Vlaamse bisdommen gaan rentenieren

De Antwerpse bisschop Johan Bonny in 2012 tijdens een persconferentie. Beeld afp

De Vlaamse bisdommen krijgen nauwelijks nog giften, maar dat is geen ramp. Kerkelijke economen hebben een nieuwe inkomstenbron gevonden.

De jaarcijfers over 2013, die de bisschoppen deze week presenteren, stralen optimisme uit. Boekten de vijf bisdomsorganisaties in 2012 nog een nettoverlies van 3,3 miljoen euro, vorig jaar eindigden ze 2,3 miljoen in de plus. Een opmerkelijke prestatie, want net als in Nederland en veel andere Europese landen kampt de rk-kerk in België met vergrijzing en leegloop.

Collectes, schenkingen en legaten spelen bij de ombuiging van het nauwelijks een rol van belang, daarvoor zijn ze veel te schraal. Belangrijker is het kapitaal dat de bisdommen door de jaren heen hebben vergaard. Inmiddels hebben ze genoeg vermogen om nog jaren te kunnen leven van hun beleggingen.

Leven van oud geld
Het is duidelijk dat het oude businessmodel niet meer voldoet, constateerde de Brugse bisdomseconoom Kurt Devooght deze week. "We hoeven niet meer te verwachten dat we kunnen leven op afdrachten van individuele gelovigen", vertelt hij desgevraagd. Gaat de kerk rentenieren? Devooght: "Ja. Hoewel, die term doet vermoeden dat we de benen op tafel leggen en er de brui aan geven. Dat is absoluut niet het geval. Maar inderdaad, we willen de inkomsten voor de komende jaren verdienen met kapitaal dat we al hebben."

Van de 29 miljoen euro die het bisdom Brugge aan vermogen heeft, bestaat 20 miljoen uit beleggingen. Alle andere bisdommen hebben grotere portefeuilles. Antwerpen heeft bijvoorbeeld voor 67,7 miljoen aan beleggingen, Hasselt 21,8 miljoen. Overigens vormen de bedragen maar een deel van het totale financiële plaatje van de kerk. De inkomsten en uitgaven van individuele parochies worden beheerd door de parochies zelf.

Opdoeken kloosterordes levert ook kapitaal op
Het optimisme stoelt op de verwachting dat de kerkelijke beleggingen goed zullen presteren. Dat is niet naïef, meent Devooght. "We hebben genoeg kennis in huis om te weten waar we mee bezig zijn en laten ons omringen door experts."

Devooght verwacht dat er op termijn nog meer kapitaal naar de bisdomsorganisaties vloeit. De Vlaamse kloosterordes zijn sterk vergrijsd en zullen na het overlijden van de laatste leden ophouden te bestaan. Een groot deel van de bezittingen gaat vervolgens naar de bisdommen.

De vooruitzichten staan in schril contrast met die van de Nederlandse bisdommen. Die leden in 2012 in totaal 4,3 miljoen euro verlies. Het bisdom Rotterdam ging er 2,2 miljoen op achteruit. Het aartsbisdom Utrecht, dat als eerste de broekriem aantrok, schreef als enige zwarte cijfers. Met name dankzij een grote donatie eindigde Utrecht 736 miljoen euro in de plus.

Dat de Vlaamse bisdommen er beter voorstaan dan de Nederlandse, heeft vooral te maken met verschillen in subsidieregelingen. In België betaalt de overheid de meeste salarissen van priesters en de onderhoudskosten van kerkgebouwen.

Het aartsbisdom Utrecht is in 2008 gestopt met beleggen, vertelt bisdomseconoom Hans Zuijdwijk. "Dat deden we op advies van de bank. Beleggen doe je pas als je geld over hebt. Daarvan is bij ons duidelijk geen sprake." Achteraf kwam dat advies precies op tijd. Zuijdwijk: "We hebben de crisis precies ontlopen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden