Voer de ziektewetuitkering weer in

Bezoekers tijdens het jaarlijkse ZZP Nederland congres Beeld ANP
Bezoekers tijdens het jaarlijkse ZZP Nederland congresBeeld ANP

De meest adequate methode om ondernemers zover te krijgen dat ze weer mensen in vaste dienst te nemen lijkt me de herinvoering van een publieke ziektekostenverzekering, stelt Jos Teunissen, hoogleraar algemene staatsleer Open Universiteit Nederland

Nederland is in Europa koploper flexwerk, zo constateert ook de WRR: een op de drie werkende Nederlanders is zzp’er, payroller of heeft een tijdelijk contract. Buiten beeld blijft echter wat hiervan de hoofdoorzaak is: de afschaffing van de ziektewetuitkering onder het eerste paarse kabinet (behalve voor onder anderen zwangere vrouwen) en de gelijktijdige invoering van een verplichting voor werkgevers om het loon van een zieke werknemer gedurende maximaal twee jaar door te betalen. Daardoor zijn vooral voor kleinere ondernemingen de financiële risico’s van het in vaste dienst nemen van personeel (te) sterk gestegen.

In landen als België en Duitsland maken zieke werknemers nog altijd aanspraak op een publieke uitkering en ligt het aantal flexwerkers aanzienlijk lager.

Kleine bedrijven zijn de dupe

Door de recente Wet werk en zekerheid zijn de financiële risico’s voor kleine ondernemers verder vergroot. Terwijl grote bedrijven nu bij ontslag minder kwijt zijn aan vergoeding (‘transitievergoeding’ geheten), moeten kleine ondernemers juist vaker een vergoeding betalen (in beginsel ook bij ontslag na twee jaar ziekte). Zoals ook al het geval was bij de afschaffing van de ziektewetuitkering blijken door nieuwe regelgeving vooral de belangen van grote bedrijven te worden gediend.

Een andere oorzaak voor de sterke toename van flexarbeid zijn de genereuze fiscale voordelen, waardoor zzp’ers (aanzienlijk) minder belasting en sociale premies betalen dan werknemers met een vergelijkbaar inkomen. Toen de ziektewetuitkering werd afgeschaft, werd betoogd dat het door financiële faciliteiten als de zelfstandigenaftrek voor zzp’ers gemakkelijker zou zijn zelf voorzieningen te treffen voor pensioen en voor het geval van ziekte en arbeidsongeschiktheid.

Geen onderhandelingsruimte

In situaties waarin zzp’ers over weinig of geen onderhandelingsruimte beschikken, gaan die fiscale voordelen echter meestal via lagere tarieven naar de opdrachtgever en fungeren ze dus feitelijk als een soort subsidie voor die opdrachtgever. Daardoor is een zzp’er voor de opdrachtgever tot 40 procent goedkoper dan een werknemer met een minimumloon.

De meest adequate methode om de bereidheid van ondernemers te vergroten mensen weer in vaste dienst te nemen, lijkt me de herinvoering van een publieke verzekering in geval van ziekte. Dit zou dan kunnen worden gekoppeld aan een beperking van financiële voordelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden