Voetbal drijft andere sporten steeds meer in het nauw

AMSTERDAM - De Duitse kranten brachten het nieuws anderhalve maand geleden prominent: op televisiegebied dreigen nieuwe commerciële grenzen te worden aangebracht, want Silvio Berlusconi overweegt met zijn Fininvest-imperium een bod uit te brengen op de rechten van het Bundesliga-voetbal.

MATTY VERKAMMAN

Is het een gevreesde overval vanuit welk buitenland dan ook geweest, die de NOS en de commerciële concurrenten van dit moment in elkaars armen hebben gedreven? Moest een dam worden opgeworpen tegen even onzichtbare als gevreesde krachten van over de grens? Het zijn vragen waar thans nog geen antwoorden op zijn gegeven. Dat is niet onlogisch, want in de dans om het blijkbaar gouden voetbalkalf, zijn de strategische onderhandelingsposities wel ingenomen, maar is de buit nog niet definitief verdeeld. De Arcade Media Groep blijkt nu zelfs verder te willen gaan dan de 100 miljoen per jaar van de combinatie van NOS en Holland Media Groep.

De profclubs gaan er al min of meer van uit dat zij zaterdag in Zeist van het bestuur betaald voetbal van de KNVB duidelijkheid zullen krijgen. Traditiegetrouw wordt vooral naar het geld gekeken. De clubs hebben glimlachend de recente discussies over de journalisitiek al dan niet aanvaardbare criteria rond de programma's gevolgd. Wat nu, journalistiek aanvaardbaar of onaanvaardbaar! Wie het ook zijn, de zenders van het publieke bestel, de commerciële boys and girls van Veronica en RTL, de abonneezender Filmnet / Super Sport of de nog even nieuwe als qua marktaandeel kleine commerciëlen SBS 6 en TV10 Gold - alle zijn ze verzot op de bal.

Voor het oude publieke bestel wordt het voetbal zelfs wel beschouwd als de garantie voor het voortbestaan. De anderen willen er juist hun bestaansrecht mee vestigen. Tegen die achtergrond, is het wel enigszins begrijpelijk dat de voetbalclubs meesmuilend lachen als al die hengelaars naar de rechten ineens een kritisch geluidje over journalistieke onafhankelijkheid laten horen. Journalistieke onafhankelijkheid? Bestaat zoiets nog bij een partij, die zelf vermogens betaalt voor het onderwerp waar men journalistiek over wil berichten? De televisie, welke zender of organisatie dan ook, is part of the deal. Dit houdt bijvoorbeeld in dat tv-zenders het de wèl onafhankelijke media - de kranten voorop - regelmatig moeilijk maken in hun journalistieke werk. Om een voorbeeld te geven: voor de meeste schrijvende journalisten is het na een interland bijkans onmogelijk spelers of trainers op tijd te spreken. De schrijvende pers stuit in het zoeken naar voetballers steevast op gesloten studio-hokken, waarachter de helden zich bevinden. Wie dat vervelend vindt, krijgt maar al te vaak te horen: “Wij betalen er voor en jullie niet!”

Voetbal is big business geworden. En dat willen de televisiezenders en hun koppelgenoten uit het sponsorgilde weten ook. Die business is intussen zó belangrijk geworden, dat allerlei andere sporten in het nauw worden gedreven. Dat valt het voetbal overigens niet zo zeer te verwijten. Schaatsen, volleybal, basketbal, wielrennen, tennis . . . enz, het zijn sporten die het qua uitstraling nu eenmaal niet halen bij voetbal. Voetbal is en blijft de mooiste sportvondst uit de tweede helft van de vorige eeuw. Ontstaan na een afscheiding van een andere tak van sport, rugby, sprak het Association Football de massa van meet af aan. Heden ten dage is het enthousiasme voor voetbal door de bevorderende rol van de media, zelfs groter dan ooit tevoren.

Waar zo veel miljoenen mensen belangstelling voor deze mooie sport hebben, is het logisch dat ook de tv-tycoons meer en meer naar voren komen. Die ontwikkeling is koren op de molen van de KNVB. In het verleden heeft voorzitter betaald voetbal mr. Eric Vilé eens gezegd dat hij de onderhandelingen met de toen nog over een monopoliepositie beschikkende NOS altijd min of meer onwetend in ging. “We sloegen er in feite een slag naar, we wisten niet eens wat we konden of moesten vragen.” Door de komst van de commerciëlen is dat natuurlijk veranderd. De ontstane concurrentie heeft van het voetbal een steenrijke business gemaakt; zij het dat die rijkdom nog altijd op een hoogst ongezonde manier wordt verdeeld. Dat proces duurt voort, want Ajax, PSV en Feyenoord willen wéér veel meer uit de kolossaal gevulde ruif dan de rest. Blijkbaar wordt er naar gestreefd de achterstand van de subtop bij de jaarwisseling tot minimaal 25 punten te laten oplopen.

Honderd miljoen gulden per jaar zou het monsterverbond van NOS-RTL/Veronica-Filmnet voor de KNVB in petto hebben. En dat vier jaar lang. De clubs willen er zaterdag al ja tegen zeggen. Tenzij het uitspelen nog even kan doorgaan en mogelijk van een andere kant een nòg vettere kluif wordt aangereikt. Wat dat betreft is het niet uitgesloten dat de tv-zenders elkaar langzamerhand gek maken. De inkomsten zouden voor de KNVB nu zo maar vier keer zo hoog kunnen worden. De partners die elkaar thans in Hilversum hebben gevonden, vrezen kennelijk een overval. In eigen land leek de concurrentie mee te vallen. SBS 6, een van oorsprong Zweeds bedrijf met veel (verondersteld) Amerikaans kapitaal van de tv-gigant ABC, zou mogelijk het gebrek aan kijkers in één klap met het vaderlandse voetbal kunnen wegwerken. Beelden van de eredivisie dus en als het even kan ook van het Nederlands elftal. Binnen de boezem van de KNVB werd medio december van het vorig jaar ernstig rekening gehouden met een verrassing uit de SBS-hoek. En wat zegt woordvoerder Edgar Hamer nu, desgevraagd, over de actuele rol van SBS? Dit: “We hebben meegeboden, ja. Op de eerste divisie. Dat past het best bij ons. We besteden veel aandacht aan het lokale werk. In die strategie past de eerste divisie perfect.”

TV10 Gold dan, de zender van de Arcade Media Groep, waar het Wegener-concern een aandeel in heeft? Die club is verbaasd over het verstandshuwelijk tussen de vertegenwoordigers van het oude bestel en de Holland Media Groep. Maar anders dan SBS 6, blijkt Arcade wel in staat veel geld op te hoesten. Vrij Nederland meldt vandaag dat het Arcade-bod zelfs 105 miljoen bedraagt. Dat komt aardig in de buurt van de bedragen die in veel grotere landen als Engeland en Duitsland worden betaald.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden