schreven de twee elkaar honderden brieven, Ekelund was erbij in Rio, Knausgard bevond zich in Zweden. Vandaar 'Uit & thuis', de titel van het merkwaardige boek waarin de brieven zijn gebundeld, en dat over meer gaat dan voetbal: ongelijkheid en sociale klassen, puritanisme en levensvreugde, boeken en schrijven.

Gaandeweg weven de schrijvers die thema's door hun voetbalcommentaren. Ongelijkheid is het favoriete thema van Ekelund, die als havenarbeider werkte en daarover de roman 'De dokwerkers van Malmö' schreef. Want op het voetbalveld is iedereen dan wel gelijk, dat betekent nog niet dat er geen maatschappelijke klassen bestaan. Volgens Ekelund worden de boeken van Knausgard overal ter wereld gelezen, maar altijd uitsluitend door mensen uit de middenklasse. Knausgard sluit aan met een anekdote over de tomeloze angst die hem overviel toen een agressieve man hem uitschold, omdat hij hem had gevraagd zijn wagen te verplaatsen. "Toen besefte ik dat ik in een bubbel leef, omgeven door hoffelijke, weldenkende mensen uit de middenklasse, die dezelfde waarden hebben, zich op dezelfde manier gedragen. Die gestoorde man stond daar compleet buiten."

Ekelund ervaart iets vergelijkbaars als hij op een nacht in een gevaarlijke wijk in Rio een lift aanvaardt van een vriend, hoewel die stomdronken is. "Dit was Zona Norte, in mijn eentje had ik geen schijn van kans."

De twee schrijvers hebben het ook over hun levenshouding. Ekelund is een ware bon vivant, die vaak uit eten gaat en onbekommerd danst op straat. Knausgard daarentegen is een echte puritein, die niets geeft om eten en elke minuut die hij in ledigheid doorbrengt, ervaart als 'zondig'. Ekelund houdt van het uitbundige Rio, Knausgard van het gesloten Warschau.

Het is vreemd dat je als lezer kunt worden meegezogen door een reeks brieven over op het eerste gezicht banale dingen. Toch is een en ander minder banaal dan het lijkt, ook omdat thema's worden hernomen en daarbij nogal verrassende wendingen krijgen. Zo leidt Ekelunds angst voor de apen op de daken in Brazilië tot een verhaal van Knausgard over apen die ooit in een Zweedse zoo een vrouw doodbeten. En weer later worden die bijtende apen verrassend gespiegeld in de wedstrijd Italië-Uruguay, toen Uruguay-speler Suarez zijn tegenstander Chiellini beet. "Hij doet zijn mond open en hapt als het ware toe, zoiets heb ik nog nooit gezien", verklaart Knausgard. "Het heeft iets onmenselijks, iets wat alleen dieren doen."

Het boek bevat nog meer pittige pareltjes, zoals de passage waarin Knausgard fulmineert tegen de politiek correcte Zweedse interviewers. "Wat ik had gedaan, namelijk schrijven, ging plots over wat ik niet had geschreven, maar wat wel geschreven had moeten worden. Het leek wel of ik werd verhoord, door een sekte." Zo biedt 'Uit & thuis' een onophoudelijke afwisseling van commentaren, die meeslepen ondanks hun pretentieloosheid.

Karl Ove Knausgard en Fredrik Ekelund: Uit & thuis Vert. Maud Jenje en Sofie Maertens. De Geus; 379 blz., euro 19,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden