Vluchtelingen krijgen onverwacht warm welkom in Apeldoorn

In de Americahal in Apeldoorn is alles in gereedheid gebracht voor de opvang van 400 vluchtelingen. In elke unit is plaats voor acht mannen. Beeld anp

Apeldoorn wist voor de vakantie een noodopvang voor honderden asielzoekers nog buiten de deur te houden, maar door de aanzwellende migrantenstroom ging de burgemeester toch door de knieën. De reacties van veel inwoners vielen hem alles mee.

"Een beetje gespannen, dat wel", zo zat Apeldoorns burgemeester John Berends maandagavond tegenover een volle zaal om het besluit te verdedigen voor noodopvang van 400 vluchtelingen, mannen uit Syrië en Eritrea, in de Americahal. Als geen ander kent hij de felle weerstand tegen de komst van een asielzoekerscentrum in 'de gemiddeldste stad van Nederland'.

Geen dictaat
Voor de vakantie had hij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (Coa), nog afgewimpeld. "Kon Apeldoorn ook nog een noodgroep aan? Ik voel er even niet voor, was mijn antwoord. We hadden net een jaar lang heel zorgvuldig gepolst bij burgers en bediscussieerd met alle wijk- en dorpsraden en actiegroepen die ontstonden of en hoe we 800 asielzoekers kunnen opvangen. Dat weeg je mee, je wilt geen dictaat."

Na de vakantie, de stroom vluchtelingen in wankele bootjes bleef aanzwellen, kwam een nieuw verzoek. "In een humanitaire crisis zoals deze heb je ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Deze tragedie is te groot om op je politieke stokpaard te blijven zitten. Samen moet je een oplossing vinden. Dat vergt veel elasticiteit, van bestuurders, politici, bedrijven en burgers."

In college en raad was er ruim draagvlak voor noodopvang. "Wel onder voorwaarden, een goede opvang maar ook veiligheid voor omwonenden, hebben we gezegd. En, de opvang van 800 mensen is voor ons het maximum. De 400 in de noodvoorziening kunnen daar niet bij worden opgeteld."

De eerste asielzoekers uit AZC Ter Apel komen aan in de Americahal, een evenementenhal en zalencentrum dat tijdelijk is omgebouwd voor de opvang. Beeld ANP

Niet horende doof
Oog en oor voor alle belangen is cruciaal, weet Berends uit ervaring. "We moeten verbinding zoeken waarin ook ruimte is voor angst, twijfels en zorgen. Die kunnen we nooit helemaal wegnemen, maar je kunt wel iets doen als je weet wat er speelt. Mensen hebben ook recht op hun eigenheid."

Zo stond hij dus voor die zaal die op het laatste moment moest worden uitgebreid om 500 man te bergen en maakte hij zich op voor fors protest. "Onze facebookpagina was 70.000 keer bekeken en de discussies gingen er fel aan toe. Dat verzet is er, ik ben niet ziende blind en horende doof. Maar ik wil dat mensen zich vrij kunnen uitspreken. Dat kan gelukkig in dit land."

Geef ruimte
Dat PVV-leider Wilders morgen de gelegenheid krijgt om in de gemeenteraad van Zeewolde de tegenstanders van de komst van vluchtelingen en asielzoekers een hart onder de riem te steken, vindt hij alleen maar goed. Aan zijn collega in Zeewolde Gerrit Jan Gorter heeft hij een advies: "Geef ruimte en gehoor aan voor- en tegenstanders. Laat alle bloemen bloeien. Hier in Apeldoorn heeft dat geleid tot een mooi boeket."

Want niets deed hem vermoeden dat een overgrote meerderheid in de zaal de 400 vluchtelingen een warm welkom wilde bereiden. Van de 500 aanwezigen meldden zich direct 300 aan als vrijwilliger om met mensen te sporten, te praten, te koken of om spullen in te zamelen. Nog steeds komen er allerlei voorstellen binnen, zoals het idee om een film te vertonen over Nederland met muziek in plaats van woorden, zodat vluchtelingen het land leren kennen.

"Het raakt me. Ik denk dat het leed van deze mensen hier in Apeldoorn een snaar heeft geraakt. We laten niet gebeuren dat er geen opvang voor hen is."

In de noodopvang komen vooral mensen uit Syrië en Eritrea. Beeld ANP

Omwonenden hebben vooral twijfels

"Het is sober, maar daarom is het ook een noodopvang", vertelt Coa-woordvoerster Jeanette Scholten lopend langs kleine kamertjes. In de Apeldoornse Americahal worden vierhonderd, voornamelijk Syrische vluchtelingen tijdelijk opgevangen. De eerste honderd arriveerden gisteren per bus uit het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel.

Coa-personeel was gisteren nog druk met het verspreiden van dekens en toiletartikelen over de vijftig kamers. Elke kamer bergt acht vluchtelingen. Een gordijn moet pottenkijkers weghouden. Scholten: "Veel privacy is er niet. Daarom vangen we geen vrouwen en kinderen op."

Op internet werd geklaagd over de noodopvang. "We hadden voor de buurtbijeenkomst maandag op verzet gerekend, maar veel mensen dragen ons een warm hart toe", vertelt locatiemanager Jeroen Peters.

Toch zijn er twijfels. "We weten niet wat we moeten verwachten", aldus buurtbewoner Thom van de Bunt. In zijn wijk is de opvang het gesprek van de dag. "Vierhonderd alleen reizende mannen kunnen voor een hoop overlast zorgen."

Ook in de wijk Zuidbroek wordt de noodopvang met argusogen bekeken. "Een asielzoekerscentrum in onze wijk zie ik, en veel wijkbewoners met mij, niet echt zitten", legt buurtbewoner Ronald Brink uit. "We willen graag helpen, maar zijn voorstander van een betere spreiding."

Apeldoorn biedt een half jaar noodopvang voor 400 mannen en heeft daarna plaats voor 600 tot 800 asielzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden