Vluchteling komt niet voor bed en brood

Uitgeprocedeerde asielzoekers in een gekraakt kantoorpand in Amsterdam-West. De groep werd eerder uit de Vluchtgarage gezet en trekken sindsdien al demonstrerend door de stad. Beeld anp

Heeft opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers een aanzuigende werking? De vraag speelt een prominente rol in het bed-bad-brooddebat. Opvang, zo vrezen tegenstanders, trekt nieuwe vluchtelingen aan. Klopt die aanname?

Nee, zegt Lieneke Slingenberg, universitair docent migratierecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Dat blijkt niet uit onderzoek. Er is nooit een verband aangetoond tussen de voorzieningen in een land en de keuze van vluchtelingen om daarheen te gaan. Ook keren uitgeprocedeerde vluchtelingen, voor zover ik weet, niet sneller terug als er geen opvang is."

Ook Marlou Schrover, hoogleraar migratiegeschiedenis aan de Universiteit van Leiden, noemt de vrees voor een aanzuigende werking onterecht. Betere opvang kan de instroom wel wat beïnvloeden, zegt ze, maar het effect duurt doorgaans kort. Dat komt doordat Europa geen uniform asielbeleid heeft. "Landen kijken naar elkaar: als het ene strenger wordt, verscherpt ook het andere zijn beleid, om te voorkomen dat ze daarheen gaan. De toename vlakt vrij snel weer af."

Schrover verwacht deze keer zelfs geen minimale stijging. Want de uitspraak van het het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) geldt voor álle EU-landen, zegt ze. "En als je niet aardiger bent dan je buurman, is er ook geen aanzuigend effect."

Andere factoren
Iets anders is de aantrekkingskracht van Europa als geheel. Die groeit, erkent Schrover, en de ECSR-uitspraak zal dat zeker niet afremmen. "Maar het aantal vluchtelingen dat naar Europa komt wordt echt niet bepaald door bed-bad-broodopvang. Andere factoren zijn oneindig veel belangrijker. Zoals de geopolitieke situatie. Sinds de Arabische Lente is de buffer in Noord-Afrika weggeslagen."

De cijfers geven Schrover en Slingenberg vooralsnog gelijk. Toen het ECSR in november met zijn uitspraak kwam, zijn gemeenten alvast begonnen opvang te organiseren. Maar een aanzuigend effect is de afgelopen maanden niet terug te zien in het aantal nieuwe asielaanvragen. Steeg het van 2013 op 2014 nog fors, sinds september vorig jaar daalt het juist, blijkt uit cijfers van de IND. Ook bij het COA, dat de opvang van asielzoekers regelt, is geen sterke stijging.

Abonnees van Trouw lezen vandaag veel meer achtergronden over de opvang van illegalen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden