Review

Vocale schoonheid van honderd zangers

In de succesvolle Philips cd-serie 'Dutch Masters' kwam onlangs deel 55 uit. Het boxje met tien discs is getiteld 'Het Puik van Zoete Kelen' (Philips 464385-2) en kreeg als ondertitel mee: 'Honderd jaar Nederlandse zangkunst'. Samensteller is Hans Kerkhoff - onder andere oprichter en bedenker van de Vara-matinee op de vrije zaterdag - die van 1955 tot 1981 voor de Vara zo'n 1200 maal het radioprogramma 'Het puik van zoete kelen' (de titel was ontleend aan een dichtregel van Vondel) presenteerde. Kerkhoff mocht uit de berg aan geluidsdocumenten een keuze maken.

Honderd jaar Nederlandse zangkunst samengevat in klinkend materiaal van honderd Nederlandse zangers. Geen gemakkelijke opgave, zoals Kerkhoff in het begeleidend boekje uitlegt. Van sommige zangers waren geen (goede) opnamen beschikbaar en van radio-opnamen van na 1950 mochten alleen die van de Vara gebruikt worden. Door die beperkingen komt het dat er in dit overzicht enkele belangrijke namen ontbreken. Hans Kaart bijvoorbeeld, Pieter van den Berg en Adriaan van Limpt. Marco Bakker is afwezig, evenals Wilma Driessen, Lidy van der Veen, Sonja Poot en Annie Delorie. Roberta Alexander (Amerikaanse van oorsprong, maar in Nederland groot geworden), Elena Vink, Els Bolkestein, Antoinette Tiemessen en Jan Blinkhof (zong onlangs nog Calaf in 'Turandot' bij de heropening van het Liceu-theater in Barcelona) zijn evenmin van de partij.

Kerkhoff zal de eerste zijn om toe te geven dat dit belangrijke omissies zijn (hijzelf noemt de verzameling een doorsnede van de Nederlandse zangkunst), maar bij het maken van dergelijke compilaties is schrappen onvermijdelijk. En we moeten dankbaar zijn voor het materiaal (in sommige gevallen zeer zeldzaam) dat wel in de box terecht gekomen is.

De tien discs zijn onderverdeeld in verschillende categorieën: oratorium, liederen, opera (Duits, Frans, Italiaans en Russisch) en licht repertoire. De vroegste opname dateert uit 1905 (tenor Chris de Vos in een aria uit Massenets 'Hérodiade'), de laatste stamt uit 1996. Die opname uit 1996 is genomen uit een matinee-voorstelling van Giordano's 'Andrea Chénier' en verenigt twee jonge baritons (Geert Smits en Henk Poort) met de beroemde mezzo Cora Canne Meijer (onlangs zeventig geworden). Haar ontroerende, korte optreden als de oude Madelon in dit fragment uit 'Andrea Chénier' is een hoogtepunt: zang vanuit het hart.

Canne Meijer komt nog twee keer langs op deze cd's. Meerdere zangers delen die eer met haar. Gré Brouwenstijn, Elly Ameling, Maartje Offers, Aafje Heynis, Bernard Kruysen, Aaltje Noorderwier-Reddingius, Jo Vincent, Henk Smit, Gerry de Groot, Greet Koeman, Jacques Urlus, Cato Engelen-Sewing en Charlotte Margiono mogen hun zangkunst in meer dan één item laten horen.

Kerkhoff heeft geprobeerd om zangers te laten horen in repertoire waarmee ze niet zo snel geassocieerd worden. Zo is Erna Spoorenberg te beluisteren als Gilda uit Verdi's 'Rigoletto', in duet met bariton Theo Baylé. Een schitterend fragment, waarin het pure geluid van de jonge Spoorenberg (ze was 26 jaar) prachtig mengt met de doorgewinterde stem van Baylé. De begeleiding door het Radio Filharmonisch Orkest onder Paul van Kempen is eersteklas.

Er komen meer van dergelijke verrassingen langs, maar het is jammer dat bijvoorbeeld Cristina Deutekom hier mag kukelen als Mozarts Köningin der Nacht (natuurlijk wel haar toprol) en dan ook nog in de bekende Decca-opname onder leiding van Georg Solti. Er moeten toch live-opnamen van Deutekom in die rol zijn en ik kan me van haar in de Vara-matinee ook nog de titelrol in Verdi's 'Alzira' herinneren; repertoire dat we van haar nauwelijks kennen. Margiono is vertegenwoordigd met een van de Vier letzte Lieder van Richard Strauss (onder De Waart) en met een fragment uit de Archiv-opname van 'Don Giovanni' onder Gardiner. Jammer dat haar Vitellia-interpretatie ('La clemenza di Tito' met Gardiner in het Holland Festival) geen plaatsje heeft gekregen.

Maar, wat een ontdekkingen! Simon van der Geest, die een schitterende Rossini-aria zingt, met perfecte trillers; Marijke van der Lugt in een mooi 'Trovatore'-fragment, Frans Vroons als Massenets Des Grieux, Maartje Offers als Dalila, Greet Koeman (in het Nederlands) in Menotti's 'The Consul'. Tussen al deze vocale schoonheid staat ook nog een ontroerend fragment uit een interview dat Kerkhoff in 1958 met de toen 90-jarige Cato Engelen-Sewing had. Zijn niet onder stoelen of banken gestoken adoratie voor Mevrouw Engelen is typerend voor het inzicht en de liefde waarmee hij dit bijzondere project heeft samengesteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden