Vmbo’ers bestraffen werkt vaak averechts

Vmbo-leerlingen die de klas uit gestuurd worden wegens wangedrag, blijken zelden iets van die ingreep te begrijpen, blijkt uit onderzoek.

Leerlingen op het vmbo zien de relatie met een leerkracht als gelijkwaardig, ze willen dan ook met respect behandeld worden. Stuur je ze de klas uit, omdat ze zich lastig gedragen, dan voelen ze zich vaak ten onrechte gecommandeerd.

Dat blijkt uit interviews met 41 vmbo-leerlingen die door de docent tijdens de les zijn weggestuurd. De interviews maakten deel uit van het onderzoek ’Probleemgedrag van leerlingen tijdens de middelbare schoolperiode’ van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) uit Leiden, dat deze week verschijnt.

De misdragingen die aanleiding waren om het kind de klas uit te sturen waren zeer divers: verstoring van de les, een negatieve werkhouding, boek vergeten, agressie in de klas. Een op de drie leerlingen maakte meer dan een fout, waarbij gezagsondermijning van de leraar of agressie volgde op een reactie van de docent.

De meeste leerlingen uitten zich na afloop zeer kritisch over de maatregel. Ze ontkennen vaak iets gedaan te hebben of vinden dat ze een geldig excuus hebben. „Daarbij kunnen de emoties hoog oplopen”, zegt NSCR-onderzoeker Frank Weerman. „Het gevolg is dat zij hun gedrag niet corrigeren en juist een escalatie volgt.”

Ook de docenten werden voor het onderzoek geïnterviewd. Zij noemen de reden om de leerlingen uit de klas te sturen functioneel: zo kunnen zij doorgaan met de les. Weerman: „De meesten realiseren zich dat het bij grote onrust soms wat toevallig is wie ze eruit sturen.”

Docenten moeten meer aandacht geven aan het uitleggen aan vmbo-leerlingen waarom bepaald gedrag niet kan, is dan ook een van de conclusies van het onderzoek. „Als een leerling de klas uit wordt gestuurd, zou je achteraf altijd als docent met hem moeten gaan praten”, denkt Weerman. „Dat gebeurt nu lang niet altijd.”

Verder moeten scholen in hun strijd tegen wangedrag vaker de koppen bij elkaar steken, zodat ze van elkaar kunnen leren. Over de risicofactoren die kunnen leiden tot probleemgedrag is weinig bekend en over de aanpak is weinig overleg, blijkt uit het onderzoek.

„Soms ontstaan op scholen kliekjes van delinquente leerlingen. Dat kan weer tot escalatie van slecht gedrag leiden doordat ze elkaar versterken in hun misdragingen”, stelt Weerman. Scholen plaatsen de lastigste leerlingen vaak bij elkaar in kleine klassen, in de hoop met gerichte extra aandacht hen te kunnen aanpakken. De onderzoekers bevelen scholen aan hiermee voorzichtig te zijn, omdat het ook buiten de lesuren kan leiden tot juist meer problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden