Vliegramp was een klap voor de aidsbestrijding

Tussen de vakantiegangers aan boord van MH17 zaten aidsonderzoekers en lobbyisten, op weg naar een conferentie in Australië. Een terugblik met directeur Louise van Deth van Stop Aids Now. 'We zetten hun werk vol overtuiging voort.'

Het besef dat iets gruwelijks is gebeurd, komt in stapjes. Directeur Louise van Deth van Stop Aids Now hoort tijdens een werkbezoek in Swaziland dat boven Oekraïne een vliegtuig is neergestort. Veel collega's zijn dan op weg naar een grote aidsconferentie in Melbourne. "Ik heb ons hoofdkantoor in Amsterdam gebeld. Daar was al een crisisteam ingesteld."

Lobbyist Pim de Kuijer en programmamanager Martine de Schutter van Stop Aids Now en het Aids Fonds bleken in het vliegtuig te zitten. Ook oud-medewerker Lucie van Mens en aidsonderzoeker Joep Lange en diens partner Jacqueline van Tongeren waren aan boord.

Van Deth nam de eerste vlucht terug naar Nederland. De collega's uit het crisisteam kwamen op zaterdag direct naar haar huis. Daags erna ging Van Deth naar de families van De Kuijer en De Schutter, op maandag kwam iedereen weer naar kantoor. "Iedereen was in shock. Er werd veel gepraat en gehuild."

Toen de tijd rijp was, kwamen de lege plekken op het kantoor ter sprake. Letterlijk en figuurlijk. "Ze deden beiden hun werk met hart en ziel. Het beste wat we konden doen, was hun werk met volle overtuiging voortzetten. Met die gedachte zijn we dubbel en dwars doorgegaan."

De bureaus van De Kuijer en De Schutter bleven nog weken leeg. Maar het moment kwam dat nieuwe collega's moesten worden gezocht. "Martine leidde een groot programma over de hele wereld, waarmee we opkomen voor de gezondheidsrechten van kwetsbare groepen met een verhoogd risico op hiv. Dat konden we niet stilleggen." Een collega die haar al eens ad interim had vervangen, nam het over.

De Kuijer hoefde als lobbyist minder snel te worden vervangen. "Pim werkte tweeënhalf jaar bij ons en was heel getalenteerd. Hij was innemend, charmant, kon goed contact maken met mensen uit verschillende culturen. Hij kreeg daarmee een extra investering van de Nederlandse overheid in de internationale aidsbestrijding voor elkaar." Een collega die De Kuijer ooit als stagiair had aangenomen, was bereid hem te vervangen.

Nu het opnieuw 17 juli is, komen de herinneringen weer naar boven bij Van Deth. De middag in Swaziland, de vlucht terug naar Nederland, de indrukwekkende stilte tijdens de Gay Pride in Amsterdam en de vele herdenkingsbijeenkomsten. "Ik vlieg veel. Toen ik gisteren vloog waren het ongeloof en de schok van vorig jaar weer fysiek voelbaar."

De vliegramp was niet alleen een klap voor Stop Aids Now, maar voor de hele aidsbestrijding. De vooraanstaande wetenschapper en activist Joep Lange wordt hevig gemist, zegt Van Deth. Precies deze week werd bekend dat 15 miljoen van de 35 miljoen mensen met hiv behandeld worden. "Begin deze eeuw waren dat er maar enkele honderdduizenden. Een gigantische prestatie. Joep was ervan overtuigd dat hij de dag zou mee maken waarop niemand meer sterft aan aids. Dat iemand die zijn leven aan dat doel wijdde dit niet meer kan meemaken, is ontzettend wrang"

Ter ere van Joep Lange wordt een instituut om 's werelds allerarmsten van zorg te voorzien, naar hem vernoemd. Van Deth denkt veel aan de woorden die president Obama sprak over de aidsbestrijders. "Hij zei: 'Verschrikkelijk dat mensen die zich belangeloos inzetten voor de levens van anderen, zo aan hun einde komen. It's time for us to heed their example. Wij moeten hun voorbeeld volgen'."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden