Voedselwaakhond liet zalm te lang met rust

Onderzoeksraad voor Veiligheid laakt aanpak salmonella-uitbraak

Ongeveer 23.000 zieken. Zeker vier sterfgevallen, vermoedelijk meer. De salmonellabesmetting in zalm die vorig jaar zomer opdook, wordt de grootste Nederlandse voedselepidemie ooit genoemd. En nu blijkt hoe de uitbraak zo explosief kon groeien: de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) greep onvoldoende in.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzocht de epidemie en kwam gisteren met een harde conclusie: de NVWA was, als nationale voedselautoriteit, niet berekend op deze enorme uitbraak. Toen de besmetting om zich heen greep en steeds meer slachtoffers maakte, trad de voedselwaakhond weifelend op. De onderzoeksraad: 'De aandacht van de NVWA richtte zich - ook in de acute fase - meer op toezicht op de betrokken bedrijven en niet op crisisbeheersing'. En juist daar was grote behoefte aan.

In augustus 2012 startte het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een onderzoek naar een opvallend groot aantal patiënten met een salmonella-besmetting. Bijna anderhalve maand later kwam het bedrijf Foppen Paling en Zalm uit Harderwijk in beeld als bron van het probleem. De besmetting bleek uit een Griekse vestiging te komen, uit schalen waar stukken gerookte zalm op lagen. De bacterie kroop in de vis en verhuisde mee naar Nederland.

Het visbedrijf werd pas met de besmetting geconfronteerd toen consumenten zich ziek bij de huisarts meldden. Volgens de Onderzoeksraad was Foppen 'niet bedacht op een mogelijke salmonella-uitbraak, doordat dit verschijnsel niet eerder in de visbranche was waargenomen'.

Bij de bestrijding van de epidemie ging het mis. Het bedrijf wilde alleen de vis uit de Griekse vestiging van de markt halen, maar dat bleek onmogelijk. Van sommige producten was de herkomst onduidelijk. Bovendien waren lang niet alle afnemers bereid de mogelijk besmette vis uit de schappen te nemen. Ze wilden meer informatie van Foppen. Ondertussen liep het aantal zieken snel op.

De onderzoeksraad verwijt de NVWA dat ze niet ingreep. Terwijl de consument zich hardop afvroeg of het weer veilig was om gerookte zalm te eten, was er geen overleg tussen overheid en betrokken bedrijven. Met als resultaat: verwarrende berichtgeving. De besmette vis bleef onnodig lang in de winkels liggen.

Volgens de onderzoeksraad werd de NVWA overvallen door de omvang van de salmonella-uitbraak. De organisatie is 'niet goed ingericht' op het oplossen van een dergelijk probleem.

De kritiek komt op een gevoelig moment. Vandaag verschijnt een - naar verluidt zeer kritisch - rapport van de Algemene Rekenkamer over het functioneren van de NVWA. De dienst, ontstaan uit een fusie van de Algemene Inspectiedienst, de Plantenziektenkundige Dienst en de Voedsel- en Waren Autoriteit (VWA), gaat gebukt onder grote, recente bezuinigingen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden