Vluchtelingenorganisaties bezorgd, milieuorganisaties bedroefd over stuklopen formatie

Jesse Klaver arriveert bij de fractievergadering van GroenLinks. Beeld Maarten Hartman

Er komt geen coalitie met GroenLinks, nadat ook de tweede poging om tot coalitieafspraken te komen met VVD, CDA en D66 niet is gelukt. Opnieuw is de aanpak van migratiestromen het struikelblok, ook staat GroenLinks voor vooruitstrevend klimaatbeleid. Hoe reageren vluchtelingen- en klimaatorganisaties op het stuklopen van de formatie?

Eduard Nazarski, directeur van Amnesty Nederland:

“Ik ben erg bezorgd over het mislukken van de formatie en de gevolgen voor vluchtelingen en het internationaal recht. Blijkbaar vinden veel partijen dat de Turkije-deal over vluchtelingen in lijn is met internationaal recht, wat Amnesty al lange tijd betwist. Je ziet in zowel Turkije als in Griekenland dat het daar niet lukt om een fatsoenlijk asielsysteem op te zetten. Dat de partijen rond de formatietafel, met uitzondering van GroenLinks, serieus denken dat Tunesië, Niger of Libië daar wel in zal slagen, geloof ik gewoon niet. Dat kan toch niemand serieus menen? 

Directeur Eduard Nazarski van Amnesty International. Beeld ANP

Het gaat hen alleen maar om mensen uit Europa te weren. Daarmee los je op korte termijn misschien problemen op, maar je houdt de problemen daar en dat is op lange termijn echt geen goede oplossing. Het lijkt mij dus goed dat GroenLinks daar niet mee instemt. Dat er nu een kans is dat een andere combinatie van partijen toch dit migratiebeleid omarmt, ja, dat gevaar is er natuurlijk.”

Jasper Kuiper, adjunct-directeur VluchtelingenWerk Nederland

“Er is op zich niets mis met afspraken maken met landen waar vluchtelingen doorheen reizen. Sterker nog: het is juist goed om daar fatsoenlijke afspraken over te maken. 

Ik vat het zo samen: het voorstel dat op de formatietafel lag, stelt voor om de EU-Turkije-deal uit spreiden over de gehele zuidgrens van Europa. Op papier klinkt het echt niet onredelijk, mensenrechten worden gerespecteerd, internationale verdragen daarover ook, staat geschreven. Maar het probleem zit hem in de uitvoering. Zulke deals worden gesloten met zogeheten ‘veilige derde landen’. Landen waar een vluchteling doorheen reist op weg naar Europa en waar hij ook veilig asiel kan aanvragen. Europa betaalt volgens de EU-Turkije-deal nu mee aan de asielopvang in Turkije en neemt kwetsbare vluchtelingen over. Op papier goed, maar in de praktijk zien we Syrische kinderen in Turkse kledingfabrieken werken, terwijl was afgesproken dat ze onderwijs zouden krijgen. Hoe zal dat gaan in een land als Libië, wie gaat straks toezicht houden op de uitvoering van een deal met dat land? Zolang er geen afspraken gemaakt worden over mensenrechten, moet je zo'n deal niet sluiten." 

“Premier Rutte noemt dit onderwerp een detail, daar kan je op twee manieren naar kijken. De eerste: mensenrechten zijn geen detail. Zij geven een fatsoengrens aan waar je niet doorheen moet zakken. De tweede: de aandacht voor dit onderwerp is inderdaad disproportioneel. Het aantal vluchtelingen dat naar Nederland komt voor bescherming levert geen groot probleem op. Wij kunnen ze goed opvangen. Het gaat hier dus om symboolpolitiek, het asielbeleid is helemaal geen groot issue op het moment. Ik denk dat sommige partijen zetels proberen te winnen voor de gemeenteraadsverkiezingen, door heel streng over te komen."

Rik Goverde, woordvoerder Save the Children

“Migratie is hét grote verhaal van deze tijd en daar moet een goed antwoord op komen. Dat de formatie stukloopt op dit thema betekent voor migranten alleen maar dat zij langer moeten wachten op duidelijkheid. 

De Europa-Turkije-deal deugt volgens ons niet. Hij voldoet niet aan internationale verdragen. Van een vergelijkbare deal met Noord-Afrikaanse landen waren wij geen voorstander. Libië, bijvoorbeeld, is niet veilig en niet klaar voor zo’n deal. Er wordt misschien een ‘veilige plek’ gecreëerd op één vierkante kilometer, maar hoe veilig is zo’n openluchtkamp of gevangenis voor kinderen? Wij roepen al langer om veilige en legale routes om de gevaarlijke reis over zee tegen te gaan. Dat GroenLinks niet meer aan tafel zit betekent niet dat er geen goede deal kan komen. De ChristenUnie zet zich ook in voor migranten.”

Wil Eikelboom, asieladvocaat

“Ik ben blij dat Jesse Klaver van GroenLinks hier niet mee akkoord is gegaan. In Griekenland voltrekt zich een humanitaire ramp door die Turkije-deal, duizenden vluchtelingen leven er in deplorabele toestand. Die deal over het opnemen van deze vluchtelingen loopt niet. Dat je ditzelfde model nu gaat toepassen in Noord-Afrika is ondenkbaar. Ik ben er niet blij mee dat de formatie geklapt is, maar dat GroenLinks zegt bepaalde humanitaire principes niet opzij te kunnen zetten, begrijp ik volkomen."

Milieuorganisaties reageren teleurgesteld

Bij milieuorganisaties heerst vooral teleurstelling, nu GroenLinks definitief niet meedoet aan een nieuw kabinet. Ze keken uit naar de inbreng van Jesse Klaver voor milieuverbetering, via groene regels en belastingen. Maar ze blijven hopen én rekenen op sterk klimaatbeleid.

Donald Pols, directeur Milieudefensie

Donald Pols, directeur Milieudefensie Beeld TR BEELD

“Jammer dat GroenLinks niet meer meedoet. Klaver had een sterke milieuagenda. Kijk, nagenoeg alle partijen hebben hun handtekening wel gezet onder het klimaatakkoord van Parijs. Maar hun ambitieniveau verschilt nogal. De vraag is: wil je de opwarming van de aarde tot 1,5 graad beperken of tot 2 graden? De kans is nu verkeken dat GroenLinks met D66 voor het uiterste gaat. Het is extra zonde dat de formatiepoging strandde op de plannen over migratie. Want dit vraagstuk hangt juist zo sterk samen met klimaat en groene energie. Als we geen sterk beleid voeren tegen klimaatverandering zullen er, als gevolg van extreem weer, steeds meer mensen in de wereld op drift raken. Het is nu mijn hoop dat er met ChristenUnie en D66 nog een kans is voor een stevige klimaatparagraaf. Dat is afwachten: er is nu geen peil op te trekken.”

Willem Wiskerke, campagneleider bij Greenpeace

“Zo schiet het toch niet op? Het is teleurstellend dat de formatiepoging met GroenLinks erbij alweer mislukt is. Maar wij rekenen erop dat dit niet leidt tot een regeerakkoord zonder klimaatambities. Het is 2017: milieubeleid is geen dossier meer dat alleen thuishoort bij GroenLinks. Álle partijen - op de PVV na dan - beloven het klimaatakkoord van Parijs uit te voeren. Dat moeten ze handen en voeten geven, dus daar gaan we vanuit. Een plan de kolencentrales dicht te gooien en al in 2030 om te schakelen naar schone energie kan ook van andere partijen komen. De inzet van bijvoorbeeld D66, ChristenUnie en PvdA ziet er hoopgevend uit. Dat GroenLinks niet meedoet is zonde, maar we rekenen de formatie en de partijen af op het akkoord dat straks op tafel ligt.”

Talitha Koek, woordvoerder stichting Natuur & Milieu

“Natuur & Milieu ziet het klappen van deze combinatie als een gemiste kans voor het klimaat en het milieu. Met de combinatie VVD, CDA, D66 en GL was waarschijnlijk een ambitieuze groene agenda gepresenteerd. Zonder GroenLinks heeft D66 minder ruimte om ambitieuze maatregelen uit te onderhandelen in een regeerakkoord. De kans op een goed klimaatbeleid waarmee we het Parijs-akkoord kunnen halen is echter nog niet verkeken. We zien ook zeker kansen in een combinatie met CU of PvdA. Ook deze partijen staan voor een ambitieus klimaatbeleid.”

Lees ook: Kabinetsformatie op dood spoor

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden