Vlijmscherp potlood op een prent uit Parijs

'Niemand besteedt hier nog aandacht aan iets anders dan prenten, de jonge generatie maakt niets anders meer. Het is een rage!' schreef de impressionist Camille Pisarro in 1897 vanuit Parijs. En ook Pisarro liet zich meeslepen, al was hij al ver in de zestig.

Prenten (een verzamelnaam voor etsen, houtsnedes, steendrukken oftewel litho's, enzovoort) waren oorspronkelijk vooral een reproductietechniek. Werk voor de drukker, niet voor de kunstenaar zelf.

Een ets-revival bracht daar rond 1860 verandering in. Etsen werden kunstwerkjes an sich, zorgvuldig genummerd in een beperkte oplage. Groter spektakel ontstond toen jonge kunstenaars de lithografie ontdekten, rond 1885. Op de gladgeslepen steen kon je snel en losjes met krijt tekenen en schilderen. En ook grote kleurvlakken, bij een ets altijd een struikelblok, maakte je bij de lithografie zonder moeite. Met de grote formaten, gewaagde afsnijdingen, soms op gekleurd papier gedrukt en relatief lage prijzen werden de prenten blikvangers op straat én een geliefd verzamelobject.

Op de tentoonstelling 'Schoonheid in Veelvoud' toont het Van Goghmuseum nog tot 23 september hoogtepunten van zijn eigen prentencollectie uit die periode, aangevuld met bruiklenen. Een van de beste affiches uit een beroemde serie kon het museum aankopen.

Onder de naam Salon des Cent organiseerde uitgever Léon Deschamps vanaf 1894 tot 1900 maar liefst 43 grafiektentoonstellingen. Die moesten natuurlijk aangekondigd worden met een knallend affiche, steeds gemaakt door een van de exposanten. Hermann Paul (1864-1940) stond, net als zijn tijdgenoten Toulouse-Lautrec en Valloton, bekend om zijn rake karikaturen. Voor de januaritentoonstelling van 1895 maakte hij dit zelfportret: een litho van een rossige jongeman met een scherp potlood in de aanslag.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden