Vluchteling mag als 'onafhankelijk sporter' naar Olympische Spelen

Vluchtelingen trappen een balletje aan de grens van Slovenië.Beeld getty

Ook vluchtelingen moeten kans kunnen maken op een medaille bij de Olympische Spelen. Dat vindt althans het Internationaal Olympisch Comité, dat gisteren daarom een plan uiteenzette: gevluchte topsporters die geen land meer hebben om voor uit te komen kunnen volgend jaar onder de olympische vlag aan de Spelen in Rio de Janeiro deelnemen.

Tot op heden was het voor gevluchte atleten nog niet mogelijk als 'vluchteling' deel te nemen aan de Spelen. Ze zijn vaak stateloos en hebben daardoor geen banden met hun thuisland en het nationale olympisch comité van hun land. Om aan de Olympische Spelen mee te doen, moet een sporter zijn ingeschreven bij een nationaal comité.

Het IOC wil gevluchte topsporters nu een kans te geven zich als 'onafhankelijk olympisch sporter' op de Spelen te laten zien. "Atleten die geen nationaal team hebben om deel van uit te maken, geen vlag hebben om achteraan te lopen en geen volkslied hebben dat voor hen wordt gespeeld, zijn welkom onder de olympische vlag en de olympische hymne", zo vertelde IOC-voorzitter Thomas Bach gisteren in de vergadering van de Verenigde Naties.

Aandacht
Met het initiatief wil het IOC aandacht vragen voor de mondiale vluchtelingencrisis. De deelname van vluchtelingen aan de Olympische Spelen, waar 'tolerantie, solidariteit en vrede tot leven worden gebracht', kan volgens hem hoop bieden en het belang van de vluchtelingencrisis aanstippen. Het IOC reserveerde eerder al twee miljoen dollar om vluchtelingen 'via sport hoop te bieden'.

Volgens Bach passen de plannen perfect bij de waarden van de Olympische Spelen. "Alle mensen zijn gelijk, ondanks hun ras, geslacht, sociale status, culturele achtergrond of geloof", stelt de IOC-voorzitter.

Het is nog onduidelijk of er veel vluchtelingen zijn die mee kunnen doen aan de Europese Spelen. Sporters moeten in ieder geval voldoen aan de door de IOC gestelde kwalificatie-eisen. Bach riep gisteren alle 193 leden van de Verenigde Naties op om getalenteerde vluchtelingen te identificeren.

Drie keer eerder
De status van onafhankelijk olympisch sporter werd ooit ingesteld om ook atleten die om diverse redenen niet voor hun land konden uitkomen toch mee te laten strijden om een medaille. Vaak gebeurde dat omdat hun geboorteland werd opgesplitst of door internationale sancties werd uitgesloten (zie hieronder).

De olympische vlag en de olympische hymne vervangen in zo'n geval de nationale vlag en het volkslied. Winnen onafhankelijke sporters een medaille, dan wordt de olympische vlag voor hen gehesen. Veroveren ze goud, dan wordt voor hen ook de olympische hymne gespeeld.

Tot nu toe is het bij drie Olympische Spelen voorgekomen dat atleten gebruik maakten van deze mogelijkheid. In 1992 werd Joegoslavië door de oorlog aldaar geboycot op de Spelen, maar als individuele sporters mochten diverse topsporters alsnog meedoen. Jasna Sekaric (zilver op de tien meter luchtpistool), Aranka Binder (brons op tien meter luchtgeweer) en Stevan Pletikosic (brons op vijftig meter geweer) wonnen zelfs nog medailles.

Thomas Bach tijdens zijn speech voor de Verenigde Naties.Beeld Getty Images for Rio 2016

Bij de Olympische Spelen van Sydney, in 2000, deden vier sporters uit Oost-Timor mee. De situatie in het land was na het onafhankelijkheidsreferendum een jaar eerder nog zo onstabiel, dat het olympisch comité van het nieuwe land de sporters niet kon uitvaardigen.

In 2012 stalen de onafhankelijke sporters de show met een ware dance-act tijdens de openingsceremonie in Londen. De atleten, die in het olympisch wit de ceremonie meemaakten, hadden een Nederlands tintje. Drie van de vier kwamen van Curaçao, en waren onafhankelijk omdat de Nederlandse Antillen in 2010 waren opgeheven en in Curaçao niet op tijd een apart Olympisch comité werd opgericht.

Zo kwam het dat Liemarvin Bonevacia (400 meter), Reginald de Windt (judo) en Philipine van Aanholt (zeilen) niet kozen voor Nederland, maar voor de vlag met de vijf Olympische ringen. Bonevacia komt inmiddels wel uit voor Nederland.

De vierde onafhankelijke sporter, Guor Martial, kreeg veel aandacht toen hij na een kort dispuut met het IOC toch toestemming kreeg om onder de Olympische vlag te lopen. Marathonloper Martial kwam uit Zuid-Soedan, dat toen net na een bloedige burgeroorlog onafhankelijk was geworden van Soedan. Martial verloor tijdens de burgeroorlog 28 familieleden en was zelf naar Amerika gevlucht. Hij kon voor Soedan uitkomen, maar weigerde te lopen voor een land dat hij juist was ontvlucht.

Olympische Vrede
Tijdens de vergadering van de Verenigde Naties werd ook een resolutie aangenomen die de traditionele 'Olympische Vrede' voorstaat. Dit houdt in dat voor een periode van vier weken (van een week voor tot een week na de Spelen) alle vijandelijkheden worden gestaakt. Deze traditie werd al bij de oude Grieken ingesteld, zodat sporters zonder angst af konden reizen naar de plek waar het sportevenement plaatsvond.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden