Vitale ouderen te duur voor zorg

Tehuizen komen geld tekort. 'Menzis zegt eigenlijk: voor het einde van het jaar moeten 12 mensen zijn overleden.'

Zorgkantoren draaien de geldkraan voor ouderen in verzorgingshuizen te snel dicht, klagen de verzorgings- en verpleeghuizen bij hun brancheorganisatie ActiZ. Het gaat om geld voor ouderen die relatief gezond zijn. Omdat zij sinds 1 januari niet meer in een verzorgingshuis mogen wonen, verlaagt de overheid via de zorgkantoren het budget voor de slinkende groep achterblijvers.

Het is het tempo waarin dat gebeurt, waarover de instellingen vallen. "Wij krijgen in 2014 van het Menziszorgkantoor maar voor 100 cliënten geld", zegt Margriet Hommes, bestuurder van ZorgGroep Groningen. "Maar er wonen nu 112 mensen. Dat betekent dat Menzis eigenlijk zegt: voor het einde van het jaar moeten 12 mensen zijn overleden."

Deze zomer trokken kleine zorg-aanbieders uit het midden van het land aan de bel over de percentages waarmee Achmea de vergoeding wilde afbouwen. Binnen drie jaar zou die naar nul gaan, zei Achmea. De verzekeraar verwees naar het Rijk, dat de contracteerruimte (de spelregels) voor de zorgkantoren vaststelt. Het ministerie van volksgezondheid zei wel over drie jaar gesproken te hebben, maar dat was een gemiddelde. In de praktijk zou er ruimte zijn voor pieken en dalen.

De verzekeraars, die de rijksgelden via zorgkantoren over de zorgaanbieders verdelen, doen dat niet, zo luidt de klacht nu. "Ze smeren hun percentages gewoon zonder aanzien des persoons over alle zorgaanbieders uit. Men kijkt niet of je al ingespeeld hebt op alle veranderingen of niet", zegt Aline Poolen-van den Brink van de Gelderse zorgorganisatie Bethanië. Met tegenzin tekende ze het contract met Menzis, dat in haar regio het AWBZ-geld verdeelt.

Hoewel bij Bethanië in 2013 slechts twee van de circa dertig bewoners die weinig zorg behoeven overleden, wil Menzis voor het komende jaar toch al twintig procent korten. Het uitgangspunt: als er geen nieuwe bewoners bijkomen (sinds 1 januari onmogelijk) slinkt de zittende groep. "Maar dat gaat hier langzamer dan gemiddeld. De mensen hier worden goed verzorgd en zijn vrij gezond."

Voor Poolen pakt deze korting op haar budget zo nadelig uit dat ze vreest dat ze de (thuis)zorg waarop haar bewoners recht hebben niet meer kan leveren. "Geheel volgens de wens van het kabinet gaan twintig van de dertig ouderen die niet veel zorg nodig hebben zelfstandig in appartementen op ons terrein wonen. Ze betalen dan huur. Dat is al een hele opgave. Maar wij hebben te weinig geld gekregen om deze mensen de juiste zorg te kunnen bieden."

Mocht dat niet rechtgetrokken worden, dan overweegt ze de zorg 'dan maar' bij andere thuiszorgorganisaties die wel mogen groeien, in te kopen. "Die kunnen van Menzis wél geld krijgen. Maar onze bewoners zijn gewend aan vaste verzorgsters. Dan is het niet wenselijk als ze in hun nieuwe appartement vreemde verzorgsters over de vloer krijgen."

Menzis erkent dat fors wordt gekort, maar zegt slechts overheidsbeleid uit te voeren. Alle cliënten hebben het recht in het verzorgingshuis te blijven, aldus het zorgkantoor. Het inhuren van externe thuiszorg is een optie. Daarvoor is meer geld gekomen. Maar volgens de woordvoerder is dat niet genoeg om de bezuiniging op zorg in instellingen op te vangen. "Een instelling kan het tekort omzeilen door een thuiszorgorganisatie in te huren, maar dan heeft dáár een overschrijding van het budget plaats. Dat verplaatst het probleem."

Toch nog geld?
Helemaal kansloos staan zorginstellingen niet. Na de onderhandelingen met de zorgkantoren, die onlangs afliepen, kijkt het zorgkantoor volgend jaar voor november of er nog geld over is en dan wordt er herverdeeld.

Uit een evaluatie van ActiZ van de herverdeling in 2012 bleek dat er nog wel wat te halen viel. Een kleine 50 procent kreeg zo alsnog wat ze wilden. 31 procent in grote mate, en 12 procent in beperkte mate. Hoewel deze cijfers tamelijk positief zijn, hekelt ActiZ het hele systeem van 'eerst scherp inzetten en dan eventueel nog over de brug komen'. ActiZ vindt dat een cliënt zelf voor een zorgorganisatie moet kunnen kiezen; zij overleggen dan welke zorg en ondersteuning echt nodig zijn en de zorgorganisatie wordt betaald voor de zorg. Los daarvan wijst ActiZ er op dat de manier van werken onnodig veel onzekerheid schept voor haar achterban.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden