Voedselindustrie is motor van succes

De eurocrisis splijt Europa. Het zuiden hekelt de onmogelijke bezuinigingseisen, het noorden wil geen belastinggeld in een bodemloze put storten. De Europese droom brokkelt af. Is er nog solidariteit? Deel 10 van de serie Noord-Zuid: Finland.

HELSINKI - Ze gaat er even goed voor zitten, want ze wil graag uitleggen hoe ze tegen de Europese Unie aankijkt. Pirjo Passinen (49) neemt plaats op een houten bankje tegenover haar slagerskraam in de Hakaniemi-markthal in Helsinki. Het is nog vroeg in de ochtend, dus ze heeft tijd. Passinen verkoopt lamsvlees, afkomstig van het Finse eiland Ahvenanmaa. "De schapen worden daar niet bedreigd door beren en wolven. Ze kunnen daar de hele zomer zonder gevaar grazen", zegt ze. Ook verkoopt de slagersvrouw wildzwijn uit Oost-Finland en rendier uit Lapland, maar veel van haar producten komen tegenwoordig uit het buitenland.

"Ik vind het fantastisch dat wij onderdeel zijn van de EU". Sinds de toetreding in 1994 is het makkelijker voor Finse handelaren om producten uit andere landen te importeren. "Ik haal bijvoorbeeld kalfsvlees uit Nederland - dat wordt niet in Finland geproduceerd - T-bonesteaks uit Italië en varkensvlees uit Spanje. Dat is heel smakelijk, omdat de dieren eikels en kruiden eten". In het verleden was het voor Passinen bijna onmogelijk om deze producten te importeren vanwege hoge belastingen en ingewikkelde importregels. De klanten hebben de hoge kwaliteit van de buitenlandse producten ontdekt en de zaken gaan goed bij Passinen.

"Finland is minder hard getroffen door de economische crisis dan andere landen", zegt de Finse hoogleraar politicologie Tapio Raunio, van de universiteit in Tampere. "De Finse economie doet het redelijk goed en het aantal werklozen is stabiel, iets onder de negen procent." De Finse voedsel- en metaalindustrie zijn de motor achter het economische succes, net als bedrijven die gespecialiseerd zijn in informatietechnologie.

"Er is in Finland veel debat over de verschillen tussen Noord en Zuid, net als over de EU-subsidies en -leningen die verstrekt worden aan probleemlanden", vertelt Raunio, die kort geleden een boek heeft samengesteld waarin hij verschillende EU-landen vergelijkt. Het debat over arbeidsethos en het gebrek daaraan loopt in sommige landen hoog op, vertelt Raunio door de telefoon vanaf zijn vakantieadres. "Er is kritiek op de zuidelijke landen die hun economieën nooit gemoderniseerd hebben. Griekenland, Portugal, Italië en Spanje worden door veel Finnen gezien als vakantiebestemmingen, niet als volwaardige partners."

Het hoogopgelopen debat over de verschillen binnen de EU is succesvol aangezwengeld door de nationalistische politieke partij 'De Ware Finnen' - net zoals vergelijkbare partijen dat deden in bijvoorbeeld Frankrijk en Nederland. Dit debat heeft volgens politicoloog Raunio op korte termijn een negatief effect op de EU-integratie. "Maar op de lange termijn zal dit juist een positief effect hebben, want de politici hebben dit onderwerp te lang ontlopen." Dergelijke debatten over wat de EU betekent zijn volgens Raunio belangrijk voor het voortbestaan van de EU.

Slagersvrouw Pirjo Passinen reist vaak naar Italië op zoek naar nieuwe vleesproducten. Tijdens die reizen valt het haar op dat Italiaanse slagers zich niet altijd houden aan de hygiëneregels die gelden binnen de EU.

"In Finland worden we gecontroleerd door een dierenarts. Zij lezen de regels zoals de duivel de Bijbel leest. Als het zo doorgaat, mogen we binnenkort alleen nog in een ruimtevaartpak met voedsel in aanraking komen. Zie je dat afvoerputje in de vloer?", vraagt Passinen lachend. "Volgens een controleur waren de gaatjes van het putje te groot." Ze vindt het oneerlijk dat Italianen wegkomen met gebrekkige hygiëne. Dat moet beter afgestemd worden. "Of wij nemen de regels niet zo zwaar op, of de Italianen nemen de voorschriften serieuzer."

Visboer Jukka Rosendahl (46) werkt al dertig jaar in de markthal in Helsinki waar Passinen haar slagerskraam heeft. Zijn vis komt voornamelijk uit Noorwegen, van Europese bemoeienis heeft hij geen last. Rosendahl werkt twaalf uur per dag. "Finnen zijn harde werkers", vindt hij. "Ze houden zich aan hun woord. Ik heb in al die jaren nooit meegemaakt dat klanten hun bestellingen niet komen ophalen. Finnen zijn heel eerlijk."

Beide markthandelaren vinden het onvergeeflijk dat Griekenland heeft gefraudeerd om de Europese Unie binnen te komen. "Ik wil niet betalen voor de problemen van de Grieken. De Griekse politici hadden moeten weten dat ze rechtstreeks op een crisis afstevenden", zegt Passinen. Maar het zijn voornamelijk de Griekse politici die volgens de Finnen schuld hebben aan de crisis, de gemiddelde Griekse burger valt niets te verwijten. "Hoewel ik niet begrijp waarom ze jarenlang op dezelfde politici gestemd hebben."

Visboer Rosendahl weet wel waarom de EU aan geloofwaardigheid verliest. Belangrijke beslissingen worden op te grote afstand genomen.

"Kort geleden hebben ze in Helsinki de districten voor de brandweer vergroot". Sinds de uitbreiding rijdt de brandweer regelmatig naar het verkeerde adres. "Datzelfde gevoel heb ik bij beslissingen die door Brussel worden genomen. Hoe kunnen beleidsmakers daar weten hoe de dingen hier precies in elkaar zitten?"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden