Vlaamse bluf en zoete boter

Is het werkelijk waar dat België zoveel meer keus heeft in echte boters dan Nederland Zuivelland? Jeroen Thijssen gaat op onderzoek.

Wie ver reist kan veel proeven. Zo staat er op een Bauernmarkt in de Duitse Harz een biologische kaasboer die ook boter heeft. Sauerrahmbutter, staat er op, een woord dat mijn woordenboek niet kent maar toch iets als ’boter van zure room’ moet betekenen. Dat is gek. Alle boter wordt toch van zure melk gemaakt? Dat wil zeggen: de botermaker ent eerst de melk met melkzuurbacterieën en karnt dan tot de boter boven komt drijven. Zo ging het vroeger, in elk geval. Hoe zit het dan met dat zuur?

Het Harzer-dialect van de bioverkoper is voor mij haast onverstaanbaar. Ik maak er alleen uit op dat er ook boter is van zoete melk, maar die is niet houdbaar.

Met een hoofd vol vragen keer ik terug naar Nederland. Onderweg schiet me de sneer te binnen van een Belgische collega, dat Nederland Zuivelland nauwelijks keus heeft in echte boters, waar de Belgen er talloze in de koeling hebben liggen, zeker bij Delhaize. ’Bluf’, dacht ik toen, maar je weet het niet met die Belgen. Dit is een mooie aanleiding om de boter eens bij de hoorns te vatten.

In Nederland gaat de Nederlandse Zuivelorganisatie, ook wel Nizo genaamd, over de boters, maar ook daar moeten ze even nadenken over de vraag: bestaat er boter van zoete melk? De woordvoerder belooft terug te bellen, zodat ik in de tussentijd mooi kan proberen de Belgische bluf te ontkrachten.

Turnhout heet de dichtstbijzijnde Delhaize-houdende stad, en die zit aan een ringweg, een nette super als onze eigen Albert Heijn. En inderdaad, het Neêrlands schaamrood stijgt haast naar de kaken: twaalf varianten roomboter liggen daar in het koelvak, en dan blijven de pakjes reuzel buiten beschouwing. Twaalf! Ze zijn er in gezouten en niet-gezouten vorm, in papier en in metalig folie gewikkeld, ze zijn afkomstig uit Ierland en de Ardennen, uit Courcelles en Celles, en ze hoeven gelukkig niet alle twaalf mee; de koelkast zit nu al zo vol. De Ierse mag hier blijven, twee Ardenners gaan mee, een Etienne Bodart, een Stroobloem en een Lucien Massaux. Dat moet voldoende zijn.

Op de terugweg rijd ik nog even langs de Albert Heijn in het thuisdorp, die ten slotte de Nederlandse Delhaize is. Raad eens? Vijf echte boters, niet eens de helft van de Vlaamse. Non-descripte verpakkinkjes van Campina en het huismerk, normaal en biologisch, en één speciale: Zaanse Hoeve. Ze gaan mee, maar alleen ter vergelijking.

Het is een feest van gele vetten op de keukenproeftafel. Maar hoe bouw je een boterproeverij op? Op goed geluk, met tong én neus, want sommige geuren hun pakje uit.

Eerst de zoutlozen, waarvan er maar twee zijn: AH biologisch en Carlsbourg Doux. Beiden geuren even sterk, de AH wat vanille, de Carlsbourg wat meer vet. Op smaak wint de Belg, die wat voller is.

Vervolgens leggen alle Nederlandse boters het af tegen de zuidelijke concurrentie. Qua geur kunnen ze de competitie nog wel aan, maar bij het proeven gaan ze eraan. Nou vooruit, de Campina kan nog wel tegen de Stroobloem op, net als de Zaanse Hoeve. Maar zij beide worden eruit gesmaakt door de Bodart, die zout is en zoet en geurt. Het lekkerst, subtieler gezouten en voller van smaak.

Dan belt het Nizo terug. Het karnen van gezuurde melk is een oud procedé, dat al jarenlang niet meer in Nederland wordt toegepast. Tegenwoordig wordt de room van de melk gecentrifugeerd, en dan versneden met zuursel om de houdbaarheid van de boter te verhogen en de smaak te verbeteren.

Nu, dat laatste is matig gelukt. Gelukkig zijn Nederlanders erg goed in yoghurt maken.

Roomboters uit de Belgische schappen: grote verscheidenheid, veel informatie op de verpakking. ( FOTO JEROEN THIJSSEN)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden