Review

Voer voor amateur-organisten

Koraalbewerkingen over de 150 psalmen, redactie Jan D. van Laar, Hans van Nieuwkoop en Willem Vogel. Uitgave Boekencentrum. Prijs f 115,-

Het is vooral deze laatste categorie organisten die gretig grijpt naar elke nieuwe bundel voorspelen of bewerkingen die op de markt verschijnt. Beter het voorbedachte voorspel bij het voorbedachte lied, dan eigen vormloos gefantaseer. En hoe groter het aanbod, des te groter de mogelijkheid tot variatie.

Het zijn deze organisten die veelal hun loopbaan ooit begonnen met de voorspelen van Worp en door de jaren heen via Simon Landsman, Adriaan Kousemaker, Piet Brakman of George Stam uitkwamen bij bij voorbeeld het Orgelboek voor de Psalmen dat werd samengesteld door de Gereformeerde Organistenvereniging (GOV).

De onlangs verschenen 'Koraalbewerkingen over de 150 psalmen' biedt de altijd zoekende amateur een nieuwe muzikale bron waaruit hij kan putten, vooral voor het wat langere werk dat, als het zonder structuur is, door de kerkganger al snel als achtergrondlawaai wordt beschouwd.

Het boek is samengesteld uit het werk van bijna veertig bekende en minder bekende organisten, van wie sommigen ook al meewerkten aan het Orgelboek voor de Psalmen van de GOV. De meesten kozen voor een lange bewerking van het koraal, anderen maakten een mini-partita van twee tot soms vier delen, die ook wel afzonderlijk te gebruiken zijn.

Het karakter van de koraalbewerkingen verschilt sterk. Smaken verschillen en als vanzelf ontwikkelt zich een voorkeur voor bepaalde componisten. Iemand als Klaas Bartlema houdt in zijn bewerkingen sterk vast aan het natuurlijke ritme van de psalm zoals de gemeente die kent. Zijn bewerkingen ademen een voorname en statige rust die weldadig aandoet. De enige bewerking van de hand van Paul Christiaan van Westering, over psalm 42, is een juweel en doet denken aan een bewerking van de grote Johann Sebastian over 'Wer nur den lieben Gott lasst walten'.

Van een fraaie, heldere doorzichtigheid zijn de voorspelen van Willem Vogel (acht bijdragen), vrijwel alle opgezet volgens de regels die hij zelf zo overzichtelijk heeft geformuleerd en toegelicht in de twee delen van zijn 'Voorspelen in de eredienst'.

Anderen kiezen veel vrijere vormen en een 'modernere' klankkleur. De bewerkingen van Bert Matter over psalm 51 of van Aart Bergwerff over psalm 89 vormen daar de eerste in het oog springende voorbeelden van. Een enkele bewerking bevreemdt wat, zoals die van Dick Sanderman over psalm 149, waarin het sterke, dorische karakter dat deze psalm tot een van de toppers heeft gemaakt, bijna verdwijnt.

Voor een grondige recensie van dit boek is het nog veel te vroeg. Daartoe zou de recensent eigenlijk eerst alle bewerkingen in een eredienst tot klinken moeten hebben gebracht om te proeven hoe ze het doen - en zoiets zou wellicht jaren vergen. Maar voor de oprechte amateur kan deze bundel redelijk verslavend zijn. Wel dient erop te worden gewezen dat men voor het merendeel van de voorspelen in dit boek twee klavieren en een pedaal nodig heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden