Vliegen in tijden van oorlog

De Koerdische vrouw die in de bus naast me zit, draagt traditionele kleding. Ze is mollig en op leeftijd. Ik zie haar voor het eerst. Ik stel me zo voor dat ze moeder is van een vijftal kinderen die ze met heerlijk eten heeft grootgebracht, en dat ze me voordat de shuttlebus vertrekt voor de zekerheid vraagt of ze in de juiste bus zit. Maar ze zwijgt. We rijden in alle stilte naar het vliegtuig en stijgen even later op richting de Koerdische stad Diyarbakir. En het wordt mij ineens duidelijk dat oorlog niet alleen een einde maakt aan jonge mensenlevens, maar ook aan alle leuke dingen van het leven.

Vliegen en alles wat er omheen gebeurt is puur amusement in Turkije. Over het algemeen begint het al bij het inchecken. Passagiers van dezelfde vlucht maken ruzie over wie wel of niet voordringt. Met dezelfde spanning die je voelt wanneer je rent om de laatste pont over de Bosporus te halen, zie ik tijdens mijn vliegreizen grote mannen in keurige pakken bij het inchecken met elkaar op de vuist gaan voor een betere plek in de rij.

Over keurige pakken gesproken: vliegen was tot voor kort een bijzondere aangelegenheid die niet te vergelijken is met een alledaagse taxirit naar de stad. Vliegende Turken zijn over het algemeen tiptop gekleed en keurig geschoren.

Vrijdagochtend was dat anders. Op de humeurige, ongeschoren gezichten van de mannelijke passagiers stond geschreven dat er andere tijden zijn aangebroken in Turkije.

De laatste dagen gaan jongemannen bij bosjes dood in het land. De gruweldaden van IS hebben ook over de grens met Turkije grote impact. Ze hebben een einde gemaakt aan rust en geluk. In het hele land gaan mensen de straat op en vechten Koerden niet alleen tegen de Turken, maar ook tegen andere Koerden van concurrerende partijen. Voorheen ging de strijd alleen tussen het Turkse leger en de Koerdische militanten. Nu schieten gewone burgers op elkaar.

Hoe kan de Turk of de Koerd in deze dagen van angst nog opscheppen over het feit dat hij 'vliegt'? Dus op die vrijdagochtend ook geen passagiers die net voordat ze naar het vliegtuig lopen vrienden en familie bellen om te vragen of ze iets nodig hebben uit de taxfree-shop.

Ik wil niet al te pessimistisch zijn en vestig mijn hoop op de laatste minuut van de vlucht. Eerst overbrugt het toestel het eindeloos lijkende, lichtbruine gebergte van Anatolië, het komt aan boven het grote weiland van het oude Mesopotamië, daalt af naar het kleine vliegveld van de grootste Koerdische stad en drukt zonder geaarzel de wielen op het asfalt.

Maar mijn optimisme blijkt ongegrond. Het gebruikelijke massaal applaudisseren voor de piloot die zijn werk goed heeft gedaan blijft uit. Sterker nog, ik ben de enige die zachtjes klapt. En als in de nacht van vrijdag op zaterdag de pistoolschoten klinken in de stad, schaam ik me direct voor dat geklap. Ik heb weliswaar het onhoorbare applaudisseren van leden van het koningshuis geëvenaard, maar toch, in tijden van oorlog vertoon je geen blijdschap omdat jij het vege lijf wel hebt kunnen redden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden