Column

Vlot door het verleden van Schouten

Rob Schouten Beeld Maartje Geels

Toen ik op de middelbare school zat en ernst moest maken met mijn toekomst, wilde ik historicus worden. Ik was goed in het vak geschiedenis en ik vond het leuk. Wat hield me tegen? 

Welnu, dat was opmerkelijk genoeg mijn lerares geschiedenis, die nota bene nog les had gehad van Huizinga (al was het wellicht als backbencher in een overvolle collegezaal) en die zei dat ik dan maar economie in mijn pakket moest nemen, want daar had je tegenwoordig wat aan als je geschiedenis wilde studeren! Wát? Moest ik gaan tellen? Mijn kostbare alfaziel blootstellen aan allemaal naargeestige statistieken?

En zo belandde ik als uitwijkeling bij de afdeling neerlandistiek van de universiteit waar de burden of proof, waar de geesteswetenschappen sinds de opkomst van de natuurwetenschappen zo onder gebukt gingen, wat minder de sfeer bepaalde; statistieken heb ik er in elk geval nooit onder ogen gekregen.

De gedachte dat het in de geschiedenis niet alleen om de grote namen en gebeurtenissen gaat, maar ook om de getallen en data als je je bronnen controleert, ligt eigenlijk wel voor de hand. Willem de Zwijger was niet de enige zestiende-eeuwer en de epische Tachtigjarige Oorlog was niet het enige feit waar Nederlanders in die tijd mee te maken hadden. Maar voor de verteller die ik mijzelf waande was de kwantitatieve onderzoeksmethode die veel geschiedwetenschappers ineens schenen te omhelzen, genoeg om een ander pad in te slaan.

Parallel

Of de kwantitatieve geest nog steeds rondwaart in de studie geschiedenis weet ik niet, maar bij de publieke omroep, die ons probeert bij te praten en op te voeden doen ze er in elk geval niet erg meer aan. We worden op tv overstelpt met grote namen en gebeurtenissen, ons opgevoerd door bekende Nederlanders, op wie natuurlijk zo'n ernstig bedrijf als de geschiedenis positief afstraalt, maar die ons ook lekker vlotjes en beeldend door de hoogtepunten van ons nationaal of internationaal verleden loodsen. Acteur Huub Stapel die Napoleon in Nederland begeleidt, zanger Ernst Daniël Smid die ons kleurige verhalen rond de Synode van Dordrecht in de maag splitst, en zojuist hoorden we dat cabaretier Diederik van Vleuten ons gaat bijlichten over de grote Leonardo da Vinci.

En wat te denken van een serie als 'de Kennedy's, een Amerikaanse dynastie', veel groter kun je het toch niet hebben; de massa's, de grote getallen, zijn weer gereduceerd tot wat ze altijd al waren: decorstuk.

Misschien kunnen we een parallel trekken met de talloze natuurseries waarin ook bij voorkeur een afzonderlijk dier of een familie gevolgd wordt: kijk eens hoe die sneeuwpanter in Pakistan zijn jongen voedt en hoe het hijgend hert aan de jacht ontkomt. We zijn zo te zien nog steeds niet goed in staat of onwillig om het geheel te volgen, de getallen van de graanoogst in 1788, de keuterboertjes, de anonieme soldaten, behalve als ze heel even een illustratief spoortje hebben nagelaten.

Ik had eigenlijk best geschiedenis kunnen studeren, bedenk ik nu. Niks statistieken en economische waarheden. Gewoon Caesar, Jeanne d'Arc, Napoleon.

Eerdere columns van Rob Schouten leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden