Voert Israël vanuit Koerdistan operaties uit tegen Iran?

Banden tussen Israël en Koerden gaan tientallen jaren terug

Gebruikt de Mossad, de Israëlische geheime dienst, Iraaks Koerdistan als uitvalsbasis voor operaties tegen kernwetenschappers in Iran? De Franse krant Le Figaro berichtte daarover in een reeks artikelen. De Mossad zou in Koerdistan Iraanse dissidenten trainen voor acties tegen Iran. Zij zouden ingezet worden als spionnen, maar mogelijk ook bij de aanslagen op Iraanse kernwetenschappers.

Politiek ligt het zeer gevoelig, vanwege de Arabische buren, en is het onderwerp taboe. Maar op straat in Koerdistan gaat iedereen er vanuit dat de berichten kloppen. De banden tussen Israël en de Koerden gaan tientallen jaren terug.

Op een foto prijkt de Koerdische 'vader des vaderlands' Mala Moestafa Barzani samen met de Israëlische generaal Mosje Dajan. Het is een inmiddels vergeeld beeld van de banden van de Koerden met Israël. Barzani zou tijdens een later bezoek aan Israël, in 1973, oude joodse vrienden uit zijn dorp Barzan hebben opgezocht die naar Israël waren geëmigreerd. Zoon Massoed Barzani zette de banden voort. Zo berichtten Israëlische media in 2004 over een ontmoeting van Massoed Barzani en Jalal Talabani (de huidige Koerdische president van Irak) met de Israëlische premier Ariel Sjaron.

Koerdistan is de enige plek in het Midden-Oosten waar een Israëlisch-Koerdisch tijdschrift (Israel-Kurd) verschijnt en openlijk verkocht kan worden. Er zijn diverse netwerken (zoals het Israel Kurdistan Netwerk) en vriendschapsgroepen actief op internet.

De bron die Le Figaro bij de veiligheidsdienst in Bagdad aanhaalt, spreekt over Iraanse dissidenten in Iraaks Koerdistan. Diverse Iraanse groepen vinden onderdak in de Koerdische regio, en de meeste worden financieel gesteund door de grote Koerdische partijen. Dat zijn met name de Iraans Koerdische groepen Komala en de KDP-I. Beide werken al geruime tijd vanuit Iraaks Koerdistan; de Komala-groepen hebben kampen in de bergen nabij Soeleimania - niet ver van de Iraanse grens. De twee KDP-I-groepen zijn wat meer in het centrum van de Koerdische regio van Irak gevestigd, in de Koerdische stad Koja. Hun woordvoerders willen niet reageren op de berichten. Van een van de Komala-groepen is bekend dat ze strijders traint en vluchtelingen uit Irak opneemt.

Het oude adagium 'de vijand van mijn vijand is mijn vriend', verklaart veel van de oude banden tussen Israël en de Koerden - de vijandschap jegens de Arabieren verenigt hen.

Maar daarnaast hebben ze ook een historisch en zelfs persoonlijke achtergrond. Zo'n 50.000 Koerdische joden verhuisden in de jaren '40 en '50 naar Israël - ook vanuit Barzan, het dorp van de regerende Barzani-familie. Dat dorp bracht ook zeer gerespecteerde rabbijnen voort. Door de eeuwenlange aanwezigheid van joden in de Koerdische dorpen en de huwelijken binnen de gemeenschappen, waren de banden nauw. Wetenschappers melden dat joden en Koerden genetisch gezien nauw verwant zijn, en sommigen menen zelfs dat de Koerden afstammen van een van de verloren joodse stammen.

Vast staat - onder meer uit interviews met oud-Mossad-agenten - dat Israël tussen 1963 en 1975 militaire adviseurs had in het hoofdkwartier van Mala Moestafa Barzani, en dat Koerdische strijders werden getraind en van wapens voorzien.

Toen de Iraakse Koerden in de jaren '60 in opstand kwamen omdat de regering-Kassim in Bagdad zich niet hield aan afspraken voor autonomie voor de Koerden, werd met Israëlische hulp een veldziekenhuis opgezet. Omgekeerd zouden na de machtsovername van de Baath in Irak de Koerden zo'n 6000 Iraakse joden de grens over hebben geholpen naar Iran (dat toen goede banden had met Israël), om vandaar naar Israël te reizen.

In 2004 berichtte de Amerikaanse journalist Seymour Hersh over Israëlische activiteiten in Iraaks Koerdistan, kort na de val van Saddam Hoessein in maart 2003. Hersh meldde dat Israëlische geheim agenten en militairen in Koerdistan Koerdische eenheden trainden en in de Koerdische regio's van Iran en Syrië ondergrondse operaties uitvoerden. De BBC zei in 2006 bewijzen te hebben dat Israëlische militairen in Iraaks Koerdistan aan Koerdische soldaten 'schietlessen' gaven. Koerdische leiders ontkenden steeds. "Onze peshmerga's hebben die training niet nodig", was het antwoord.

Toch heeft de Koerdische president Massoed Barzani er zelf nooit echt een geheim gemaakt dat hij goede banden onderhield met Israël. In 2006 zei hij, verwijzend naar de diplomatieke banden van Egypte en Jordanië met de joodse staat: "Het is geen misdaad om betrekkingen te hebben met Israël. Als Bagdad diplomatieke banden zou aangaan, zouden wij een consulaat openen in de Koerdische hoofdstad Erbil."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden