Vluchtelingen kampen vaak met depressie

De Gezondheidsraad waarschuwt dat van alle gezondheidsproblemen onder vluchtelingen in Nederland, psychische klachten het meest zorgelijk zijn.

Van de groep vluchtelingen die naar Nederland komt heeft naar schatting 13 tot 25 procent een Posttraumatische Stressstoornis (PTSS) of depressie, schreef de Gezondheidsraad gisteren aan minister Schippers van Volksgezondheid.

De raad baseert zich op onderzoek van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam. Vooral vrouwen, ouderen en kinderen die alleen de grens oversteken lopen risico op mentale problemen.

"Van alle gezondheidsproblemen bij vluchtelingen zijn psychische aandoeningen het meest zorgelijk", zegt voorzitter Pim van Gool.

"Hoewel daar nog veel onderzoek naar moet worden gedaan weten we al wel dat PTSS en depressies relatief vaak voorkomen." Inderdaad zijn de cijfers opvallend hoog in vergelijking met de Nederlandse bevolking, bij wie 2,6 procent met PTSS kampt en 6 procent een depressie heeft.

De mogelijkheden die hulpverleners en beleidsmakers hebben om dit groeiende probleem het hoofd te bieden, worden volgens de Gezondheidsraad niet optimaal benut. "Er moet actiever worden nagedacht over goede behandelingen en preventie."

Van Gool noemt de bij- en omscholing van hulpverleners en trainingen voor docenten op scholen waar getraumatiseerde kinderen terechtkomen. Dat is niet één, twee, drie gebeurd, erkent hij.

"Het is niet eenvoudig, ook omdat er niet een oorzaak aan te wijzen is. Allerlei aspecten hebben ermee te maken."

Zo spelen naast traumatische ervaringen in het eigen land, ook onzekerheid over de uitkomst van de asielprocedure en het wisselen tussen verschillende opvanglocaties een rol bij de ontwikkeling van psychische stoornissen.

"En dan is er op dit vlak nog een heleboel onbekend. Het is dus van groot belang om het probleem in het vizier te houden en te onderzoeken, we moeten leren door te doen."

In 2015 kwamen 59.000 vluchtelingen aan in Nederland, dit jaar verwacht het kabinet een zelfde aantal asielzoekers. Voor de integratie van diegenen die een status krijgen, is het bevorderen van de geestelijke gezondheid cruciaal.

"Vluchten geeft stress", stelt Van Gool. "Dat komt er niet alleen uit wanneer asielzoekers veilig in de noodopvang aankomen. Ook op de langere termijn kunnen mentale problemen de kop op steken."

Om daar meer inzicht in te krijgen pleit de Gezondheidsraad ervoor om ook de gezondheid als onderwerp mee te nemen, in het onderzoek dat de overheid wil gaan uitvoeren om te kijken hoe het een groep statushouders uit 2015 is vergaan.

Welke factoren spelen een rol in de geestelijke gezondheid van vluchtelingen?

undefined

Familie en vrienden

Vluchtelingen laten vaak niet alleen hun thuisland achter, maar ook familie en vrienden. Dat kan tot gevoelens van eenzaamheid en isolatie leiden. Logischerwijs heeft gezinshereniging een positief effect op de mentale gesteldheid van asielzoekers. De verschillende familieleden ondersteunen elkaar en gezamenlijk ontstaat het gevoel een nieuwe start te maken in Nederland.

Ook het leren van de taal en cultuur draagt bij aan de geestelijke gezondheid van vluchtelingen. Immers, wanneer zij zich aanpassen kunnen ze in Nederland een nieuw sociaal netwerk opbouwen. Tot slot kan religie psychische problemen verhelpen. Door te bidden tot een god worden trauma's makkelijker verwerkt, zo blijkt uit meerdere onderzoeken.

undefined

Persoonlijke ervaringen

Ongeveer een vijfde van alle vluchtelingen heeft in het thuisland of onderweg te maken gehad met seksueel geweld, martelingen of andere traumatische gebeurtenissen. Hoewel die niet onvermijdelijk tot psychiatrische stoornissen hoeven te leiden, heeft deze groep asielzoekers wel een verhoogd risico op depressies en Posttraumatische Stresstoornissen (PTSS).

Of iemand mentale problemen krijgt, hangt ook af van waar diegene vandaan komt, het opleidingsniveau, zijn of haar sociaal-culturele achtergrond en leeftijd. Zo blijken onder andere kinderen extra vatbaar voor psychische stoornissen. Om die reden is er veel onderzoek gedaan naar de werking van verschillende therapieën op school. Cognitieve gedragstherapie blijkt het meest effectief te zijn om symptomen van PTSS en depressies terug te dringen.

undefined

Situatie in Nederland

In het land waar de vluchteling uiteindelijk aankomt, kunnen nieuwe mentale problemen ontstaan. Dat kan onder meer te maken hebben met het ontbreken van een goede woning, discriminatie of culturele aanpassingsmoeilijkheden. Daarbij spelen economische kansen een grote rol. Uit onderzoek naar Afghaanse vluchtelingen blijkt dat deze vaak last hebben van het verlies van de sociale status die ze in hun thuisland hadden. Waar zij in Afghanistan bijvoorbeeld als advocaat werkten, waren ze in het land van aankomst afhankelijk van overheidssteun. Het niet erkennen van het buitenlandse diploma leidt tot onzekerheid en een gevoel van minderwaardigheid, wat kan resulteren in psychische problemen. Ook de andere rolverdeling tussen mannen en vrouwen in Nederland kan de sociale status van mannelijke vluchtelingen ondermijnen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden