Vliegende 'pooierbak' kreeg later toch meer waardering

De beroemdste vliegtuigen boven de Nederlandse politiek

1 Joint Strike Fighter/F-35

2 F-16

3 Gulfstream IV

4 Neptune

5 Orion

Dat wordt even slikken voor de regelmatige gebruikers van de Gulfstream IV, de twaalf-persoons zakenjet van Defensie die volgend jaar gaat sneuvelen in de komende bezuinigingsoperatie bij de krijgsmacht.

De luchtmacht vervoerde er leden van het kabinet mee of topmilitairen die aan de andere kant van de oceaan overleg gingen voeren met de grote Amerikaanse bondgenoot. Maar ook Kamerleden of minister Ploumen en haar ambtenaren van handel en hulp konden een beroep doen op de luxe ingerichte kist, voor landingen op kleine, lastige vliegvelden in barre Afrikaanse landen.

Waarmee de Gulfstream, die aanvankelijk honend werd benaderd in politiek Den Haag, een echt werkpaard onder de militaire vliegtuigen werd, al waren de lederen stoelen in de cabine nog zo weelderig.

De aanvankelijke lacherigheid over het snelle straalvliegtuigje met twee Rolls-Roycemotoren onstond midden jaren negentig toen bleek dat Defensie het toestel had overgekocht van een rijke lingeriefabrikant. Daarvoor was het ook nog in bezit geweest van een Arabische sjeik.

Daar kwam bij dat wijlen staatssecretaris Jan Gmelich Meijling van defensie, verantwoordelijk voor de aanschaf, bekend stond als een vrolijke bourgondiër, die bij het innemen van een borrel vaak zijn lijfspreuk hanteerde: "We moeten het dek nathouden".

Fladderkistje
Het beeld dat de Haagse politiek voortaan vrolijk de wereld kon rondvliegen in een 'pooierbak' met draaibare witte fauteuils en gepolitoerde klaptafeltjes, werd bestendigd toen de VVD-staatssecretaris een keer in het regeringsvak met minister Annemarie Jorritsma stond na te praten. Hij vernam dat zijn partijgenote enige logistieke problemen had bij haar komende werkbezoek. "Dan neem je toch dat fladderkistje van mij even mee", bood Gmelich Meijling haar hartelijk aan. Helaas stond de microfoon in Vak K nog open.

Het fladderkistje had toen ook al een andere bijnaam: pechkist. "Pechkist strandt in de woestijn", kopte De Telegraaf toen de Gulfstream een keer wegens een technisch probleem niet kon opstijgen in Egypte en premier Wim Kok op een andere manier moest zien thuis te komen.

De altijd optimistische Gmelich Meijling heeft achteraf gezien gelijk gekregen, toen hij na de stranding in Egype in 1997 aan het parlement verzekerde: "De kwalificatie pechtoestel berust niet op feiten, maar op de uitvergroting van enkele storingsgevallen".

De huidige luchtmachtvliegers die de cockpit van de rood-wit-blauwe zakenjet bestieren, vertellen dat het toestel - met meer vlieguren dan welke andere luchtmachtmachine ook - nauwelijks nog storingen kent. Een luxe werkpaard dus.

Vlieger-koning
Na de komende afschaffing van de Gulfstream moeten ministers, generaals en Kamerleden vaker gebruik gaan maken van commerciële vluchten om op de plaats van bestemming te komen. Dat is lastig en wellicht zelfs duurder, op weg naar kleine vliegvelden in ontwikkelingslanden en bij bezoeken aan buitenlandse militaire missies.

Ministers kunnen nog wel - in een pool met de koning, de koningin en prinses Beatrix - gebruikmaken van het Nederlandse regeringsvliegtuig de KBX, een grotere Fokker 70. Dat wordt dringen, want koning Willem-Alexander laat zich niet alleen vaak vliegen, hij kruipt zelf ook regelmatig achter de stuurknuppel om als co-piloot zijn vlieguren op peil te houden voor het vliegbrevet dat hij in 1993 voor dergelijke grote toestellen haalde. Vorige week nog zette de koning het regeringsvliegtuig aan de grond op luchthaven Torrejón, bij zijn bezoek aan de Spaanse koning Juan Carlos en koningin Sofia.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden