REPORTAGE

Vluchtelingen wachten op de koude winter in een kapotgeschoten Bosnisch gebouw

Zo’n 900 mensen hebben hun toevlucht gezocht tot een kapotgeschoten gebouw in Bihac.Beeld Thijs Kettenis

De Bosnische grensstad Bihac weet zich geen raad met de groeiende stroom vluchtelingen. Ze komen terecht in een kapotgeschoten gebouw. Lokale bewoners schieten te hulp.

Als de avond valt, begint in Bihac de grote uittocht. Groepjes jongemannen sjokken voorbij, bepakt met tassen en matjes. De 24-jarige Khan uit Bangladesh, die alleen met zijn voornaam in de krant wil, gaat voor de vierde keer een poging wagen de grens met Kroatië over te steken. Die ligt een kilometer of tien vanaf het vluchtelingenkamp in het bos, aan de rand van de stad. 

De vorige drie keer werd hij door de Kroatische politie weer de grens overgezet. “Ik wil naar mijn oom in Spanje. Hij heeft een restaurant in Alicante, misschien kan ik bij hem werken.” Op de opmerking dat de kans op een legale status klein is, volgt aanvankelijk geen reactie. Dan: “Ik heb in Bangladesh helemaal niets om geld mee te verdienen. Mijn oom is mijn enige mogelijkheid om te overleven en geld aan mijn familie te sturen.” Khan vervolgt zijn pad. De Bosnische politie is in geen velden of wegen te bekennen.

.Beeld Sander Soewargana

Bosnië zit in zijn maag met de groep migranten en vluchtelingen die vast komt te zitten in het land. Sinds Hongarije en Kroatië hun grenzen met Servië streng bewaken, al dan niet met hekken, is het land een serieus alternatief voor wie een beter heenkomen zoekt in West-Europa. Dertienduizend mensen staken er dit jaar al illegaal de grens over, meldt het ministerie van veiligheid. De meesten van hen reizen na een stop in hoofdstad Sarajevo per bus of trein door naar Bihac, vandaar proberen ze de grens met Kroatië over te steken.

Lekkend dak

Vrouwen en gezinnen met kinderen worden opgevangen in een voormalig hotel. Mannen komen terecht in het karkas van een gebouw dat voorheen een slaapverblijf voor scholieren was. Het werd in de oorlog in de jaren negentig kapotgeschoten en stond sindsdien leeg. Het gebouw biedt officieel plek aan maximaal 550 mensen, terwijl er nu zo’n 900 verblijven. Er komen dagelijks mensen bij en er trekken ook ­elke dag weer mensen verder.

Beeld Thijs Kettenis

“Waar komt dit nou vandaan?” vraagt een Iraniër (29) terwijl hij op de eerste verdieping omhoog kijkt naar een stroompje water dat uit het betonnen plafond naar beneden sijpelt. “Het lekt zeker weer.” Om hem heen zitten jonge mannen op de grond. Ze gebruiken hun deken als sjaal. Het tocht nogal, aangezien het gebouw geen ramen heeft. “Ik zit al vier maanden in dit gebouw”, vervolgt hij. “Ik ben christen en ik voer actie via de computer. De Iraanse ­geheime dienst is naar me op zoek.” Daarom wil hij alleen anoniem in de krant. Ze hebben hem al eens te pakken gehad, zegt de Iraniër. Hij neemt een deel van zijn gebit uit zijn mond om dat te bewijzen. “Ik heb al twaalf keer geprobeerd de grens over te steken. Nu is mijn geld op. Misschien probeer ik het in ­januari weer.”

Dan moet hij wel eerst een paar wintermaanden doorkomen. Over hoe die er in het kamp uit gaan zien, wil niemand zich een voorstelling maken.

Mijnenveld

Het lege gebouw is aangewezen door de burgemeester van Bihac, ­officieel als daklozenopvang. Over vluchtelingenopvang mag immers alleen de landelijke regering in Sarajevo beslissen, maar die laat het door een verlammende verdeeldheid ­afweten. Helemaal nu er net verkiezingen zijn geweest, gelden er andere prioriteiten. 

Via knalrode folders en posters worden de vluchtelingen erop gewezen dat er in de bossen rondom het kamp mijnen liggen. Overblijfselen uit de oorlog waarin Bihac drie jaar belegerd werd door Bosnische en Kroatische Serviërs, met hulp van rebellerende moslims. 

Afgelopen week loste de politie waarschuwingsschoten na een vechtpartij tussen Afghanen en Iraniërs die volgens omstanders ontstond na een ruzie over tandenpoetsen. De politie nam steekwapens en drugs in beslag. “De landelijke overheid moet iets doen. Afgelopen maand hebben we 2700 migranten geregistreerd, de maand ervoor waren het er nog 1800”, zegt Elmedin Mehadzic, woordvoerder van de ­gemeente. “Als er niks gebeurt, gaan we de migranten volgende week ­tegenhouden aan de grens van ons kanton en terugsturen naar Sarajevo.” Of dat wettelijk wel mogelijk is, daarover verschillen juristen van mening. Maar Bihac moet iéts.

Intussen heeft de Internationale Organisatie voor Migratie zich ontfermd over het kamp. Het dak is ­ gerepareerd en er staan toilethokken. Vrijwilligers van het lokale ­Rode Kruis, verzorgen maaltijden. Beddengoed komt uit donaties van de lokale bevolking, die tot nu toe tamelijk mild reageert. “Wij weten hoe het is om op de vlucht te zijn”, geeft Mehadzic als verklaring. ­“Bovendien is ongeveer negentig procent van de inwoners van Bihac sinds de oorlog moslim, net als de meeste migranten.” 

Tijdens zijn avondwandeling in het bos kijkt ­bewoner Goran Seferovic (65) enigszins verwonderd als steeds nieuwe groepjes mannen hem tegemoet komen, op weg naar de grens. Sommigen groeten. “Ze maken ­onderling meer problemen dan met ons”, zegt hij. “Maar wat moeten ze hier? Europa heeft de meesten niets te bieden. En Bosnië al helemaal niet.”

De volledige namen van Khan en de Iraniër zijn bij de redactie bekend.

Lees ook:

Een stabiel Bosnië is in het belang van West-Europa

Sinds 2009 alweer is Valentin Inzko de hoogste internationale toezichthouder in Bosnië. De 69-jarige Oostenrijker heeft volmachten die er niet om liegen: hij kan ingrijpen in het bestuur van het land, hij kan mensen ontslaan, zelfs verkozen politici. Hij doet dat niet, maar niet omdat het zo goed gaat. Sterker, sinds hij in Bosnië zit, zijn de bevolkingsgroepen nauwelijks nader tot elkaar gekomen.

Lees ook:

Bij het optrekken van muren lijkt de menselijke maat te worden vergeten

Ze zijn nog deels virtueel, maar in Europa worden langzaam maar gestaag weer muren opgebouwd. In de discussie over migratie – politieke vluchtelingen en economische migranten – lijken vooralsnog geen betere oplossingen te kunnen worden gevonden dan tegenhouden en terugsturen. Met steeds hardere barrières.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden