Vliegende garnalen zijn onbegrijpelijk

Het zijn Werelderfgoedweken op de Wadden. Dat betekent de hele zomer extra excursies. Trouw gaat mee op pad. Vandaag: vogels kijken.

Een paar duizend vogels zien moest toch lukken, zo dachten we vrij onnozel. Want herbergde de Waddenzee niet jaarlijks 12 miljoen vogels? En dus scheepten we op Texel in voor een tocht over het zilte nat. Op zoek naar stern, lepelaar en bonte Piet.

Ons schip blijkt een voormalig kokkelvissersschip, compleet met 'bekeerde' reder. Staande bij een bak net gevangen en nog krioelende garnalen, ontvangt hij ons met een vurig pleidooi voor duurzame garnalenvisserij. We horen over de gekkigheid van de Nederlandse Mededingings Autoriteit (NMA) die onderlinge afspraken tussen garnalenvissers om duurzaam te werken verbiedt, en verbazen ons erover dat Hollandse garnalen in verre landen worden gepeld.

Interessant heus, maar we kwamen voor de vogels. Tenminste, voor de bijzondere: de meeuwen die de haven van Oudeschild 'rondkrijsen' hebben we in Leiden ook wel.

We stomen de haven uit. Natuurmonumenten organiseert de vogeltochten samen met de schipper en dat is eigenlijk vreemd. De Waddenzee is immers niet van deze of een andere natuurorganisatie. "Nee, en dat is precies het probleem," vertelt boswachter Loran Tinga van Natuurmonumenten. "De zee is eigenlijk van niemand en daardoor is er ook geen écht goede bescherming. Die ontbreekt, terwijl de voedselrijkdom van dit grootste ongerepte natuurgebied van ons land alleen al voor miljoenen vogels van doorslaggevend belang is. Zonder Waddenzee zouden ze onmogelijk hun jaarlijkse reizen tussen noord en zuid kunnen voltooien."

De rijkdom heeft de zee te danken aan het eeuwigdurende spel van eb en vloed. Vloed en zon brengen algen en beestjes, het ebben legt slikken en platen droog en maakt het voedsel bereikbaar. En net als hij is uitgepraat en we klaar zijn met discussiëren, zet bootsman Piet de motor uit.

Rondom ons is het stil. Heel stil. Geen vogel te zien, getuur met verrekijkers ten spijt. Wolken en zee lopen naadloos in elkaar over en echt kleurrijk is het schouwspel niet. Tien minuten verstrijken. We ontdekken een tak met een aalscholver en in de verte komt een visdief voorbij.

De leegte leidt tot Pavlov-gedrag. Steeds als iemand ook maar een beetje gedecideerd zijn kijker in de verte richt, doet iedereen hetzelfde ook al is er steeds niets te zien.

Maar dan roept de boswachter 'een vlucht rosse grutto's op twee uur'. En inderdaad; heel in de verte ontdekken we een groep kleine stipjes. Ongelooflijk hoe iemand daarvan rosse grutto's weet te maken. Dat is een echte kenner! De vogels komen regelrecht van Siberië waar ze op de kille toendra al voor nageslacht hebben gezorgd.

Om meer, en andere, vogels naderbij te lokken, gooit Natuurmonumenten-collega Eckard Boot garnalen de lucht in. Vergeefs. Vliegende garnalen begrijpen vogels niet. Pas als een van ons een boterham omhoog werpt, verschijnen er uit het niets tientallen meeuwen. Het lijkt de veerboot wel!

Schipper en boswachter besluiten om dichter bij de kust te gaan varen. Op de schorren en in binnendijkse natuurgebieden als Utopia en Ottersaat broeden immers vele honderden vogels en die foerageren geregeld buitendijks. Het blijkt een briljant besluit.

De lucht is niet langer grauw, grijs en gruwelijk leeg, maar boordevol vogelheerlijkheden. Lepelaars trekken in lijnen voorbij, scholeksters 'tepieten', visdieven en sterns krijsen ons om de oren.

We horen het wonderlijke verhaal van de Noordse stern die jaarlijks 80.000 tot 90.000 kilometer aflegt tussen broed- en overwinteringsgebied, en zijn helemaal tevreden. En dan, als volmaakte apotheose, dansen zeker honderd kanoetstrandlopers ons luchtruim binnen. Ze zwenken en kantelen en verkleuren van zilver naar roodbruin naar zilver. In de verte klinkt het hartverscheurend geluid oe-OET oe-OET oe-OET van een wulp.

Zelf vogels kijken
Natuurmonumenten en TX20-Orion organiseren tot eind augustus vogeltochten vanaf Oudeschild (Texel). Tijdens de tocht vertelt een boswachter over de waarde van Werelderfgoed de Waddenzee voor vogels. Om het wad (en de stilte) goed te kunnen ervaren, wordt de boot af en toe stilgezet. Ook leuk voor kinderen.

Data: 31 juli, 8, 14, 24, 28 augustus.

Duur: drie uur

Kosten: euro17,00 leden Natuurmonumenten, euro19,50 niet-leden.

Reserveren noodzakelijk, opgeven bij de schipper: 06 5149 86 14

Meer informatie: www.nm.nl/wadactief

Geen speciale kleding nodig. Op het water is het wel altijd een paar graden kouder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden