Voedselketen is te lang en boeven moeten eruit

Aanpak voedselfraude: wie zich aan de regels houdt, komt op de witte lijst. 'Zo creëer je vanzelf ook een zwarte lijst.'

Je hebt recht om exact te weten wat je eet. En je moet erop kunnen rekenen dat je stukje vlees of kip in orde is. Het vertrouwen van de Nederlandse consument in zijn voedsel is de afgelopen maanden geschaad. Eieren uit de legbatterij werden verkocht als biologische. Paardevlees ging over de toonbank als rund. Veevoer bleek besmet met de schimmelstof aflatoxine. De gevaarlijke EHEC-bacterie dook op in hamburgers.

Staatssecretaris Sharon Dijksma van economische zaken zag het met afgrijzen aan. "Wie met voedsel fraudeert, is een crimineel", sprak ze drie maanden geleden. Dijksma beloofde een 'harde aanpak'. Het vertrouwen moest terug.

Wat die harde aanpak inhoudt, werd gisteren duidelijk. Dijksma maakte met minister Schippers van volksgezondheid en directeur Marc Jansen van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) duidelijk hoe voedselfraude vanaf nu wordt bestreden. Bedrijven in de hele keten moeten elkaar gaan waarschuwen voor verdachte partijen voedsel. Wie zich aan de regels houdt, komt op een 'witte lijst'. "Zo creëer je vanzelf ook een zwarte lijst", zegt Jansen. "Dat is de truc. Boefjes en boeven moeten uit de keten."

Bedrijven die niet het vertrouwen van de sector krijgen, kunnen rekenen op extra aandacht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWa). Schippers liet eerder weten dat de geplande bezuinigingen op deze dienst niet doorgaan. Fraudebestrijding krijgt 'prioriteit', zegt de minister. Boetes die de voedsel-waakhond oplegt, worden verdubbeld.

Van supermarkten en leveranciers wordt verwacht dat ze er strenger op toezien dat het etiket ook daadwerkelijk beschrijft wat in het eten zit. De bedrijven worden verantwoordelijk voor (nog meer) onaangekondigde controles. "Rundvlees moet wel rundvlees zijn", zegt Schippers, verwijzend naar het enorme vleesschandaal rond de Brabantse handelaar Willy Selten. Hij verkocht vermoedelijk grote partijen paardevlees ten onrechte als rund. Schippers: "Zoiets is ontoelaatbaar."

Het is uitgesloten dat fraude met vlees vanaf morgen niet meer voor kan komen, weten de bewindslieden. Wel is de bedoeling dat de mazen waardoor de 'criminelen' glippen, steeds kleiner worden.

Een risico voor fraude is de steeds langer wordende voedselketen. Voordat vlees als lasagne in een supermarkt belandt, kan het in vier of zelfs meer Europese landen zijn geweest. Als ergens een etiket wordt verwisseld, is dat lastig te achterhalen. De keten moet daarom korter, zegt Dijksma. Ze wil af van schakels die geen 'toegevoegde waarde' hebben. Hoe dat kan zonder te tornen aan de vrije handel blijft onduidelijk.

Fractievoorzitter Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren mist een wettelijke meldingsplicht als winkels goedkoop vlees krijgen aangeboden dat vermoedelijk niet deugt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden