Opvangcrisis

VluchtelingenWerk dreigt staat voor de rechter te slepen om ‘inhumane’ asielopvang

Asielzoekers slapen, eind juni, buiten het opvangcentrum in Ter Apel. Beeld Kees van de Veen
Asielzoekers slapen, eind juni, buiten het opvangcentrum in Ter Apel.Beeld Kees van de Veen

VluchtelingenWerk Nederland eist dat het Rijk deze maand nog een einde maakt aan mensonterende omstandigheden in de asielopvang, anders stapt het naar de rechter.

Joep Engels

VluchtelingenWerk Nederland stelt het Rijk formeel aansprakelijk voor de schadelijke en inhumane omstandigheden in de asielopvang. Als het Rijk er niet in slaagt de opvang van asielzoekers vóór 1 augustus aan de wettelijke minimumnormen te laten voldoen stapt VluchtelingenWerk naar de rechter om dit af te dwingen.

VluchtelingenWerk hoopt met deze dreiging van een rechtsgang de huidige impasse te doorbreken. “We blijven maar polderen”, zegt Frank Candel, voorzitter van de stichting. “Ik zie dat het kabinet zich inspant om dit geregeld te krijgen. Veel gemeenten tonen ook hun betrokkenheid. Maar kennelijk zijn ze samen niet in staat – of niet bereid – om dit op te lossen.”

Door een structureel tekort aan opvangplekken verblijven duizenden asielzoekers al maanden in (crisis)noodopvanglocaties. Ze slapen in tenten, sporthallen, op de grond of in een stoel. Een totaal gebrek aan privacy. Slapeloze nachten door geluidsoverlast. Onvoldoende gezond eten. Vieze toiletten, douches die niet op slot kunnen. De manier waarop vluchtelingen nu worden opgevangen, zakt door de humanitaire ondergrens en is schadelijk, zegt Candel. “Gisterochtend was ik op bezoek in de Friezenhal in Leeuwarden. Het is daar halfdonker, geen daglicht. Volgens mij verblijven daar zo’n 570 asielzoekers. Het is er lawaaierig. Mensen slapen slecht, worden depressief. Het was bedoeld voor een paar maanden, maar ze zitten er zeker tot september. Je vraagt je af: hoe kan dit?”

Asielzoekers slapen buiten het opvangcentrum in Ter Apel, 28 juni 2022. Beeld Kees van de Veen
Asielzoekers slapen buiten het opvangcentrum in Ter Apel, 28 juni 2022.Beeld Kees van de Veen

Dat zal een rechter ook denken, verwacht hij. “Nederland heeft zich gecommitteerd aan internationale afspraken die de humanitaire ondergrens bewaken. Ik ga ervan uit dat de rechter dit ook zal constateren en dat hij ons gelijk zal geven: dit is inhumaan. En als hij dat in een vonnis vastlegt, verwacht ik dat het Rijk die uitspraak zal volgen.”

Maar hoe dan? Wat kan de overheid dan doen wat ze nu nalaat?

“Ze kan een spoedwet invoeren waarin ze alle gemeenten oplegt voor een deel van de opvang te zorgen. Er zijn gemeenten die nu al hun verantwoordelijkheid nemen. Utrecht bijvoorbeeld, waar ik zelf woon, is telkens naar voren gestapt als de opvang weer nijpend dreigde te worden. Maar veel andere gemeenten kijken naar elkaar, proberen dit probleem van zich af te duwen. Met een spoedwet kun je ook een verdeling afspreken zodat duidelijk is wat het aandeel van iedere gemeente is.”

Waarom voert de overheid zo’n spoedwet dan nu al niet in?

“Dat begrijp ik ook niet. Ze zijn nu aan het nadenken over een nieuwe regeling, maar die gaat op zijn vroegst in 2023 in. En dan moet zoiets nog in praktijk worden gebracht. Dat duurt gewoon veel te lang. Maar op de een of andere manier ontbreekt daar een gevoel voor urgentie. Daarom zijn we een dagvaarding aan het voorbereiden om na 1 augustus meteen een kort geding aan te kunnen spannen.”

Misschien is de staatssecretaris bang dat hij de gemeenten tegen zich krijgt. Want die lijken weer beducht voor verzet van hun inwoners.

“Luister eens even, deze mensen zijn gevlucht om een veilig onderkomen te vinden. Ze hebben recht op onze bescherming. Telkens blijkt dat zeker driekwart van hen terecht is gevlucht. Zij mogen blijven. Zij worden inwoners van Nederland. Als we hen dan zo lang, zo inhumaan opvangen, is dat slecht voor hun lichamelijke en geestelijke gezondheid. Het is ook in ons belang dat deze mensen gezonde inwoners van Nederland worden.”

Lees ook:

Directeur Rode Kruis over opvangcrisis Ter Apel: ‘Getraumatiseerde mensen hebben geen veilige plek’

Het Rode Kruis houdt zich in conflicten meestal op de vlakte, maar Rode Kruis-directeur Marieke van Schaik spreekt zich nu toch uit over de erbarmelijke situatie in Ter Apel. Asielzoekers moeten er geregeld op stoelen slapen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden