Visserij wil fosfaat in zee doen om de visstand te bevorderen

Door fosfaatvrije wasmiddelen en verbetering van de waterzuivering zit er niet meer genoeg voedsel in zeewater, vinden vissers. Zij willen daarom fosfaat aan het zeewater toevoegen.

De Nederlandse platvissector –zo’n 350 kotters– zit klem tussen de hoge dieselprijs en lage opbrengsten. Onorthodoxe maatregelen zijn geboden, zegt Ben Daalder, voorzitter van de Nederlandse vissersfederatie. ,,Wij willen een proef waarbij fosfaat aan het water wordt toegevoegd.” Want fosfaat is voor vis, zo meent de vissersvoorman, als mest voor de plant.

Daalder beroept zich op onderzoek van twee gepensioneerde wetenschappers van het Rijks Instituut Visserij Onderzoek (RIVO), Dolf Boddeke en Paul Hagel. ,,Die riepen al halverwege de jaren negentig dat het fout zou gaan met de visserij”, zegt Daalder. De oorzaak was, aldus de onderzoekers, het stikstofoverschot in zee. Dat wordt, door fosfaatvrije wasmiddelen en verbeterde waterzuivering, niet meer gecompenseerd door fosfaat. „Zelfs de Waddenzee is nu zo dood als een pier”, zegt Daalder.

Minister Veerman is geïnteresseerd in een fosfaatexperiment. Hij heeft het Wageningse instituut Imares, gespecialiseerd in ecologische zee-onderzoek, opdracht gegeven de mogelijkheden te onderzoeken: hoeveel fosfaat zou nodig zijn? En hoe voeg je het toe aan het water? „Fosfaat is hartstikke duur”, zegt Daalder. „Wil het iets uithalen, dan heb je het over een paar miljoen euro. Natuurlijk hebben de natuurorganisaties bezwaren: die vrezen algengroei. Daarom willen we ook gecontroleerde toevoeging.” Â

Maar heeft een proef zin? Bij Imares bestaan twijfels. „Daalder kan beter hopen op een koude winter”, zegt onderzoeker Han Lindeboom, die samen met een collega een literatuurstudie deed naar fosfaattoevoeging. „Een koude winter is goed voor de reproductie van schelpdieren maar ook van tong en schol.” Dat moet je bij extra fosfaat nog maar afwachten, meent Lindeboom. „Er is mogelijk een effect, maar dat laat zich moeilijk voorspellen. Proeven in Noorwegen laten bijvoorbeeld een sterke algengroei zien, waarvan vooral algeneters als mosselen profiteerden. Een duidelijke relatie met carnivoren die hoger in de voedselketen staan, zoals tong, is er niet.” Lindeboom vindt dat de bedenkers van het fosfaatplan een te simpele kijk hebben op het complexe ecosysteem van de zee. ,,De Waddenzee is ook helemaal niet dood. Wel komen er, waarschijnlijk door klimaatverschuiving, andere soorten voor, waarin platvisvissers niet direct geïnteresseerd zijn. Oesters en mesheften nemen het over van mossels en kokkels, kleine vissen van schol en tong.” Het is volgens de Imares-onderzoekers ’uiterst twijfelachtig’ of extra fosfaat de rentabiliteit van de platvissector zou verhogen. Ze wijzen ook op de keerzijde van fosfaattoevoeging: het ontstaan van giftige algenplagen, de kans dat kwallen harder gaan groeien mogelijke negatieve effecten in gevoelige gebieden. „Het fosfaat kan met de stroming naar het noorden gaan, terwijl ze in Zweden nu al zo’n last hebben van groene soep. En in de Duitse Bocht was begin jaren tachtig een zuurstoftekort.” Het plan ligt dus internationaal gevoelig, denkt Lindeboom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden