REPORTAGE

Vluchteling Majida wil niet doorreizen, maar voelt zich thuis op Samos

Majida Ali werd geboren in Damascus als Palestijnse vluchteling. Beeld Thijs Kettenis

De meeste vluchtelingen die op het eiland Samos aankomen, willen zo snel mogelijk doorreizen. Niet de Syrische Majida Ali. Zij houdt van het eiland en kreeg er asiel. 

De barista zet een papieren beker koffie neer, spreidt zijn armen en gaat over de bar hangen. Dan volgt een uitgebreide omhelzing. “Kijk, dat is echtgenoot nummer 4”, zegt Majida Ali lachend als ze zich uit zijn armen heeft losgemaakt.

De Syrische draait zich om. “Oh, en daar is echtgenoot nummer 6.”

Ze geeft een knuffel aan de jongen die zojuist is afgestapt van zijn brommer, waarop hij de koffie van de zaak in de gelijknamige hoofdstad van het Griekse eiland Samos bezorgt. Majida rekent dan af – ook voor haar bezoek, daar staat ze op.

Eenmaal op het terras aan de kade volgen er nog een hoop begroetingen. In Samos kent iedereen de 41-jarige Majida. Dat zie je niet vaak op de Griekse eilanden: vluchtelingen die willen blijven en een warme band met de lokale bevolking opbouwen.

Baan

De meeste willen zo snel mogelijk naar West-Europa: daar hebben ze familie, of verwachten ze makkelijker een bestaan op te kunnen bouwen dan in het economisch kwakkelende Griekenland. Maar Majida zette op 1 april 2016 voet op Samos, kreeg dertien maanden later asiel en bleef. Ze heeft inmiddels een baan in het overbevolkte vluchtelingenkamp van Samos en werkt daarin samen met de enige arts.

“In landen als Duitsland moet je eerst lessen volgen, inburgeren, en weet ik wat allemaal voordat je mee kunt doen”, verklaart ze haar keuze. “Aan allerlei verplichtingen voldoen, en roosters volgen en van alles plannen.” Ze trekt een vies gezicht.

“De Grieken nemen alles wat meer zoals het komt en zijn wat relaxter. Vrolijker ook, en warmer; ze leven meer op straat. En ze hechten aan tradities, hun familie. Veel van de sfeer en de omgangsvormen hier doen me denken aan Damascus.”

Het besluit om te vluchten uit de Syrische hoofdstad nam Majida niet licht. Tussen 2012 en 2016 zat ze er dertien keer in de gevangenis, vertelt ze; de langste keer duurde zeven maanden. Als verslaggever en hulpverlener in oorlogsgebied stond ze op de zwarte lijst van het regime. Al publiceerde ze niet onder eigen naam maar via tussenpersonen, de politie trof foto’s en filmpjes op haar telefoon aan. “Ze lieten me telkens vrij omdat er een groot tekort is aan cellen in Syrië. Dan ging ik daarna gewoon verder. Ik stop niet zo snel.” 

Toch werd het haar begin 2016 te heet onder de voeten. Van haar zeven broers is er één vermist; twee zitten er in de gevangenis. Een van haar zes zussen kwam om het leven toen een bom insloeg, een ander is omgebracht, vermoedelijk omdat de daders dachten dat het Majida was. Ze vertelt haar verhaal met zachte stem, uiterlijk onbewogen. Na een gesprek van negen uur met de Griekse asieldienst kreeg ze een verblijfsvergunning. Daarbij speelde een rol dat Majida, geboren in Damascus als Palestijns vluchteling, stateloos was.

Inmiddels woont Majida met haar hond in een appartement, maar ze zat eerst net als alle anderen in een tent, vier maanden. Ze ziet dat de laatste weken de druk op het kamp in Samos iets afneemt, maar nog steeds zitten er bijna 4000 vluchtelingen, zes keer zoveel als waarop het gebouwd is.

Hulpverlener en journalist

“Het is afschuwelijk. Kou, nattigheid, kapot en overbelast sanitair, vaak geen drinkwater, uren in de rij voor slecht eten... Het is hier onmenselijk”, zegt ze. Intussen blijft ze hulpverlener én journalist. “Dan sta ik met mijn telefoon te filmen hoe de modder door de tenten stroomt. Dat is toch helemaal niet leuk, zeggen anderen dan. Nee inderdaad, en daarom film ik het.”

In haar officiële functie als cultureel mediator voor de dokter helpt ze niet alleen met vertalen , maar ook met het op hun gemak stellen van de vluchtelingen. Dat is niet makkelijk in de chaos waarin de arts soms meer dan tweehonderd patiënten per dag moet zien. “Mensen zijn moe, en hebben duizenden euro’s betaald om hier te komen. Allemaal willen ze prioriteit. Dat gaat niet, maar ik begrijp ze wel.”

Tegelijkertijd spaart ze de vluchtelingen niet. “Waar ze het meest aan lijden? Aan hun leugens!”, zegt ze, en ze begint te schateren. Vluchtelingen weten dat ze alleen op de boot naar Athene mogen als de dokter ze als kwetsbaar aanmerkt. Anders moeten ze hun lange asielprocedure in de ellende op Samos afwachten. “Dus ze verzinnen allerlei kwaaltjes en ziektes. Laatst vertelde een jonge vrouw dat ze lesbisch was en daarom asiel wilde aanvragen. Maar ze had wel een enorme buik.”

‘Niet liegen!’

Majida trekt haar wenkbrauwen op. “Vijf maanden zwanger. Tsja, dat was een foutje, zei ze toen. Ik zeg tegen iedereen dat ze niet moeten liegen. Niet bij de dokter en niet bij het asielgesprek. Want niemand vertrouwt ze meer als ze op één leugen betrapt worden.” 

Verder raadt ze vluchtelingen aan het heft zo veel mogelijk in eigen hand te nemen. “Denk niet dat mensen hier op je zitten te wachten. Dus leer Engels, daar kom je verder mee. Vraag niet te veel. En gooi je troep in een container. Dat is niet zo moeilijk. Maar hun mentaliteit is: de EU betaalt miljoenen voor dit kamp dus ruimt mijn zooi wel op. Ze vergeten dat heel veel mensen die hier rondlopen vrijwilligers zijn. En dat Grieken terecht boos worden als ze zien dat iedereen hier van alles op straat gooit.”

Er komen twee Afrikaanse jongens aangelopen, in hun strakke T-shirts nogal luchtig gekleed voor de tijd van het jaar. “Ze komen hier aan de kade hun spieren laten zien. Maar straks staan ze weer aan mijn tafel te jammeren dat ze koorts hebben”, zegt Majida spottend.

Dan krijgt ze een telefoontje. Er zijn 41 nieuwe vluchtelingen in het kamp aangekomen. “Ik ga nog snel even dekens voor ze kopen. Ja, van mijn eigen geld. De kampmanager heeft het me al een paar keer verboden. Maar ze kan me niet tegenhouden.”

Lees ook:

Op slippers in de Griekse modder: op Samos puilt het vluchtelingenkamp uit

Het kamp op het Griekse eiland Samos is overvol. Nu de eerste regen van het seizoen valt, dringt de vraag zich op hoeveel onmenselijker het nog kan worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden