interview

VN-topman: Je kunt ruim vijf miljoen Palestijnse vluchtelingen niet weg wensen

Pierre Krähenbühl, commissaris­-generaal bij de VN-organisatie UNWRA, de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East. Beeld AP

Pierre Krähenbühl, commissaris­-generaal bij de VN, blijft Palestijnse vluchtelingen steunen, geld uit de VS of niet.

De Amerikaanse president Donald Trump deelde dit jaar twee maal een forse klap uit aan UNRWA, de VN-organisatie die zorg draagt voor Palestijnse vluchtelingen. In januari zette hij de bijdrage voor 2018 stop, in de zomer liet hij weten dat UNRWA ook komende jaren niet meer op Amerikaans geld hoeft te rekenen. De VS waren vele jaren lang goed voor bijna een derde van het budget.

Kwam de aankondiging dat president Trump niet meer wil bijdragen voor u onverwacht?

“Ja, dat was een onaangename verrassing. In december vorig jaar was ik nog in Washington en daar kreeg ik veel steun voor onze aanpak. We hebben goede gesprekken gevoerd en een nieuwe overeenkomst gesloten. De omslag kwam met de reis van president Trump door het Midden-Oosten, waarbij hij ook naar Jeruzalem ging (in mei vorig jaar, red.) Die reis heeft voor zoveel politieke spanning gezorgd, dat de president alle steun aan de Palestijnen heeft gestaakt. Ook de humanitaire hulp, en dat is zeer teleurstellend.”

UNRWA zat ineens met een tekort van 464 miljoen dollar voor dit jaar. Ondertussen is er al 380 miljoen extra toegezegd door andere landen, waarvan ruim de helft door de Golfstaten. Ook de Europese Unie heeft extra financiering toegezegd. Voor de komende jaren moet Krähenbühl nog op zoek naar geld.

Uw organisatie is nu al bijna zeventig jaar actief. Hoe lang kan dat doorgaan, hoe lang blijven mensen vluchteling?

“Ik heb de UNRWA niet zelf bedacht. De Palestijnen zijn vluchtelingen volgens de criteria van de VN. Dan gaat het om de mensen die weg moesten tussen 1946 en 1948 én hun nakomelingen. Ze hebben, net als iedereen die lijdt onder internationale conflicten, recht op ondersteuning.

Je hoort vaak dat Palestijnen de enigen zijn die de titel vluchteling erven. Maar dat is feitelijk onjuist, in langdurige conflicten tellen kinderen en kleinkinderen altijd als vluchtelingen volgens de VN. Dat is gebeurd met de mensen die moesten vluchten uit Afghanistan, Somalië, Congo en Colombia.

Een ding is wel uniek: andere vluchtelingen kunnen in principe teruggaan naar een onafhankelijke staat waar ze vandaan komen. Natuurlijk zijn ze niet altijd welkom of is het niet veilig, maar het zou kunnen. De Palestijnen hebben helemaal geen staat om naar terug te gaan.

Totdat het conflict tussen Israëliërs en Palestijnen is opgelost, bieden wij steun, vooral in onderwijs en gezondheidszorg. Onze taak is niet politiek. Dat is soms lastig, want weinig conflicten zijn zo gepolitiseerd als dat tussen Israël en de Palestijnen. Iedereen heeft er een mening over en die is vaak emotioneel geladen.”

De UNRWA blijft actief totdat er een oplossing is voor de Palestijnen. Is daar enig perspectief op?

“In het conflict met Israël is er op dit moment geen uitzicht op een oplossing, er is een totaal gebrek aan perspectief. Wij hebben iedere dag te maken met 5,2 miljoen mensen die hier niet om gevraagd hebben. Van de 275.000 scholieren en studenten in Gaza is 90 procent nog nooit buiten dat kleine gebied geweest. Dat is heel zorgwekkend, zeker als je bedenkt dat de jeugdwerkloosheid er 65 procent is, een wereldrecord. Dat is psychisch heel zwaar.”

Hoe houdt u dit werk zelf vol?

“Ik krijg veel energie van bezoeken aan onze scholen. We verzorgen het onderwijs voor 500.000 jongens en meisjes in Gaza, de Westelijke Jordaanoever, Libanon, Jordanië en Syrië.  De beste leerling van Syrië was dit jaar een Palestijns meisje dat op een van onze scholen zit. Daar heb ik bewondering voor, en ik kan niet tegen die scholieren zeggen: Sorry, ik heb in het buitenland geen aandacht voor jullie kunnen krijgen.”

Wat kan de internationale gemeenschap doen?

“Je kunt 5,2 miljoen vluchtelingen niet weg wensen. In de Oslo-akkoorden van 1993 is afgesproken dat er een overgangsperiode van vijf tot tien jaar zou komen. De UNRWA zou haar instellingen in die periode overdragen aan de Palestijnse Autoriteit en daarmee zou de ruggengraat van een Palestijnse staat gevormd worden. Dat is de correcte visie.

Nee, op dit moment zijn niet veel mensen optimistisch. Ik kom veel scepsis tegen. Maar aan de andere kant: een paar jaar van tevoren hadden niet veel mensen het Goedevrijdagakkoord voor Noord-Ierland voorzien, of de vrede in Colombia. Het kan wél, als we een weg vinden. Nu zien we een totale verwijdering tussen Palestijnen en Israëliërs. We moeten ervoor zorgen dat ze de menselijkheid in de ander weer gaan zien.”

Zeventig jaar hulpverlening

De Zwitser Pierre Krähenbühl is sinds 2014 Commissaris-Generaal van de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA). Die organisatie is opgericht door de Algemene Vergadering van de VN in 1949, nadat meer dan 700.000 Palestijnen uit hun woonplaatsen vluchtten voor de nieuwe staat Israël. 

De verwachting was destijds dat het conflict binnen enkele jaren opgelost zou worden en de Palestijnen naar huis konden. In de tussentijd moest UNRWA zorgen voor onder meer onderwijs en gezondheidszorg in vluchtelingenkampen op de Westelijke Jordaanoever, in de Gazastrook en in de buurlanden Jordanië, Libanon en Syrië. Nu, bijna zeventig jaar later, is UNRWA nog altijd actief in deze gebieden.  

Lees ook:

VN-leider wil onderzoek naar dodelijk geweld Gaza

Secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres heeft vrijdagnacht opgeroepen tot een onafhankelijk onderzoek naar de doden en gewonden in de Gazastrook. Bij protesten kwamen zeker vijftien Palestijnen om het leven.

Bij de VN steekt Trump zijn eigen loftrompet

De wereld is mooier en beter geworden sinds Donald Trump is begonnen als president van de VS. Dat zei hij in zijn toespraak tot de Verenigde Naties. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden